Астана. 11 ақпан. ИНТЕРФАКС-ҚАЗАҚСТАН — Қазақстан Парламенті Мәжілісі сәрсенбі күні өткен пленарлық отырыста «Газбен жабдықтау және тауарлық газды үнемдеп тұтыну мәселелері бойынша Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасын бірінші оқылымда қабылдады.
Мәжілістің экология және табиғат пайдалану мәселелері жөніндегі комитетінің қорытындысына сәйкес, құжат газды үнемді тұтынуды ынталандыруға, ішкі нарықта оны өткізу есебін цифрландыру мен ашықтығын арттыруға, сондай-ақ жеке газ тарату ұйымдарын мемлекеттік реттеуді күшейтіп, газдандыру жобаларын іске асыруға бақылауды күшейтуге бағытталған.
Өзгерістер «Мемлекеттік мүлік туралы», «Газ және газбен жабдықтау туралы», «Табиғи монополиялар туралы» және «Мемлекеттік сатып алу туралы» заңдарға енгізіледі.
Мәжіліс депутаты Еділ Жанбыршиннің айтуынша, тауарлық газ — шектеулі әрі стратегиялық ресурс. Елдегі газ қоры 3,8 трлн текше метрге бағаланады, жылдық өндіріс көлемі шамамен 60 млрд текше метрді құрайды, ал ішкі тұтыну 21,6 млрд текше метрге жеткен. Халықты газдандыру деңгейі 64,2%-ды құрайды.
«Соңғы жылдары газ тұтыну қарқынды өсіп отыр. Бұл бір жағынан газдандыру саясатының нәтижесі болса, екінші жағынан ресурсты ұтымды әрі жауапкершілікпен пайдалану қажеттігін алға тартады», — деді ол.
Заң жобасында газ саласындағы ұлттық операторға бюджет қаражаты есебінен салынатын бірыңғай газбен жабдықтау жүйесі нысандарының жобалық және жобалық-сметалық құжаттамасын келісу өкілеттігі беріледі.
Жергілікті атқарушы органдар бюджет есебінен салынған бірыңғай газбен жабдықтау жүйесінің нысандарын, оның ішінде жобалық құжаттамасын ұлттық операторға немесе оның үлесі 50%-дан асатын аффилирленген ұйымына өтеусіз беруге міндеттеледі.
Құжатта сондай-ақ газ тұтынудың өңірлік нормаларын енгізу және белгіленген лимиттен асып кеткен жағдайда баға белгілеуге сараланған тәсілді қолдану қарастырылған. Мұндай тәжірибе су және электр энергиясы саласында қолданылып келеді.
Түзетулердің бір бөлігі есепке алуды цифрландыруға қатысты. Қазіргі таңда 2,8 млн абоненттің 2,1 миллионының есептегіш көрсеткіштері қолмен алынады немесе мессенджерлер арқылы беріледі. Заң жобасы деректерді қашықтан жіберетін есептегіштерге кезең-кезеңімен көшу және бірыңғай цифрлық есеп жүйесін құруды көздейді. Есептегіштерді ауыстыру шығынын газбен жабдықтаушы ұйымдар көтереді.
Депутаттың мәліметінше, сұйытылған мұнай газы нарығында тапшылық қалыптасқан: 2025 жылы тұтыну 2 млн тоннаны құраса, өндіріс көлемі 1,8 млн тонна болған.
Жағдайды тұрақтандыру үшін Энергетика министрлігіне сұйытылған мұнай газын пайдаланатын нысандарды жобалау тапсырмаларын келісу және жоспарлы-алдын алу жөндеу кестелерін бекіту өкілеттігін беру ұсынылады.
Сонымен қатар жергілікті атқарушы органдарға автогаз құю станцияларының шекті санын белгілеу құқығы беріледі. Заң жобасында жаңа АГҚС резервуарларын жер астына орналастыру міндеті қарастырылған, қолданыстағы станцияларды жаңғырту үшін 2031 жылғы 1 қаңтарға дейінгі өтпелі кезең белгілеу және көлік құралдары мен тұрмыстық баллондарды белгіленбеген орындарда толтыруға тыйым салу ұсынылады.
