Ұлттық экономика министрлігі кедейшілік қамытын киген қазақстандықтарды жайбарақат бақылап отырып, бұл процесті тоқтату бюджетке салмақ салмай ма деп, әлі де есеп-қисап жүргізіп жатқан сыңайлы.

Жасанды интеллект элементтері бар курстардан кейін педагогтердің білім деңгейі 28%-ға өсті. Қазақстанда 250 мыңнан астам педагог жасанды интеллект модульдері енгізілген біліктілікті арттыру курстарынан өтті.

Үкімет тарапынан фискалдық бағдарлардың айтарлықтай қатаңдап, бюджеттік тәртіптің күшейіп келе жатқаны байқалады. Мұнайдан тыс тапшылықты азайту қарқыны үдеп, жалпы бюджет тапшылығы 2028 жылға қарай ЖІӨ-нің 0,9 пайызына дейін төмендеп, іс жүзінде «нөлге» жақындап қалды.

Ел астанасында заманауи технологиялар, цифрландыру мен жасанды интеллектке миллиардтаған қаражат жұмсалып жатқанда, ең осал топтағы азаматтар өмірінің соңын талапқа сай емес жағдайда өткізуге мәжбүр.

Қазақстан әдеттегідей – бірінші АЭС құрылысы толық басталмай жатып, екіншісін жоспарлауға кірісті. Жалпы, елде жоспарлау үдерісі жақсы жолға қойылған: 2050 жылға дейінгі стратегиялар, ондаған жылдарға арналған ірі жобалар.

«Қазақстанда жоқ дағдарыс қашан аяқталады?» — аталған бейнематериалдың тақырыбынан-ақ автордың өзіндік ізденісі байқалады. Жалпы, Қарлығаш Еженованың бұл бастамасы айтарлықтай қызығушылық тудырады.

Кезекті шығарылымын тыңдап отырсаң, Қазақстанда кімнің неге иелік ететіні, «Ескі Қазақстанда» бұл мүліктің қаншалықты заңды немесе заңсыз жолмен алынғаны және қазіргі «Жаңа Қазақстанда»...

Бұл жолы «Книжный день Центр×Delib» (@den_center) арнасы да, оның сұхбат берушілері де біздің бағытымызды толық қолдайды. Соған қарамастан, олар «арғы беттің», яғни Батыс әлемінің ең бір тереңде жатқан күштері мен қозғаушы уәждерін талқылайды.

Өте қызық сұхбат, сондықтан оқырмандарға барынша мұқият тыңдауды ұсынамыз: бұл — Ресейшіл де емес, Тоқаевшыл да емес аналитика. Бұл — бүгінгі геосаяси ахуалды, Қазақстан мен Ресейдегі жағдайды байсалды әрі шынайы бағалауға арналған талдау. Шынымен ерекше уақытта өмір сүріп жатырмыз!

БАҚ-та тараған үкіметтің екінші атом электр станциясын салу орны бойынша шешім қабылдағаны жөніндегі ақпаратта атом энергетикасына тікелей қатысы жоқ, бірақ назар аударуға тұрарлық тағы бір дерек келтірілед

Қазақстан мен Беларусь арасындағы қарым-қатынас ежелден сауда-саттық, өнеркәсіптік кооперация және ЕАЭО аясындағы ортақ интеграциялық кеңістіктегі нақты жобаларға негізделген. Екі мемлекеттің де Одаққа мүше болуы дипломатиялық жақындасудың қисынды екенін дәлелдей түседі.

Азия даму банкі 2026 жылға арналған Қазақстан экономикасының өсу болжамын арттырды. Халықаралық сарапшылар тарапынан білдірілген сенім — нарық үшін маңызды оң сигнал.

Ауыл шаруашылығы министрлігі азық-түлік қауіпсіздігіне қатысты ел үшін жағымды жаңалықтарды жария етті. Тамақ өнімдері өндірісінің жоспарланған 4,3%-дың орнына 11,9%-ға өсуі — айтарлықтай ілгерілеу.

коучтар, энергопрактиктер, онлайн-мектептердің сертификатын алған псевдопсихологтар қаптады. Халықтың жағдайы қиындаған сайын, ұсынылатын «қызметтердің» түрі де көбейе түсті. Бұл кездейсоқтық емес, заңдылық.

Адамның күшімен ғана ормандарды қорғау жеткіліксіз екенін тәжірибе көрсетті. Ал цифрлық технологиялармен бірге бұл нақты құтқарушы шешім болуы мүмкін. 2026–2027 жылдары «цифрлық орман қалқаны» толық іске қосылып, алғашқы нақты нәтижелер көріне бастайды.

ЕЭК өкілдерінің АСЕАН-ның салалық топтарына қатысуының өзі диалогтың декларативтік деңгейден әлдеқашан шығып, нақты реттеушілік тәжірибелермен алмасу кезеңіне өткенін көрсетеді.

Идеяның өзі жаңа бір дүние емес — елге кіруге арналған цифрлық алдын ала рұқсат көптеген мемлекеттерде қолданылады. Еуропалық Одақ елдерінде ETIAS жүйесі (сапар алдында алдын ала тіркелу) енгізілуде, АҚШ-та ESTA жүйесі жұмыс істейді

ЕАЭО аясында қабылданған бұл шешім шұғыл шара емес, керісінше, әбден қалыптасқан тетік арқылы жүзеге асырылатын жыл сайынғы тәжірибе. Ішкі азық-түлік нарығының жай-күйіне байланысты, әр жылдары маусымаралық кезеңде осындай жеңілдіктер беріліп келеді.

ЕАДБ-ның Қазақстан экономикасына ықпал ету көрсеткіштері таңғалдырады. Соңғы жылдары ел экономикасына салынған 5,2 млрд доллар инвестиция банктің бұған дейінгі он бес жылда салған қаржы көлемімен тең.

Бастапқыда «Бішкек – Алматы – Новосибирск» дәлізін 2030 жылға дейін жаңғырту жоспарланған еді. Алайда үш ел бұл мерзімді 2026–2027 жылдарға дейін қысқартты. Бұл кездейсоқ емес.

Дональд Трамптың 2025 жылғы қазанда ұсынған Газа секторындағы оқ атуды тоқтату жоспары дипломатиялық серпіліс және аймақтағы қирауды тоқтатудың соңғы мүмкіндігі ретінде таныстырылды. Бұл жоспар қақтығысушы тараптардың қолдауына ие болып, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі тарапынан мақұлданды. 2025 жылғы 17 қарашада он үш мемлекет Газа секторында Халықаралық тұрақтандыру күштерін (ХТК) құру туралы американдық резолюцияны жақтап дауыс берді. Ресми түрде бұл бастама бейбіт тұрғындарды қорғауды, гуманитарлық көмек жеткізуді және палестиналық қауіпсіздік күштерін даярлауды көздеді. ХТК бақылау орнатқаннан кейін Израиль әскерін шығаруы тиіс болатын, ал гуманитарлық қалпына келтіру жұмыстарын басқару жаңа өтпелі орган — Бейбітшілік кеңесіне беріледі деп жоспарланды.

XXI ғасырдың ортасы мен екінші жартысына қатысты жасалған біздің болжамдарымыз екі негізгі факторды — Тарихтың құрылымдық жүйесі мен Халықтың этногенетикалық ахуалын өзара үйлестіре пайдалану тұжырымдамасына негізделген. Осы факторлардың әрқайсысы тарихи деректердің ауқымды көлемінде жеке-жеке тексеруден өтті. Сонымен қатар, нақтыланған кейбір қарапайым жағдайларда бұл факторларды бірлесе қолданудың оң нәтиже берген мысалдары бар. Дегенмен, мұның бәрі жаңа әдіснаманы пысықтау жолындағы алғашқы сынақ қадамдары ғана.

Ресейдің жеке дара өркениет екені бүгінде жалпыға ортақ мойындалған факт. Бұл орайда әңгіме ежелгі Орыс жазығындағы Русь емес, Алтын Ордаға тәуелді болған Мәскеу княздігінен бастау алатын қазіргі Ресей мемлекеті жайында болып отыр. Өркениет ретінде Ресей Еуропа, АҚШ, Қытай, Үндістан және ислам әлемімен терезесі тең ықпалға ие. Ол батыс елдерімен бірге «Жаһандық Солтүстікті», ал шығыс пен оңтүстік алпауыттарымен «Жаһандық Оңтүстік» жүйесін құрайды. Ресей өркениетінің әмбебап сипаты оның Еуразия құрлығындағы стратегиялық орнына байланысты. «Хартлендте» (дүниенің кіндігінде) орналасуы оны әлемдік геосаясаттың бел ортасына шығарды.

Жоғарыда жалпы сипатта қарастырылған Қытай, Үндістан, АҚШ және Еуропа — әкімшілік, шаруашылық-экономикалық, әлеуметтік-мәдени (және өзге де) дербестік деңгейі жоғары ірі автономды құрылымдардан тұратын, айқын империялық сипаттағы бірлестіктер болып табылады. Олар бюрократиялық қолданыста қалай аталса да — штаттар, провинциялар, республикалар және т.б. — мәні жағынан Еуропадағы ұлттық мемлекеттерге ұқсас, әртүрлі ерекшеліктері бар, ресми империялық құрылымдардың құрамына кіретін ішкі мемлекеттік бірліктер болып саналады.

Тарихи және этногенетикалық үдерістерді бір арнада қарастыру өткен мен бүгінді тереңірек түсінуге ғана емес, болашаққа да белгілі бір мағынада «артқа қарап» өмір сүруге мүмкіндік береді. Өйткені болашақтың нобайы өткеннен бастау алады: бейтаныс жолмен келе жатып, тұман арасынан кенеттен алыстағы қаланың сұлбасы көрінгендей әсер қалдырады. Мұндай «сфералық көзқарас» нақты бір нүктеге шоғырланбағандықтан, ұсақ-түйек детальдарды айқындап бере қоймас.

Журналистер, сарапшылар мен авторлар өз мәтіндерін блог немесе жаңалықтар бюллетені түрінде жариялайтын Substack платформасында Дэвид Томастың (David Thomas) қызықты мәтіні жарық көрді. Ол қазақстандық журналист, Таяу Шығыс бойынша сарапшы Ақмарал Баталовадан сұхбат алған.

1235-жылы Оқытай Ханның басшылығымен Құрылтай өтіп, онда Мәңгі Елдің Орыс Мәселесі бойынша іс-қимыл жоспары мен екі стратегиялық әскери операциядан тұратын Батыс Жорығы туралы тарихи шешім қабылданды. Батыс Жорығының бірінші бөлігі «Русьті құтқару операциясы» деп аталды. Қасиетті Рим империясының Русьті басып алуына жол бермес үшін, оның алдын орап, Русьтің барлық қала-мемлекеттерін аралап, жағдайды ұғындырып, дипломатиялық үгіт жүргізіп, Мәңгі Ел Федерациясының құрамына кіргізіп, келісімдерге қол қойдырып алу керек.

Қазақтардың Жаппай Қоныс аударуы қызған шақта, яки, 1235-жылы өткен Мәңгі Ел Құрылтайында Еуропаны бағындыру мақсатындағы әйгілі Батыс Жорығы туралы шешім қабылданды. Көркем әдебиетте бұл туралы: Жеңіс Хан көзі тірісінде «соңғы теңізге жорыққа шығуды» армандаған, қайтыс болған соң, ұрпақтары оның сол арманын орындағысы келіп, әлгі жорыққа аттанған... дегендей мәнде жазылады, сол орайда небір романтикалық ертегілер де шығарылады.

«Татар-моңғол езгісі» терминіндегі «моңғол» ұғымының анығына жеткендіктен, бірден «татарлар» ұғымын да қарастыруымыз қажет. Бұнда да небір қызықтарды ұшыратамыз.баршамызға белгілі, 5-ші ғасырда құл иеленуші Рим Империясы Еділ патша (Аттила) бастаған ғұндардың сұрапыл шапқыншылығынан күйреді. Сөйтіп, Еуропада анағұрлым озық феодалдық құрылысқа негізделген, кейін заманауи еуропалық елдерге үлгі болған көптеген қоғамдар пайда болды.

Бразил-ия немесе Итал-ия деген сияқты, орыстар бұрмалап, «Монғол-ия» деп атап кеткен Мәңгі Елдегі қазақ руларының ескі жұртына (яғни, босап қаған жерлерге) біртіндеп тегі мен тілдік тобы жағынан тұңғыстар мен буряттарға жақын оңтүстік Сібірдің шағын халха, чахар және ойрат тайпалары қоныстанды. Әлемнің әр түкпірінен ұлан-ғайыр Солтүстік және Оңтүстік Америка құрлықтарына көшіп барған жүздеген ұлт өкілдерін «америкалықтар» деп атайтынымыз сияқты, олар да тұрғылықты жер атауы бойынша «моңғолдар» деген жаңа есімді еншіледі. 

МӘСКЕУ. 25 шілде. ИНТЕРФАКС – 2024 жылы Қытай Халық Республикасы экспорттаған күн панельдері, электр көліктері және жел турбиналары сынды таза энергия көздеріне арналған технологиялар...

АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубионың мәлімдеуінше, 2025 жылғы 1 шілдеден бастап USAID — АҚШ-тың Халықаралық даму агенттігі — шетелдік көмек бағдарламаларын ресми түрде тоқтатады. Бұл туралы RBC.ru басылымы хабарлады.

Қазақстан Республикасының мемлекеттік жүйесі үшін үлкен сын-тегеурін. Себебі бұл мәселеде кеңестік кезеңдегі тәжірибеге сүйену мүмкін емес. Кеңес Одағында аумақтық қорғаныс жүйесі мүлде болмаған.

«Кейбір отандастарымыз үшін Ресейге кірудің жаңа рәсімдері күтпеген жаңалық болды. Қазақстан азаматтары Ресейге түрлі мақсатпен жиі қатынайды — бизнес, туризм, емделу. Әсіресе шекара маңындағы өңірлер арасындағы байланыс қарқынды. Дегенмен, шетел азаматтарының елге кіруі, ел аумағында болу тәртібі және жалпы көші-қон саясаты — әр мемлекеттің толыққанды егемендік құқығы.