Өкінішке қарай, балабақшалар мен мектептерге баруға қойылатын шектеу барлық екпе алмаған балаларға бірдей қатысты ма, әлде тек медициналық негізсіз вакцина алмағандарға ғана қолданыла ма — бұл жағы нақты айқын емес.

Ең сұранысқа ие мамандықтардың қатарында не ІТ-мамандарының, не қаржы технологиялары саласының өкілдерінің, не жоғары технологиялық сала қызметкерлерінің жоқ болуы бізге оғаш көрінді. Бұл елімізде жарияланған ЖИ-ландыру мен цифрландыруға қарамастан, Қазақстандағы жұмыспен қамту құрылымы әлі де әлеуметтік бағытын өзгертпегенін білдіре ме?

Көрсетілген цифрлар әсерлі болғанымен, «сатып алу-сату» секторының мұндай өсімі импортқа тәуелділікті, өңдеу өнеркәсібінің әлсіздігін және ел ішіндегі қосылған құнның төмендігін айқын көрсететінін ұмытпаған жөн. Сауда артқан сайын тұтыну көлемі де өседі, оның ішінде бөлшек несиелендіру де өз үлесін қосуда.

Ішкі істер министрлігі жасөспірімдер қылмысының төмендегенін нақты қай кезеңмен салыстырып отырғаны белгісіз. Алайда, «Еуразия24» таяуда ғана Бас прокуратураның құқықтық статистикасын зерттеп 2025 жылдың 12 айында «балалар жасаған қылмыс саны 30,5%-ға артқанын» атап өткен болатын.

Президенттің қатысуымен өткен кеңейтілген отырыс қорытындысы бойынша ол «1 мамырға дейін халықтың табысын арттырудың 2026–2029 жылдарға арналған бағдарламасы қабылданатынын» және Ұлттық банкпен бірлесіп инфляцияны 9-11% деңгейіне дейін төмендету жоспары әзірленетінін жеткізді.

БАҚ-та тараған үкіметтің екінші атом электр станциясын салу орны бойынша шешім қабылдағаны жөніндегі ақпаратта атом энергетикасына тікелей қатысы жоқ, бірақ назар аударуға тұрарлық тағы бір дерек келтірілед

«Просто журналистика» YouTube-арнасында жүргізуші Лұқпан Ахмедьяров «Тоқаев Конституцияны не үшін өзгертпек?» деген сауалды күн тәртібіне шығарды. Автор бұл мәселені кеңірек қоя отырып, Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың билікке келгеннен бері үшінші рет референдум бастамасын көтеруінің себептерін талдайды.

«Үлкен державалардың өзара түбегейлі араздасып алғаны соншалық, соның нәтижесінде Орталық Азия елдерін бір-біріне жақындасуға өздері итермелеп отырғандай әсер қалдырады. Бұл тек бізге ғана қатысты емес. Давостағы сөзінде Канада премьер-министрі де осыған ұқсас ой айтты: ол орта деңгейдегі мемлекеттерді “үлкендердің” соққысын үнсіз көтере бермей, бірігіп, өз ұстанымын қорғауға шақырды.

Егер Энергетика министрлігінің қазіргі уақытта (және ЖЭК енгізілген барлық жылдар бойы) түсініксіз себептермен танытылмай отырған ерік-жігері болса және «баламалы» генерация диспетчерлік кестедегі басқа қатысушылармен тең жағдайға қойылса, онда оны насихаттаушылардың пафосы айтарлықтай бәсеңдер еді. Сонымен бірге тарифтердің өсуі де тоқтар еді.

«Неге Бейбіт Қазақстанда соғыс жүргізіп жатқан Ресейдегідей бюджет тапшылығы бар?» – деген жүргізушінің сауалына, «Мұндай жағдай болады…», – деп жауап береді «Гиперборея» жобасының тұрақты сарапшысы Рахымбек Әбдірахманов, «… егер сіз санкциялар бойынша әлем чемпионымен көрші болсаңыз».

Ұшу тәжірибесінің 900 сағатқа жетуі авиация саласының өлшемімен алғанда азаматтық авиацияда әуе кемесі командирі деңгейіне сәйкес келеді, ал күштік құрылымдар үшін бұл — жоғары кәсібилік пен мінсіз қызметтің айқын көрсеткіші.

Сауалнамаға қатысқандардың аздығы таңғалдырғанымен, мәселе онда емес. Ең қызығы, Президенттің қыркүйектегі Қазақстан халқына Жолдауынан кейін ел арасында «азаматтарға 2-3 жерде жұмыс істеуге тыйым салынады екен» деген қауесет тарады.

2026 жылдың басындағы мәлімет бойынша, Қазақстанда несиесі бар (оның ішінде төлемі кешіктірілгендері де бар) 9 миллионнан астам адам тіркелгенін ескерсек, халықты «борыш пирамидаларынан» мемлекеттік деңгейде қорғау режимін қосу — өзекті қажеттілік болатын.

Үкіметтің бұл жоспарлары өте оптимистік көрінеді. Оның үстіне, министрлер кабинетінде босқа уақыт өткізуге мүмкіндік жоқ, сондықтан агроөнеркәсіптік кешен (АӨК) өнімдерін терең өңдеу туралы бұрыннан айтылып келе жатқан қажеттілікті іс жүзінде асыруға тура келеді.

Әлде Нұрлан Жақыповтың алдында балама таңдау жоқ па? Тағы бір назар аударарлық жайт, 2022 жылы қаңтарда құрылымдық бөлімшелер саны 27-ден 18-ге дейін қысқартылғанымен, 2025 жылға қарай олардың саны қайтадан 27-ге жеткен.

Трамп әкімшілігі Қазақстанға жай ғана Орталық Азия елі емес, аймақтық медиатор ретінде ерекше рөл беретіні 2025 жылдың қыркүйегінде, Қасым-Жомарт Тоқаев Нью-Йоркте БҰҰ Бас Ассамблеясының 80-ші сессиясына қатысқан кезде-ақ белгілі болған еді.

Алайда мұндай шаралар уақытша, негізделген және міндетті түрде Одақтағы серіктестермен келісілген болуы тиіс. Ал Беларусьпен Ресейдің тіпті Одақтық мемлекет форматы бар екенін ескерсек, бұл бастаманың іс жүзінде қалай жүзеге асатыны және оның интеграциялық міндеттемелерге қаншалықты сәйкес келетіні ерекше қызығушылық тудырады.

Әрбір жобаның міндетті түрде экономикалық қайтарымы болуы шарт емес, бірақ әлеуметтік нәтижесі болуы тиіс. Мәдени орталықтардың осындай кездесулеріне ерекше мән беретін де — осы әлеуметтік маңыздылық.

Киев Астанаға мұнайды Украина аумағына жеткізуді және онда өңдеу зауыттарын салуды ұсынды. Бұл бастама Қазақстанды «тірі қалқан» ретінде пайдалануға бағытталған сәтсіз әрекетке ұқсайды», – деп мәлімдеді Ұлттық энергетикалық қауіпсіздік қорының жетекші сарапшысы, Ресей үкіметі жанындағы Қаржы университетінің сарапшысы Игорь Юшков.

S&P Global Ratings шолуында бірқатар негізгі тұжырымдар келтірілген: өңірде кредиттеудің орташа өсімі сақталатыны, банктер активтерінің сапасы жеткілікті деңгейде екені, сондай-ақ, әсіресе бөлшек сегментте несиеге сұраныстың жоғары болып отырғаны атап өтіледі.

Дональд Трамптың 2025 жылғы қазанда ұсынған Газа секторындағы оқ атуды тоқтату жоспары дипломатиялық серпіліс және аймақтағы қирауды тоқтатудың соңғы мүмкіндігі ретінде таныстырылды. Бұл жоспар қақтығысушы тараптардың қолдауына ие болып, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі тарапынан мақұлданды. 2025 жылғы 17 қарашада он үш мемлекет Газа секторында Халықаралық тұрақтандыру күштерін (ХТК) құру туралы американдық резолюцияны жақтап дауыс берді. Ресми түрде бұл бастама бейбіт тұрғындарды қорғауды, гуманитарлық көмек жеткізуді және палестиналық қауіпсіздік күштерін даярлауды көздеді. ХТК бақылау орнатқаннан кейін Израиль әскерін шығаруы тиіс болатын, ал гуманитарлық қалпына келтіру жұмыстарын басқару жаңа өтпелі орган — Бейбітшілік кеңесіне беріледі деп жоспарланды.

XXI ғасырдың ортасы мен екінші жартысына қатысты жасалған біздің болжамдарымыз екі негізгі факторды — Тарихтың құрылымдық жүйесі мен Халықтың этногенетикалық ахуалын өзара үйлестіре пайдалану тұжырымдамасына негізделген. Осы факторлардың әрқайсысы тарихи деректердің ауқымды көлемінде жеке-жеке тексеруден өтті. Сонымен қатар, нақтыланған кейбір қарапайым жағдайларда бұл факторларды бірлесе қолданудың оң нәтиже берген мысалдары бар. Дегенмен, мұның бәрі жаңа әдіснаманы пысықтау жолындағы алғашқы сынақ қадамдары ғана.

Ресейдің жеке дара өркениет екені бүгінде жалпыға ортақ мойындалған факт. Бұл орайда әңгіме ежелгі Орыс жазығындағы Русь емес, Алтын Ордаға тәуелді болған Мәскеу княздігінен бастау алатын қазіргі Ресей мемлекеті жайында болып отыр. Өркениет ретінде Ресей Еуропа, АҚШ, Қытай, Үндістан және ислам әлемімен терезесі тең ықпалға ие. Ол батыс елдерімен бірге «Жаһандық Солтүстікті», ал шығыс пен оңтүстік алпауыттарымен «Жаһандық Оңтүстік» жүйесін құрайды. Ресей өркениетінің әмбебап сипаты оның Еуразия құрлығындағы стратегиялық орнына байланысты. «Хартлендте» (дүниенің кіндігінде) орналасуы оны әлемдік геосаясаттың бел ортасына шығарды.

Жоғарыда жалпы сипатта қарастырылған Қытай, Үндістан, АҚШ және Еуропа — әкімшілік, шаруашылық-экономикалық, әлеуметтік-мәдени (және өзге де) дербестік деңгейі жоғары ірі автономды құрылымдардан тұратын, айқын империялық сипаттағы бірлестіктер болып табылады. Олар бюрократиялық қолданыста қалай аталса да — штаттар, провинциялар, республикалар және т.б. — мәні жағынан Еуропадағы ұлттық мемлекеттерге ұқсас, әртүрлі ерекшеліктері бар, ресми империялық құрылымдардың құрамына кіретін ішкі мемлекеттік бірліктер болып саналады.

Тарихи және этногенетикалық үдерістерді бір арнада қарастыру өткен мен бүгінді тереңірек түсінуге ғана емес, болашаққа да белгілі бір мағынада «артқа қарап» өмір сүруге мүмкіндік береді. Өйткені болашақтың нобайы өткеннен бастау алады: бейтаныс жолмен келе жатып, тұман арасынан кенеттен алыстағы қаланың сұлбасы көрінгендей әсер қалдырады. Мұндай «сфералық көзқарас» нақты бір нүктеге шоғырланбағандықтан, ұсақ-түйек детальдарды айқындап бере қоймас.

Журналистер, сарапшылар мен авторлар өз мәтіндерін блог немесе жаңалықтар бюллетені түрінде жариялайтын Substack платформасында Дэвид Томастың (David Thomas) қызықты мәтіні жарық көрді. Ол қазақстандық журналист, Таяу Шығыс бойынша сарапшы Ақмарал Баталовадан сұхбат алған.

1235-жылы Оқытай Ханның басшылығымен Құрылтай өтіп, онда Мәңгі Елдің Орыс Мәселесі бойынша іс-қимыл жоспары мен екі стратегиялық әскери операциядан тұратын Батыс Жорығы туралы тарихи шешім қабылданды. Батыс Жорығының бірінші бөлігі «Русьті құтқару операциясы» деп аталды. Қасиетті Рим империясының Русьті басып алуына жол бермес үшін, оның алдын орап, Русьтің барлық қала-мемлекеттерін аралап, жағдайды ұғындырып, дипломатиялық үгіт жүргізіп, Мәңгі Ел Федерациясының құрамына кіргізіп, келісімдерге қол қойдырып алу керек.

Қазақтардың Жаппай Қоныс аударуы қызған шақта, яки, 1235-жылы өткен Мәңгі Ел Құрылтайында Еуропаны бағындыру мақсатындағы әйгілі Батыс Жорығы туралы шешім қабылданды. Көркем әдебиетте бұл туралы: Жеңіс Хан көзі тірісінде «соңғы теңізге жорыққа шығуды» армандаған, қайтыс болған соң, ұрпақтары оның сол арманын орындағысы келіп, әлгі жорыққа аттанған... дегендей мәнде жазылады, сол орайда небір романтикалық ертегілер де шығарылады.

«Татар-моңғол езгісі» терминіндегі «моңғол» ұғымының анығына жеткендіктен, бірден «татарлар» ұғымын да қарастыруымыз қажет. Бұнда да небір қызықтарды ұшыратамыз.баршамызға белгілі, 5-ші ғасырда құл иеленуші Рим Империясы Еділ патша (Аттила) бастаған ғұндардың сұрапыл шапқыншылығынан күйреді. Сөйтіп, Еуропада анағұрлым озық феодалдық құрылысқа негізделген, кейін заманауи еуропалық елдерге үлгі болған көптеген қоғамдар пайда болды.

Бразил-ия немесе Итал-ия деген сияқты, орыстар бұрмалап, «Монғол-ия» деп атап кеткен Мәңгі Елдегі қазақ руларының ескі жұртына (яғни, босап қаған жерлерге) біртіндеп тегі мен тілдік тобы жағынан тұңғыстар мен буряттарға жақын оңтүстік Сібірдің шағын халха, чахар және ойрат тайпалары қоныстанды. Әлемнің әр түкпірінен ұлан-ғайыр Солтүстік және Оңтүстік Америка құрлықтарына көшіп барған жүздеген ұлт өкілдерін «америкалықтар» деп атайтынымыз сияқты, олар да тұрғылықты жер атауы бойынша «моңғолдар» деген жаңа есімді еншіледі. 

МӘСКЕУ. 25 шілде. ИНТЕРФАКС – 2024 жылы Қытай Халық Республикасы экспорттаған күн панельдері, электр көліктері және жел турбиналары сынды таза энергия көздеріне арналған технологиялар...

АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубионың мәлімдеуінше, 2025 жылғы 1 шілдеден бастап USAID — АҚШ-тың Халықаралық даму агенттігі — шетелдік көмек бағдарламаларын ресми түрде тоқтатады. Бұл туралы RBC.ru басылымы хабарлады.

Қазақстан Республикасының мемлекеттік жүйесі үшін үлкен сын-тегеурін. Себебі бұл мәселеде кеңестік кезеңдегі тәжірибеге сүйену мүмкін емес. Кеңес Одағында аумақтық қорғаныс жүйесі мүлде болмаған.

«Кейбір отандастарымыз үшін Ресейге кірудің жаңа рәсімдері күтпеген жаңалық болды. Қазақстан азаматтары Ресейге түрлі мақсатпен жиі қатынайды — бизнес, туризм, емделу. Әсіресе шекара маңындағы өңірлер арасындағы байланыс қарқынды. Дегенмен, шетел азаматтарының елге кіруі, ел аумағында болу тәртібі және жалпы көші-қон саясаты — әр мемлекеттің толыққанды егемендік құқығы.