Ең алдымен, тарихтың бүгінгі күннің орнын басу үшін емес, бүгінді күшейту үшін қажет екенін түсіну маңызды. Оның басты миссиясы – өткенді дәріптеу емес, қазіргі қоғамның дамуына бағыт-бағдар беру. Ата-бабаларымыз өздерінен бұрынғыларды үздіксіз еске алғандықтан емес, өз дәуірінің түйткілдерін тиімді шеше білгендіктен ұлы болды. Алайда өткенге деген құрмет тек оны еске алумен шектелмеуі керек. Шынайы құрмет әрбір ұрпақтың алдыңғы буынның тәжірибесіне сүйене отырып, мемлекеттің дамуына өз үлесін қоса алуынан көрінеді. Егер алдыңғы буын мемлекеттіліктің берік іргетасын қалап кеткен болса, бүгінгі ұрпақтың міндеті – тиімді жұмыс істейтін институттарды қалыптастыру, бәсекеге қабілетті экономиканы дамыту және әділетті қоғам құру. Бұл ретте институттар дегеніміз – нақты бір басшыға емес, заң мен қағидаға сүйеніп жұмыс істейтін тұрақты жүйелер.

Үкімет отандық автозауыттарды сыртқы қауіп-қатерден қорғау шараларын жедел қабылдауға кірісті. Премьер-министр Олжас Бектенов 21 шілдеде өткен Үкімет отырысында Қаржы министрлігі мен Өнеркәсіп және құрылыс министрлігіне «сұр» импортпен әкелінетін автокөліктердің жолын кесуге бағытталған қатаң шаралар топтамасын әзірлеуге небәрі 10 күн уақыт берді. Алайда ұлттық заңнама, ЕАЭО талаптары, кедендік әкімшілендіру және техникалық реттеу мәселелерін қатар қамтитын мұндай күрделі түйткілге қатысты шешімдерді 10 күн ішінде әзірлеу басқарушылық тұрғыдан тым асығыс қадамға ұқсайды. Өйткені мұндай қысқа мерзімде дайындалған құжат жеткілікті пысықталмай қабылданып, күткен нәтижеден гөрі қосымша мәселелер туындату қаупін жоққа шығаруға болмайды.

Жуырда Халықаралық валюта қоры (ХВҚ) World Economic Outlook Update: Global Economy in Crosscurrents of War and Technology атты шілде айының жаңартылған баяндамасын жариялады. Қор сарапшыларының бағалауынша, әлемдік экономика бүгінде әртүрлі сипаттағы сыртқы күйзелістердің ықпалында қалып отыр. Бір жағынан, Таяу Шығыстағы әскери қақтығыс, сондай-ақ Ормуз бұғазы арқылы мұнай мен газ жеткізіліміндегі іркілістер жаһандық экономикаға қысым түсіруде. Екінші жағынан, жасанды интеллект технологиялары мен микроэлектроникаға арналған жабдықтарға сұраныстың күрт артуы экономикалық белсенділікті ынталандырып отыр. Бір қызығы, ХВҚ сарапшылары Орталық Азия мен Қазақстан экономикасына қатысты Еуразиялық даму банкінің (ЕАДБ) бағалауларындай оптимистік көзқарас танытпаған. Бұған дейін біз ЕАДБ-ның 2026–2028 жылдарға арналған болжамдарын жан-жақты талдап, жаһандық күйзелістерге қарамастан Қазақстан экономикасының өсімі сақталатыны жөніндегі тұжырымдарына тоқталған едік.

2026 жылғы 1 шілдеде елдің жаңа Конституциясы күшіне еніп, екі палаталы Парламенттің 30 жылдық қызмет кезеңі аяқталды. Бір палаталы заң шығарушы орган – Құрылтайға сайлау күні жарияланды. Осылайша, бүгінгі таңда баршамыз үшін бұл қоғамдық-саяси үдерістердің мәні мен маңызын тереңірек пайымдайтын кезең басталып отыр. Қазақстан мемлекеттілікті қалыптастыру жолында күрделі әрі тарихи тұрғыдан маңызды кезеңдерден өтті. Енді ел дамудың жаңа сатысына қадам басты. Бұл реформалар аяқталды немесе жаңа сын-қатерлер болмайды дегенді білдірмейді. Керісінше, қазіргі әлем барған сайын күрделеніп, қарқынды өзгеріп, болжап білу қиын кеңістікке айналып келеді. Сондықтан бүгінгі ахуал мемлекеттік басқаруда мүлде жаңа тәсілдерді талап етеді.

Ормуз бұғазы – Иран мен Оманды бөліп тұрған тар теңіз өткелі ғана емес. Ені небәрі 54 шақырым болатын бұл су айдыны арқылы әлемдік мұнай, газ және теңіз жүк тасымалының едәуір бөлігі жүзеге асады. Бұғаз арқылы тәулігіне 21 миллион баррельге дейін мұнай тасымалданады. Сондықтан мұндағы кез келген іркіліс жаһандық энергетика және логистика нарығына бірден әсер етеді. Зымырандық шабуылдар мен теңіз миналары әлі де бұғаздағы кеме қатынасына қауіп төндіреді. Пандемия кезінде дәл осы өңірде ірі қытайлық жүк кемесінің тұрып қалуы теңіз логистикасының осал тұстарын айқын көрсетті. Алайда кез келген әскери қақтығыс түптің түбінде келіссөз үстелінде шешіледі. Дәл осы тұста құқықтық белгісіздік негізгі түйткілдердің біріне айналады. Өйткені Оман мен Иран Ормуз бұғазындағы кеме қатынасын кімнің және қандай құқықтық негізде реттеуге тиіс екеніне қатысты әртүрлі ұстанымды ұстанады. Сондықтан дипломатияның басты міндеті – осы қайшылықтарды халықаралық келісімдер арқылы құқықтық тұрғыдан үйлестіру.