Серік Жұманғариннің еншісіне тиген жауапкершілік
«Еуразия-24» ақпараттық-сараптамалық журналы Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұмангариннің әлеуметтік желідегі жарияланымына қатысты шолу жасаған еді. Онда министр «Қазақстан ЖІӨ-нің серпінді өсімі аясында өткен жылдың қорытындысы бойынша халықтың нақты кірістерінің төмендеу» себептерін негіздеуге тырысқан. Дегенмен, біздің өткен материалымызда негізгі назар өзге экономист-сарапшылардың аталған жазбаға білдірген пікірлеріне аударылды. Ал бүгінгі таңда Ұлттық экономика министрінің логикалық пайымдау жүйесі мен дәлелдемелік базасын тереңірек саралаудың маңызы зор, себебі бұл талдау барысында бірқатар маңызды тұстар айқындалып отыр. Қалай болғанда да, әңгіме тамыз айында өтетін жаңа Құрылтай сайлауына, ал одан кейін жаңа Үкіметтің жасақталуына келіп тіреліп отыр. Оның алдында (тіпті оны Серік Жұманғарин басқаруы да ғажап емес) сол баяғы негізгі мәселе тұрады: неге экономика өсіп жатқанымен, халықтың табысы төмендеуде? Дәлірек айтқанда, бұған ақталатын себеп іздеумен емес, осындай «қарама-қайшы үрдісті» нақты жоюмен айналысу қажет болады.
Ал ол үшін, ең алдымен, мына сауалға нақты жауап болуы керек: сонымен, мұның басты себебі неде?..
Денсаулық сақтау саласының басты мәселесі: Қазақстан медицинадағы кадр тапшылығын жоя алмай келеді
Соңғы жылдары елімізде денсаулық сақтау саласына бөлінетін шығыстар айтарлықтай өсіп, медициналық жоғары оқу орындарына түсетін талапкерлер саны артты. Сондай-ақ цифрландыру процесі іске қосылып, жаңа клиникалардың құрылысы жүргізілуде және дәрігерлерді қолдаудың бұрын-соңды болмаған шаралары енгізілді. Алайда, бұл құралдардың жиынтығы медицина саласындағы басты мәселе – кадрлардың тапшылығын шеше алмады. 2024 жылы медициналық университеттер 10,5 мың, ал 2025 жылы 11,6 мың маман даярлап шығарғанымен, 2026 жылғы сәуірдегі жағдай бойынша жүйеде 4 мыңнан астам медицина қызметкерінің жетіспеушілігі тіркелді. Мемлекет есебінен білім алған осынша түлектің қайда кеткені және бұл бағытта қандай қадамдар жасау керектігі әлі де өзекті. Мемлекет тарапынан денсаулық сақтау жүйесін жақсартуға бағытталған талпыныстардың тиісті нәтиже бермей отырғанын атап өткен жөн.
Ұлыбританияда халық үшін электр энергиясы мен газдың шекті тарифі 1 шілдеден бастап 13%-ға өседі
Ұлыбританияның энергетикалық нарықты реттеуші органы Ofgem Таяу Шығыстағы әскери қақтығыс салдарынан көтерме нарықтағы бағаның өсуіне байланысты халық үшін электр энергиясы мен газ төлемінің шекті мөлшерін 13%-ға арттыратынын хабарлады.
ИРСК АҚШ Ормуз бұғазын ашу әрекетінде сәтсіздікке ұшырады деп мәлімдеді
Ислам революциясы сақшылар корпусы (ИРСК) әскери-теңіз күштері қолбасшысының орынбасары Мохаммад Акбарзаде АҚШ Ормуз бұғазындағы блокаданы бұза алмағанын мәлімдеді.
Samsung кәсіподағы бонустарды арттыру туралы келісімді мақұлдады
Оңтүстік Кореядағы Samsung Electronics Co. компаниясының ең ірі кәсіподағы қызметкерлерге төленетін бонустарды ұлғайту жөніндегі келісімді көпшілік дауыспен қолдады. Бұл шешім ауқымды ереуіл мен миллиардтаған шығынның алдын алуға мүмкіндік берді.
Ормуз бұғазындағы кеме қозғалысы біртіндеп қалпына келуде
Иранға қатысы жоқ тағы екі супертанкер Ормуз бұғазынан сәтті өтті. Бұл туралы Bloomberg мониторингтік ресурстардың деректеріне сілтеме жасап хабарлады.м
Оңтүстік Корея СІМ Иран елшісін шақыртып, кореялық кемеге жасалған шабуылға байланысты наразылық білдірді
Оңтүстік Корея Сыртқы істер министрлігі Иранның Сеулдегі елшісі Саид Кузечиді ведомствоға шақыртты. Бұған 4 мамыр күні Ормуз бұғазында оңтүстіккореялық HMM Namu кемесіне Иранда өндірілген екі кемеге қарсы зымыранмен шабуыл жасалғаны туралы қорытынды себеп болған.
Финляндиядағы жұмыссыздық деңгейі соңғы 11 жылдағы ең жоғары көрсеткішке жетті
Финляндияда сәуір айында жұмыссыздық деңгейі наурыздағы 11,1%-дан 11,6%-ға дейін өсіп, 2015 жылғы мамырдан бергі ең жоғары көрсеткішке жетті. Бұл туралы елдің статистика агенттігі хабарлады.
ДДҰ Конго Демократиялық Республикасының шығысында Эболамен күресті күшейту үшін атысты тоқтатуға шақырды
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) бас директоры Тедрос Адханом Гебрейесус сәрсенбі күні Конго Демократиялық Республикасының (КДР) шығысындағы қақтығысушы топтарды дереу атысты тоқтатуға шақырды. Оның айтуынша, бұл медицина қызметкерлеріне Эбола вирусының таралуымен тиімдірек күресуге мүмкіндік береді.
Ресей мен Қазақстан президенттері бірқатар бірлескен жобаларды талқылайды
Ресей президенті Владимир Путин мен Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев бейсенбі күні екі ел арасындағы бірқатар бірлескен жобаларды талқылайды. Бұл туралы РФ президентінің баспасөз хатшысы Дмитрий Песков мәлімдеді. Оның айтуынша, мемлекет басшылары арасындағы ерекше жеке қарым-қатынас өзекті мәселелерді ашық әрі нәтижелі талқылауға мүмкіндік береді.
ЕАЭО ыдырайды: армандаудың айыбы жоқ
Мамыр айының соңында ЕАЭО саммиті өтеді деп күтілуде. Бұл бірлестік тек ресми түрде ғана емес, іс жүзінде де бар ма? Егер Қазақстан бүгін ЕАЭО-ға кіру туралы шешімді қайта қабылдайтын болса, бұл таңдау экономикалық тұрғыдан тиімді болар ма еді? Және бұл құрылым тағы қанша уақыт өмір сүрмек?»
Кеңседе отыратын заман артта қалғаны ма?
«Paryz NEF 2026» қауымдастығының форумында бұрынғы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрі, ал қазіргі уақытта «Қазақтелеком» басшысы Бағдат Мусин көпшілікті таңғалдырған бірқатар мәлімдемелер жасады.
Қанатты гвардия: Десантшылар сапына жас сарбаздар қосылды
«Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Десанттық-шабуылдау әскерлерінің (ДШӘ, - Ред.) әскери бөлімдерінде «1-2026» шақырылымының жас сарбаздары салтанатты түрде Әскери ант қабылдады. Бұл күні 1600-ден астам жас сарбаз Отан қорғаушылар қатарына ресми түрде қосылды. Салтанатты іс-шаралар Алматы, Қонаев және Жетісу гарнизондарында бір мезгілде өтті. Көгілдір береттілер сапын толықтырған жас десантшылардың 600-ден астамы – Қонаевта, 500-ден астамы – Алматыда, тағы 500-ден астамы Талдықорғанда ант берді. Олардың әрқайсысы үшін бұл күн ерекше белес – кешегі бозбалалардың нағыз жауынгерлік бауырластыққа, көгілдір беретке және десантшылардың «Бізден басқа ешкім!» деген аңызға айналған ұранына жасаған алғашқы қадамы болды. «Әскери ант қабылдау – бұл жай ғана салтанатты рәсім емес. Бұл – Отанға қызмет етудің саналы таңдауы, әскери қызметші мен азамат ретінде қалыптасудың үлкен жолының бастауы.
Денсаулық сақтау саласының басты мәселесі: Қазақстан медицинадағы кадр тапшылығын жоя алмай келеді
Соңғы жылдары елімізде денсаулық сақтау саласына бөлінетін шығыстар айтарлықтай өсіп, медициналық жоғары оқу орындарына түсетін талапкерлер саны артты. Сондай-ақ цифрландыру процесі іске қосылып, жаңа клиникалардың құрылысы жүргізілуде және дәрігерлерді қолдаудың бұрын-соңды болмаған шаралары енгізілді. Алайда, бұл құралдардың жиынтығы медицина саласындағы басты мәселе – кадрлардың тапшылығын шеше алмады. 2024 жылы медициналық университеттер 10,5 мың, ал 2025 жылы 11,6 мың маман даярлап шығарғанымен, 2026 жылғы сәуірдегі жағдай бойынша жүйеде 4 мыңнан астам медицина қызметкерінің жетіспеушілігі тіркелді. Мемлекет есебінен білім алған осынша түлектің қайда кеткені және бұл бағытта қандай қадамдар жасау керектігі әлі де өзекті. Мемлекет тарапынан денсаулық сақтау жүйесін жақсартуға бағытталған талпыныстардың тиісті нәтиже бермей отырғанын атап өткен жөн.
Бағаны тежеу шаралары: халықтың Үкіметке деген сенімі қандай?
Жуырда Мәжіліс кулуарында журналистер мен Ұлттық экономика бірінші вице-министрі Азамат Әмрин арасында қызықты әңгіме өрбіді. Журналистер одан азық-түлік бағасының қымбаттауы туралы сұрағанда, бұқаралық ақпарат құралдарының қызанақ, қарақұмық пен қырыққабат сынды жемістердің арзандағанына назар аудармай отырғанын айтты. Сонымен қатар шенеунік өз отбасында сатып алу жұмыстарымен жұбайы айналысқандықтан, отбасылық шығындарды қадағаламайтынын ашық жеткізді. Ұлттық экономика министрлігіндегі осы бір көңіл-күйге қарап, инфляцияны ауыздықтай алған үкімет үшін қуануға да болар еді. Соған қарамастан, ресми статистика көрсеткіштері мен халықтың баға ахуалын шынайы бағалауы арасындағы айырма жойылар емес.
ЕАЭО-дағы интеграциялық байланыстар әлсіреуде
Өз-өзін алдау көбіне сыртқы алдаудан да қауіптірек келеді. 2026 жылдың мамыр айындағы көрсеткіштер ЕАЭО аясындағы бірыңғай кедендік және бірыңғай экономикалық кеңістіктің толыққанды жұмыс істеуін тоқтатқанын айғақтайды. Шектеулер бойынша біржақты шаралар қолдану, жалпы режимнен алып тастау мен утилизациялық алымның жұмыс істеу ерекшеліктері іс жүзінде бастапқы идеяның тамырына балта шапты. Ал бұл идея, соның ішінде кооперациялық байланыстардың көмегімен, күрделі әрі ауқымды жобаларды ақтай алатын нарық құруды көздеген болатын.
Қазақстан-Түркия қарым-қатынасындағы қарама-қайшылықтар
Түркия Президенті Режеп Тайып Ердоғанның Қазақстанға жасаған мемлекеттік сапары барысында табыс етілген «Қожа Ахмет Ясауи» ордені өзіндік бір өтемақы іспетті болды. Астана Анкараға Қазақстан Республикасының туындағы күн шұғыласының тиесілі бөлігін бағыттауға дайын, бірақ бұл тек көпвекторлылық доктринасының шеңберінде ғана жүзеге аспақ. Мамыр айында қалыптасқан жаһандық геосаяси ахуал Ақордаға өз серіктесіне бұдан артық уәде беруге мүмкіндік бермейді, өйткені бұл екі түркі мемлекетінің мүдделері барлық мәселеде бірдей тоғыса бермейді.
Қасым-Жомарт Тоқаев түркиялық әріптесін ерекше ілтипатпен қарсы алды. Түркия Қазақстанның өзіндік геосаяси тепе-теңдік жүйесінде бұрыннан маңызды рөл атқарып келеді және бұл маңызын әлі де сақтап отыр.
Сусымалы отарлау саясаты және зейнетақы активтері
Зейнеткерлердің өздері 2025 жылы небәрі 864 млрд теңге алғанымен, БЖЗҚ-дан жалпы төлемдер... 2051 млрд теңге. Бұл 2,4 есе көп. Оның болмашы ғана үлесі "тұрғын...
Журналист Әріп Әли мен саясаттанушы Қазыбек Жұмабекұлының маңызды сұхбаты
Журналист Әріп Әли мен саясаттанушы Қазыбек Жұмабекұлының маңызды сұхбаты.
Елдегі өзекті мәселелер, саясаттағы өзгерістер және қоғамдағы шынайы жағдай — барлығы ашық талқыланды.
2026–2027 жылдары сұранысқа ие мамандықтар белгілі болды
2026-2027 оқу жылында барлық мемлекеттік гранттардың 21%-ы мұғалімдерді даярлауға бағытталып отыр. Ведомство басшысының сөзіне қарағанда, студенттердің шамамен 60%-ы дәл осы IT, инженерлік және педагогикалық мамандықтарды таңдайды.
Импортқа тәуелділіктің кері әсері
Импорт бағасына қатысты соңғы деректер Қазақстанға импорттық инфляцияның не екенін және сыртқы жеткізілімдерге тәуелділіктің түптің түбінде ішкі нарықтағы бағаға қалай әсер ететінін тағы бір мәрте көрсетті.
2025 жылғы бюджеттің орындалуы бойынша есеп ұсынылды
Республикалық бюджеттің атқарылуы туралы үкімет есебінің таныстырылымында бюджеттік тәртіптің төмендігі кезекті рет айтылып қана қоймай, 2025 жылы тиімсіз пайдаланылған бюджет қаражатының көлемі 1,7 есе өскені белгілі болды.
Әуе таксиі дәуірі келе жатыр
Белгілі болғандай, Алатау қаласын салу аясында Қазақстанда әуе таксиі мен туристік нысандар орналасатын квадропорттар пайда болуы мүмкін. Жобаның алғашқы сынақтарын алдағы 2–3 жыл ішінде өткізу жоспарланып отыр.
Жасанды интеллект «істі тіркемек»
Бір жағынан, Ішкі істер министрлігінің жасанды интеллект жүйелерін енгізуге неліктен басымдық беріп отырғанын түсінуге болады. Бұл қадам бірден екі өзекті мәселені шешуді көздейді: Мемлекет басшысының тапсырмасын орындауға мүмкіндік береді әрі кадр тапшылығы мәселесін реттейді.
Көрінбейтін дағдарыс
«Қазақстанда жоқ дағдарыс қашан аяқталады?» — аталған бейнематериалдың тақырыбынан-ақ автордың өзіндік ізденісі байқалады. Жалпы, Қарлығаш Еженованың бұл бастамасы айтарлықтай қызығушылық тудырады.
Меншікті қайта бөлу журналистикасы
Кезекті шығарылымын тыңдап отырсаң, Қазақстанда кімнің неге иелік ететіні, «Ескі Қазақстанда» бұл мүліктің қаншалықты заңды немесе заңсыз жолмен алынғаны және қазіргі «Жаңа Қазақстанда»...
Қала-мемлекет моделіне оралу үрдісі
Бұл жолы «Книжный день Центр×Delib» (@den_center) арнасы да, оның сұхбат берушілері де біздің бағытымызды толық қолдайды. Соған қарамастан, олар «арғы беттің», яғни Батыс әлемінің ең бір тереңде жатқан күштері мен қозғаушы уәждерін талқылайды.
Референдумнан геосаясатқа дейін: Қажыгелдин BILD-та не айтты?
Өте қызық сұхбат, сондықтан оқырмандарға барынша мұқият тыңдауды ұсынамыз: бұл — Ресейшіл де емес, Тоқаевшыл да емес аналитика. Бұл — бүгінгі геосаяси ахуалды, Қазақстан мен Ресейдегі жағдайды байсалды әрі шынайы бағалауға арналған талдау. Шынымен ерекше уақытта өмір сүріп жатырмыз!
Жер мен жер қойнауы халыққа тиесілі, ал көмір ше?
БАҚ-та тараған үкіметтің екінші атом электр станциясын салу орны бойынша шешім қабылдағаны жөніндегі ақпаратта атом энергетикасына тікелей қатысы жоқ, бірақ назар аударуға тұрарлық тағы бір дерек келтірілед
Қазақстанда бизнес жаңа өндірістік кезеңге бет алды
ЕАДБ 2026 жылы негізгі капиталға салынған инвестиция көлемінің 6,7%-ға өскенін тіркеп отыр. Бұл — бизнестің жоспарларын бір тоқсанмен ғана шектемей, алдағы бірнеше жылға бағыттап отырғанының айқын оң көрсеткіші.
Қазақстан банктері ірі бизнеске бет бұра бастады
Ұлттық банк ірі бизнеске несие беруге арналған өтінімдердің артқанын тіркеп отыр. Бұл банк секторының тұтынушылық несиелендіруден нақты экономика бағытына қарай біртіндеп бет бұра бастағанын көрсетсе керек.
Көлік айыппұлдарының кешірілуі: жеңілдік кімге беріледі?
Әкімшілік рақымшылық мәселесіне қатысты пікір білдіре отырып және «құқық бұзушылықтарды кешіру» заң талаптарын елемейтін азаматтар арасында жазасыздық сезімін қалыптастыруы мүмкін деген тәуекелді бір сәт назардан тыс қалдырсақ, бұл бастаманы бір реттік шара ретінде орынды шешім деуге болады.
Дропперлер мен жасанды интеллект: банктер жаңа қатерге тап болды
Кибермәселелермен және алаяқтықпен әлемнің цифрлық экономикасы дамыған елдерінің барлығы дерлік күресіп келеді. Қазақстан да бұл үдерістен тыс қалып отырған жоқ. Бастысы, қаржы реттеушісі жаңа қауіп-қатерлерден бейтарап қалмай, алаяқтыққа қарсы (антифрод) инфрақұрылымды жүйелі түрде қайта құруда.
Қазақстандықтар елдің даму бағытына сенім білдірді
ҚСЗИ тапсырысымен жүргізілген әлеуметтік зерттеуге 8 мың респондент қатысты. Бұл ауқымды таңдама болғандықтан, әлемдік өлшемдермен қарағанда сенім көрсеткіші өте жоғары деп айтуға болады.
Ортақ суға — ортақ тәртіп
Орталық Азияда су ресурстарының экономика, азық-түлік қауіпсіздігі, энергетика, миграция және өңірлік тұрақсыздық қатерлерінің маңызды құрамдас бөлігі екені іс жүзінде мойындалып келеді. Бұл мәселенің Қазақстан үшін маңызы өте зор.
Жапония мен БҰҰ Каспий бойынша бірлескен жобаны бастады
Жапонияның БҰҰ-мен бірге Каспийдің экологиялық мәселелерін шешуге қатысуы туралы жаңалықтың өзі көп жайтты аңғартады. Ең алдымен, Жапония мен Каспий аймағының географиялық тұрғыдан алшақтығын ескерсек, мәселенің тек Каспий маңы елдерінің шеңберінен әлдеқашан шығып кеткені байқалады.
Еуроодақ Транскаспий дәлізін дамытуға қаржы бөлуде
Еуропалық капиталдың өңірдегі инфрақұрылымдық жобаларға қатысуы Еуропалық одақтың Қазақстанды Еуропа мен Азия арасындағы толыққанды стратегиялық логистикалық хаб ретінде қарастыратынын көрсетеді.
Экономикалық пайда мен қауіпсіздік арасындағы тепе-теңдік
Қазақстанның Ресейден үшінші елдерге жануарлардан алынатын өнімдерді импорттау мен транзиттеуге қатысты шектеулерді алып тастауы — ел экономикасындағы қаржы ағындары мен өңірлік логистикалық тізбектердің қалпына келуін білдіреді.
ҚР Ұлттық ұланының жауынгерлері қоян-қолтық ұрыста топ жарды
Күштік құрылымдар қызметкерлері үшін жекпе-жек өнерін жоғары деңгейде меңгеру — таңсық дүние емес, бұл — іс жүзіндегі кәсіби стандарт. Әсіресе физикалық және психологиялық дайындық тікелей күнделікті қызметпен ұштасатын құқық қорғау жүйесінде бұл қағиданың маңызы зор.
Қазақстандағы конституциялық және парламенттік реформа: институционалдық тәуекелдер, билік теңгерімі және орнықтылық механизмдері
Мемлекеттік басқару жүйесінде, жоғары заң шығарушы органда, квазимемлекеттік секторда, халықаралық ұйымдар мен партияда көп жылдар бойы атқарған қызметім барысында мемлекеттің тұрақтылығы тек реформалардың мазмұнына ғана емес, сонымен бірге олардың институционалдық тұрғыдан жүзеге асырылу сапасына, биліктің барлық тармақтарының өкілеттіктері мен жауапкершілігінің теңгеріміне де тікелей байланысты екеніне көз жеткіздім.
Мақалада ұсынылған пайымдаулар мен қорытындылар жалаң сынға емес, еліміздегі конституциялық және парламенттік реформалардың мемлекет тиімділігін, қоғамның сенімін және елдің ұзақ мерзімді тұрақтылығын нығайтуға ықпал етуіне деген кәсіби мүдделілікке негізделген.
Қазақстан ғылымы: Даму жолындағы қос кедергі
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев ғылыми-техникалық прогресс жетістіктеріне негізделген, жаһандық бәсекеге қабілетті экономиканы дамытуда ғылымның айрықша маңызын ескере отырып, соңғы жылдары барған сайын нақты міндеттер қойып келеді. Осылайша ағымдағы жылдың 12 сәуірінде Қазақстанның ғылыми қауымдастығын құттықтай келе, ол «ғылыми әлеуетті ел игілігі үшін тиімді пайдалану қажет, ғалымдарымыздың жаңалықтары тек зертханалық немесе кабинет деңгейінде қалып қоймауы тиіс. Нақты нәтиже беретін әрі өндіріске енгізуге болатын жобаларды жүзеге асыру маңызды. Қысқасы, ғылым экономика мен қоғамның сұранысына қызмет етуі керек» екенін ерекше атап өтті.
Трансформациясыз жаңғырту: Қазақстан ғылымының жүйелік мәселесі
Мақалада Қазақстанның ғылыми саласының қазіргі даму үрдістері қарастырылады. Статистикалық көрсеткіштер мен институционалдық ерекшеліктерді талдау негізінде сандық өсімнің «сыртқы» көрсеткіштері мен ғылыми нәтижелер сапасының «ішкі» трансформациясының шектеулілігі арасындағы жүйелік қайшылықтар айқындалады.
Газадан «Бейбітшілік кеңесіне» дейін: жаһандық басқару қағидалары қалай қайта қалыптастырылуда
Дональд Трамптың 2025 жылғы қазанда ұсынған Газа секторындағы оқ атуды тоқтату жоспары дипломатиялық серпіліс және аймақтағы қирауды тоқтатудың соңғы мүмкіндігі ретінде таныстырылды. Бұл жоспар қақтығысушы тараптардың қолдауына ие болып, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі тарапынан мақұлданды. 2025 жылғы 17 қарашада он үш мемлекет Газа секторында Халықаралық тұрақтандыру күштерін (ХТК) құру туралы американдық резолюцияны жақтап дауыс берді.
«Алдағы 100 жыл» — Фридман болжамы
XXI ғасырдың ортасы мен екінші жартысына қатысты жасалған біздің болжамдарымыз екі негізгі факторды — Тарихтың құрылымдық жүйесі мен Халықтың этногенетикалық ахуалын өзара үйлестіре пайдалану тұжырымдамасына негізделген. Осы факторлардың әрқайсысы тарихи деректердің ауқымды көлемінде жеке-жеке тексеруден өтті. Сонымен қатар, нақтыланған кейбір қарапайым жағдайларда бұл факторларды бірлесе қолданудың оң нәтиже берген мысалдары бар. Дегенмен, мұның бәрі жаңа әдіснаманы пысықтау жолындағы алғашқы сынақ қадамдары ғана.
Баспасөз еркіндігі мен ұлттық қауіпсіздік: Ақмарал Баталованың Дэвид Томасқа берген сұхбаты
Журналистер, сарапшылар мен авторлар өз мәтіндерін блог немесе жаңалықтар бюллетені түрінде жариялайтын Substack платформасында Дэвид Томастың (David Thomas) қызықты мәтіні жарық көрді. Ол қазақстандық журналист, Таяу Шығыс бойынша сарапшы Ақмарал Баталовадан сұхбат алған.
Бешпармақ. Инженер толғанысы.БАТЫС ЖОРЫҒЫ
1235-жылы Оқытай Ханның басшылығымен Құрылтай өтіп, онда Мәңгі Елдің Орыс Мәселесі бойынша іс-қимыл жоспары мен екі стратегиялық әскери операциядан тұратын Батыс Жорығы туралы тарихи шешім қабылданды. Батыс Жорығының бірінші бөлігі «Русьті құтқару операциясы» деп аталды. Қасиетті Рим империясының Русьті басып алуына жол бермес үшін, оның алдын орап, Русьтің барлық қала-мемлекеттерін аралап, жағдайды ұғындырып, дипломатиялық үгіт жүргізіп, Мәңгі Ел Федерациясының құрамына кіргізіп, келісімдерге қол қойдырып алу керек.
Бешпармақ. Инженер толғанысы. ЕУРОПА ОДАҒЫНЫҢ РУСЬТІ КҮЙРЕТУІ
Қазақтардың Жаппай Қоныс аударуы қызған шақта, яки, 1235-жылы өткен Мәңгі Ел Құрылтайында Еуропаны бағындыру мақсатындағы әйгілі Батыс Жорығы туралы шешім қабылданды. Көркем әдебиетте бұл туралы: Жеңіс Хан көзі тірісінде «соңғы теңізге жорыққа шығуды» армандаған, қайтыс болған соң, ұрпақтары оның сол арманын орындағысы келіп, әлгі жорыққа аттанған... дегендей мәнде жазылады, сол орайда небір романтикалық ертегілер де шығарылады.
Бешпармақ. Инженер толғанысы.ТАРТАРИЯ, ТАТАРЛАР ЖӘНЕ ГАМБУРГЕР
«Татар-моңғол езгісі» терминіндегі «моңғол» ұғымының анығына жеткендіктен, бірден «татарлар» ұғымын да қарастыруымыз қажет. Бұнда да небір қызықтарды ұшыратамыз.баршамызға белгілі, 5-ші ғасырда құл иеленуші Рим Империясы Еділ патша (Аттила) бастаған ғұндардың сұрапыл шапқыншылығынан күйреді. Сөйтіп, Еуропада анағұрлым озық феодалдық құрылысқа негізделген, кейін заманауи еуропалық елдерге үлгі болған көптеген қоғамдар пайда болды.
Бешпармақ. Инженер толғанысы. ҚАЗІРГІ МОҢҒОЛДАР. АРИФМЕТИКАЛЫҚ АҚИҚАТ
Бразил-ия немесе Итал-ия деген сияқты, орыстар бұрмалап, «Монғол-ия» деп атап кеткен Мәңгі Елдегі қазақ руларының ескі жұртына (яғни, босап қаған жерлерге) біртіндеп тегі мен тілдік тобы жағынан тұңғыстар мен буряттарға жақын оңтүстік Сібірдің шағын халха, чахар және ойрат тайпалары қоныстанды. Әлемнің әр түкпірінен ұлан-ғайыр Солтүстік және Оңтүстік Америка құрлықтарына көшіп барған жүздеген ұлт өкілдерін «америкалықтар» деп атайтынымыз сияқты, олар да тұрғылықты жер атауы бойынша «моңғолдар» деген жаңа есімді еншіледі.
Көп оқылғандар
Қытай 2024 жылы экспорттаған таза энергия технологиялары жаһандық СО₂ шығарындыларын 1%-ға қысқартуға мүмкіндік береді
МӘСКЕУ. 25 шілде. ИНТЕРФАКС – 2024 жылы Қытай Халық Республикасы экспорттаған күн панельдері, электр көліктері және жел турбиналары сынды таза энергия көздеріне арналған технологиялар...
Шыдамның да шегі бар
АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубионың мәлімдеуінше, 2025 жылғы 1 шілдеден бастап USAID — АҚШ-тың Халықаралық даму агенттігі — шетелдік көмек бағдарламаларын ресми түрде тоқтатады. Бұл туралы RBC.ru басылымы хабарлады.
«Аумақтық қорғаныс туралы» заң – Қазақстанның әскери құрылымындағы жаңа кезең
Қазақстан Республикасының мемлекеттік жүйесі үшін үлкен сын-тегеурін. Себебі бұл мәселеде кеңестік кезеңдегі тәжірибеге сүйену мүмкін емес. Кеңес Одағында аумақтық қорғаныс жүйесі мүлде болмаған.
Тәуелсіз шешім қабылдау — әр мемлекеттің құқығы
«Кейбір отандастарымыз үшін Ресейге кірудің жаңа рәсімдері күтпеген жаңалық болды. Қазақстан азаматтары Ресейге түрлі мақсатпен жиі қатынайды — бизнес, туризм, емделу. Әсіресе шекара маңындағы өңірлер арасындағы байланыс қарқынды. Дегенмен, шетел азаматтарының елге кіруі, ел аумағында болу тәртібі және жалпы көші-қон саясаты — әр мемлекеттің толыққанды егемендік құқығы.
Кері байланыс
Бүгінгі назарда
Плакат ұстаған Гүлнар
Бұл жолы Гүлнар Бажкенова «Kaspi bank»-пен ашық айқасқа шықты. Қолында граната емес, банктің фирмалық түсімен безендірілген екі плакаты бар. Бір плакатта Kaspi.kz логотипінің астына «мемлекеттік дерекқордағы азаматтардың жеке мәліметтерімен жасалатын алаяқтық» туралы жазылса, екіншісінде «қажетсіз деп танылған адамдардың әлеуметтік желідегі парақшалары небәрі бес минутта бұзылады» деген мәтінді көруге болады. Екі плакаттың да төменгі жағына «Жазасыз!» деп жазылыпты.
Жалғыз адамдық пикет – әдетте шарасыз күйге түскен жалғызбасты аналардың, баспанасынан айырылғандардың немесе бұған дейін қоғам назарына ілікпеген, бірақ қиын жағдайға тап болған өзге де адамдардың амалы. Яғни бұл – өз мұңын естіртудің басқа жолы қалмағандардың соңғы мүмкіндігі. Ең болмағанда, телекамера мен әлеуметтік желілерге тезірек ілігуді мақсат еткен жаңадан шыққан белсенділерге жарайды.
Қазақстан Мароккомен экстрадиция, сотталғандарды беру және қылмыстық істер бойынша құқықтық көмек көрсету туралы келісімдерді ратификациялады
Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Марокко Корольдігімен бірқатар келісімдерді, соның ішінде экстрадиция, сотталған адамдарды беру және қылмыстық істер бойынша өзара құқықтық көмек көрсету туралы келісімдерді ратификациялау жөніндегі заңдарға қол қойды, деп хабарлады Мемлекет басшысының баспасөз қызметі бейсенбі күні.
Қазақстан банктері бірыңғай мобильді төлем жүйесіне қосылуға міндеттеледі
Ұлттық банк хабарлайды: Ташкентте өңірлік орталық банктер цифрлық қаржылар мен киберқауіпсіздік мәселелерін талқылады. Қазақстан Ұлттық банкінің Төраға орынбасары Берік Шолпанқұлов Ташкент қаласында өткен төлем жүйелерін дамыту мәселелері жөніндегі кезекті Өңірлік кездесуге қатысты. Кездесуге Әзербайжан, Қырғызстан, Тәжікстан және Өзбекстанның орталық банктерінің өкілдері де қатысты. Жиын барысында цифрлық қаржы активтерін реттеу, бірыңғай QR жүйесі мен ашық банкингті дамыту, жедел төлемдер және Suptech (қадағалау технологиялары), сондай-ақ киберқауіпсіздік мәселелері талқыланды.
БАҚ: Трамп АТЭС саммиті аясында Си Цзиньпинмен кездесу мүмкіндігін қарастыруда
Вашингтон. 7 қыркүйек. ИНТЕРФАКС-ҚАЗАҚСТАН – АҚШ президенті Дональд Трамп алдағы қазан айының соңында Оңтүстік Кореяның Кенджу қаласында өтетін Азия-Тынық мұхиты экономикалық ынтымақтастығы (АТЭС) саммиті...
Он күн бойы оқырман назарында
Мәжіліс Қазақстандағы әскери қызметшілердің мәртебесін жетілдіруге бағытталған түзетулерді бірінші оқылымда мақұлдады
Қазақстан Республикасының Парламенті Мәжілісі бейсенбі күнгі жалпы отырыста «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне әскери қызметшілердің құқықтық жағдайын, қорғаныс пен әскери қызметті жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасын бірінші оқылымда қарап, мақұлдады.
Қазақстандықтарға әкімшілік амнистия аясында бірнеше миллиард теңгенің айыппұлы кешірілуі мүмкін
Қазақстанда алдағы әкімшілік амнистия аясында азаматтардың бірнеше миллиард теңге көлеміндегі айыппұлдары есептен шығарылуы мүмкін. Бұл туралы Снежана Имашева мәлімдеді.
Кеңседе отыратын заман артта қалғаны ма?
«Paryz NEF 2026» қауымдастығының форумында бұрынғы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрі, ал қазіргі уақытта «Қазақтелеком» басшысы Бағдат Мусин көпшілікті таңғалдырған бірқатар мәлімдемелер жасады.
Қазақстанда алғаш рет қала әкімі сайлануда
Астана. 12 қазан. ИНТЕРФАКС-ҚАЗАҚСТАН – Жексенбі күні Семей қаласында (Абай облысының әкімшілік орталығы, шығыс өңірі) қала әкіміне сайлау басталды, деп хабарлайды қала әкімдігінің баспасөз...
Еуразия24 – геосаяси, экономикалық, тарихи, қоғамдық және мәдени процестерді қамтитын Еуразия аймағындағы маңызды оқиғаларды көрсететін сенімді ақпараттық-талдамалық сайт-агрегаторы. Біз оқырмандарға ең өзекті, шынайы әрі жедел ақпарат ұсынамыз. еуразия24, Еуразия 24, евразия 24 немесе Eurasia 24 атауларымен танымал болған біз – Еуразия жаңалықтарын қадағалап, бүгінгі үдерістердің логикасын түсінгісі келетіндер үшін бағыт-бағдармыз.