Редакция бағаны

Мұнымен мақтану керек пе, жоқ па — белгісіз, алайда Эпштейнге қатысты материалдарда Қазақстан посткеңестік кеңістіктегі көршілерінің бәрінен алға шыққаны байқалады. Тіпті Ресейден де жоғары тұр: ол елден аталған құжаттарда тек «Наши» қозғалысына қатысқан Мария Дрокова есімі ғана кездеседі. Ал Қазақстан тарапынан сол кезеңде премьер-министр қызметін атқарған Карим Масимов және экономикалық даму министрі болған, «Самұрық-Қазына» қоры мен Президент Әкімшілігін басқарған, Ұлттық банк төрағасы, «Астана» халықаралық қаржы орталығының басқарушысы қызметтерін атқарған Кайрат Келімбетов көрсетілген. Бұл — оның атқарған лауазымдарының толық тізімі емес. АҚШ Әділет министрлігі жариялаған құжаттар бүкіл әлемде үлкен таңданыс пен наразылық тудырып жатқан тұста, Қазақстанның аталған файлдарда 400-ден астам рет аталуы елдің халықаралық деңгейде танылуына себеп болды. Бұл жайтқа мақтанышпен немесе өкінішпен қарауға болғанымен, ең алдымен, бұл — Қазақстан тәуелсіздіктің алғашқы күндерінен бастап мүше болуға ұмтылған «дамыған елдердің» назарына ілігуінің көрінісі.

Премьер-министр Олжас Бектенов Үкіметте жалған ақпарат пен дезинформацияға қарсы күрес мәселелері бойынша арнайы кеңес өткізді. Жиынның басты тақырыбы жаңа Конституцияның жарияланған жобасына қатысты болды. «Мемлекеттік органдар мен жергілікті билік өкілдеріне бұл бағыттағы жұмысты жандандыру міндеті жүктелді. Ішкі істер министрлігіне жалған мәлімет таратқаны үшін қатаң құқықтық шаралар қолдану және жауапкершілікке тартуды қамтамасыз ету тапсырылды. Ал бұл жұмыстарды үйлестіру Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаеваға сеніп тапсырылды», — делінген хабарламада. Бұл жерде барлығы заңға сәйкес және орынды: көпшілік алдында жалған ақпарат тарату — жазалануы тиіс әрекет, ал Конституцияға, тіпті оның референдум арқылы алдағы уақытта жаңартылуына қатысты мәселеде бұл жауапкершілік одан әрі арта түседі. Әсіресе, кең ауқымды талқылаулар мен түрлі пікірлердің қақтығысы орынды ғана емес өте маңызды.

Біз алдыңғы редакциялық бағанымызды «жасырын банкетке»  – Премьер-министр Бектеновтің энергетика саласының басшыларымен өткізген кеңесіне арнаған болатынбыз. Сол жиында сала майталмандары ауыз толтырып айтарлық ауқымды жоспарларын жайып салса, Үкімет басшысы оған жауап ретінде сөзден іске көшуді талап етті. Олай етпеске амал да жоқ: кеңеске қатысушылардың айтуынша, 2035 жылға қарай қолданыстағы 26,7 ГВт белгіленген қуатқа тағы 26 ГВт қосылуы тиіс. Бұл дегеніміз – іс жүзінде тағы бір ұлттық энергия жүйесін нөлден бастап құрумен тең. Бұл ойды Мемлекет басшысының Ұлттық құрылтайда айтқан  стратегиялық пікірімен ұштастырып көрейік. Онда энергетика мәселесіне тұтас бір тарау арналып, ол цифрландыру мен жасанды интеллектіні дамыту аспектілерімен тығыз байланыстырылды

Премьер-Министр Бектенов энергия тапшылығы мәселесін шешуге арналған кеңес өткізді. Оның қорытындылары айтарлықтай маңызды: 2029 жылға қарай Қазақстан энергия тапшылығынан арылып, профицитке көшеді, яғни импорттаушы елден экспорттаушы елге айналады. Міне, негізгі дәйексөздер: «Энергетика министрлігі ауқымды инвестициялық жоспарды іске асырудың практикалық кезеңіне көшіп жатыр. Бүгінгі таңда жалпы қуаттылығы 15,3 ГВт болатын, инвестиция көлемі 13 трлн теңгеден асатын 81 жоба бойынша жұмыс жүргізілуде. Жобалардың басым бөлігі электр қуаты нарығы тетігі арқылы тікелей жеке инвестицияларды тарту есебінен жүзеге асырылуда. Қазіргі уақытта жұмыс істеп жатқан нысандарды іске қосу 2027 жылдың бірінші тоқсанының соңына қарай экономиканың электр энергиясына деген қажеттілігін толық өтеуге және Қазақстанды энергия тапшылығы бар елдер қатарынан шығаруға мүмкіндік береді.

«Трансферттерге тәуелділік» – редакция іріктеп алған жаңалықтардың бірі осылай аталды. Бұл материал Қаржы министрлігінің Ұлттық қор бойынша есебіне арналды. Оған назар аудартқан басты жайт – тақырыпта берілген мына мәлімет: «2025 жылы мемлекеттен түскен түсімдер алынған қаражат көлемімен теңеспеді».  Атап айтқанда, 2026 жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша Ұлттық қорға түскен қаражат көлемі 10,21 трлн теңгені құрады, ал алынған қаражат 5,3 трлн теңге болды. Ұлттық қордың «болашақ ұрпақ қоры» ретінде енді қаражат жұмсаудан гөрі толыға бастауы – әрине, оң жаңалық. Алайда Қаржы министрлігі ұсынған есептің құрылымына назар аударған жөн.