Александра АЛЁХОВА

29 қаңтарда Үкімет қаулысымен балалардың құқықтарын қорғау және олардың әл-ауқатын арттыруға бағытталған жаңа стратегиялық құжат бекітілді. Құжатта балалардың жағдайына қатысты ауқымды статистикалық деректер беріліп, жылдарға бөлінген 9 нысаналы индикатор, 158 нақты іс-шара, сондай-ақ қауіпсіздік, білім беру және денсаулық сақтау салаларындағы мәселелердің сипаттамасы қамтылған. Сонымен қатар әкімшілік және цифрлық бақылау тетіктерін күшейту көзделген. Шыны керек, 2026–2030 жылдарға арналған «Қазақстан балалары» тұжырымдамасы елдегі балаларды қорғауға қатысты барлық қолданыстағы шараларды бір құжатқа топтастырған алғашқы кешенді құжат болды.

Ұлттық банк халықтың инфляциялық күтулеріне қатысты ақпан айының соңындағы сауалнама нәтижелерінде қазақстандықтардың санасында бағаның «күрт өсуіне» байланысты алаңдатарлық үрдісті тіркеді. Ресми есептер мен бағаның өсуін бақылауда ұстау жөніндегі мәлімдемелер инфляцияның төмендеу шегін анықтауға тырысқанымен, 2026 жылғы қаңтарда қарапайым тұтынушының экономикалық ахуалды қабылдауы едәуір нашарлаған. Бағаның өсуін «өте жоғары» деп бағалайтындардың үлесі қайтадан арта бастаған, ал коммуналдық тарифтердің кезең-кезеңімен қайта қаралуы және жаңа қосылған құн салығының енгізілуі тұрғын үй-коммуналдық қызметтерді соңғы бір айда ең қатты қымбаттаған қызметтер қатарына шығарды.

Вице-премьер – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің пікірінше, 2026–2028 жылдары бөлінетін қаражат ауыл тұрғындарының өз ауылынан көшпей-ақ тұрмыс сапасын жақсартуға жеткілікті болуы керек. Үкімет те 2030 жылға дейінгі Өңірлік даму тұжырымдамасына үлкен үміт артып отыр. Алайда елордадағы шешім қабылдайтын орталарда құлдырап бара жатқан ауылдардың негізгі мәселесі тек қаржы жетіспеушілігімен шектеледі деген көзқарас басым. Бұл ретте өткен тәжірибе толық ескерілмей келеді: қомақты қаржы қарастырылған ауылды дамытуға арналған бірнеше мемлекеттік бағдарламаның айтарлықтай нәтижесі болмады.

Halyk Finance сарапшылары 2026 жылдың алғашқы айындағы экономикалық өсім динамикасына қатысты Үкімет үшін елеулі сын-қатерді көрсететін талдау жариялады. Жыл басы соңғы төрт жылдағы ең әлсіз нәтижемен басталды: қысқа мерзімді экономикалық индикатор жылдық есепте 2,8%-ға төмендеді, ал 2024 жылы ол 9,4% деңгейінде болған. Еске сала кетейік, вице-премьер Серік Жұманғарин 2026 жылы экономиканың шамамен 5,4% өсетінін болжаған еді. Алайда негізгі салалардағы көрсеткіштер теріс динамикаға өткен жағдайда, Үкіметтің экономикалық өсімді жеделдету жоспарын қалай іске асырмақ деген сауал туындайды.

Қазақстан Ұлттық банкі Орталық Азияның қаржы саласында жасанды интеллектіні (ЖИ) қолдану бойынша Қазақстан, Қырғызстан және Тәжікстанның 232 қаржы ұйымы арасында жүргізілген ауқымды кешенді зерттеуді жариялады. Баяндамадан аймақтың қаржы секторын нақты «ЖИ-дүрбелеңі» билеп алғанын анық көруге болады: Қазақстан банктерінің 75%-ы ЖИ-ді қазірдің өзінде қолданады, ал 88%-ы жақын арада оның қолданыс аясын кеңейтуді жоспарлап отыр. Алайда, бұл статистикалық оптимизм басқа да шындыққа жанасатын цифрлармен тұспа-тұс келіп, өз маңызын жоғалтқандай болады: аймақтағы барлық қаржы ұйымдарының тек 2%-ы ғана технологияны толық деңгейде масштабтауға қол жеткізген.