Александра АЛЁХОВА

Алдымен атап өтерлік жайт, біз отандастарымыздың салауатты өмір салтын қолдаймыз және отандық темекі өнімдерін өндірушілер ірі салық төлеушілер қатарына жатса да, олардың мүддесін қорғауды мақсат тұтпаймыз. Алайда Қазақстанда темекі шегушілер саны өте көп: нақтырақ айтсақ, 15 жастан асқан әрбір алтыншы азамат темекі шегеді. Денсаулыққа келетін зиянды еселей түспеу үшін бұл азаматтардың заңды әрі сертификатталған өнімдерді тұтынуына кепілдік берілуі тиіс. Дегенмен, Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАО) аумағында темекі өнімдерін таңбалау жүйесі сонау 2018–2019 жылдары енгізілгеніне қарамастан, контрабандалық тауар айналымы заңды нарық көлемінің 10%-дан астамын құрап отыр. Жасырын өндірілген мұндай өнімдердің құрамындағы диоксиндердің мөлшері нормадан тым жоғары, бұл іс жүзінде адам ағзасына аса қауіпті уытты заттардың Қазақстан дүкендерінде еркін саудаланып жатқанын көрсетеді.

Соңғы жылдары елімізде денсаулық сақтау саласына бөлінетін шығыстар айтарлықтай өсіп, медициналық жоғары оқу орындарына түсетін талапкерлер саны артты. Сондай-ақ цифрландыру процесі іске қосылып, жаңа клиникалардың құрылысы жүргізілуде және дәрігерлерді қолдаудың бұрын-соңды болмаған шаралары енгізілді. Алайда, бұл құралдардың жиынтығы медицина саласындағы басты мәселе – кадрлардың тапшылығын шеше алмады. 2024 жылы медициналық университеттер 10,5 мың, ал 2025 жылы 11,6 мың маман даярлап шығарғанымен, 2026 жылғы сәуірдегі жағдай бойынша жүйеде 4 мыңнан астам медицина қызметкерінің жетіспеушілігі тіркелді. Мемлекет есебінен білім алған осынша түлектің қайда кеткені және бұл бағытта қандай қадамдар жасау керектігі әлі де өзекті. Мемлекет тарапынан денсаулық сақтау жүйесін жақсартуға бағытталған талпыныстардың тиісті нәтиже бермей отырғанын атап өткен жөн.

Жуырда Мәжіліс кулуарында журналистер мен Ұлттық экономика бірінші вице-министрі Азамат Әмрин арасында қызықты әңгіме өрбіді. Журналистер одан азық-түлік бағасының қымбаттауы туралы сұрағанда, бұқаралық ақпарат құралдарының қызанақ, қарақұмық пен қырыққабат сынды жемістердің арзандағанына назар аудармай отырғанын айтты. Сонымен қатар шенеунік өз отбасында сатып алу жұмыстарымен жұбайы айналысқандықтан, отбасылық шығындарды қадағаламайтынын ашық жеткізді. Ұлттық экономика министрлігіндегі осы бір көңіл-күйге қарап, инфляцияны ауыздықтай алған үкімет үшін қуануға да болар еді. Соған қарамастан, ресми статистика көрсеткіштері мен халықтың баға ахуалын шынайы бағалауы арасындағы айырма жойылар емес.

Ағымдағы аптаның басты жаңалық жасаушысы ретінде тағы да Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин алдыңғы шепке шықты. Мәселе тәуелсіз сарапшылар мен Үкіметтің қаржы-экономикалық блогы арасындағы ұзаққа созылған принципті текетірес — халық табысының төмендеуі аясында ЖІӨ-нің өсуі сияқты қазақстандық экономикалық парадокс туралы болғанымен, Серік Мақашұлының соңғы мәлімдемесі қоғамда өте қатты серпіліс тудырды. Ұлттық экономика министрлігінің басшысы Үкімет тарапынан барлық қажетті шаралар жасалып жатқанын және қазіргі теңгерімсіздіктер уақытша немесе кешікпелі құбылыс екенін дәлелдеу үшін көптеген статистикалық аргументтер келтірді.

Денсаулық сақтау министрлігі соңғы күндері халық игілігіне бағытталған белсенді шараларымен назар аудартуда. Атап айтқанда, медициналық қызмет көрсетудің, әсіресе тұрғындар тарапынан жиі сынға ұшырайтын алғашқы деңгейдегі сапаны түбегейлі өзгертуге тиіс шешімдер қабылданды. Біріншіден, емханаларға тіркелу ережелеріне өзгерістер енгізілуде. Екіншіден, телемедицинаның дамуын ескере отырып, медициналық ұйымдарды жабдықтау стандарттары жаңартылуда. Бұл бастамалардың түпкі мақсаты – емханаларға түсетін жүктемені біркелкі бөлу және барлық азаматтардың алғашқы медико-санитарлық көмек жүйесіне тең қолжетімділігін қамтамасыз ету.