Александра АЛЁХОВА

Ақмарал Әлназарова жетекшілік ететін министрлік балалар денсаулығын нығайтуға бағытталған «Бастау» атты кешенді іс-шаралар бағдарламасын ұсынды. Шенеуніктер балалар денсаулығын жүйелі түрде жақсартуды, мектеп медицинасын цифрландыруды және профилактикалық бағытты дамытуды уәде етуде. Денсаулық сақтау министрлігінің басшысы балаларды қорғау мәселесі «ерекше бақылауда» екенін атап өтті. Алайда соңғы 20 жылдағы реформаларды қадағалап жүргендер үшін бұл бастама ауқымды мәлімдемелермен басталып, «қамту көрсеткіштері» туралы әдемі есептермен жалғасып, кейін министр ауысқанда немесе бюджет қайта қаралған кезде ұмыт қалып жататын бұрыннан таныс үрдістің кезекті көрінісіндей әсер қалдырады.

Елдегі барлық процестердің жүйелі түрде цифрландырылуына және ең шалғай елді мекендердің интернетпен қамтылуына қарамастан, прогрессивті зайырлы Қазақстанмен қатар ресми институттардың тасасында өзін-өзі «дәрігер», «би» немесе «ұстаз» деп жариялағандардың ықпалы жүретін өзгеше бір «халықтық» орта қалыптасқан. ХХІ ғасырдағы зайырлы мемлекетте неліктен дипломды заңгерден гөрі шапан кигендердің сөзі өтімді, ал дәлелді медицинадан гөрі «энергия алмасу» сияқты жалған ілімдердің мерейі үстем? Президент жариялаған «Заң мен Тәртіп» қағидатына еш қайшы келмейтін билер институтының қызметі туралы мәселе бүгінде жоғары билік деңгейінде талқылана бастады.

Қазақстанда «өнеркәсіптік тәуелділікке» ұшыраған тұрақты әлеуметтік топ қалыптасты — бүгінде 1,6 миллионнан астам адам күн сайын жұмыс барысында қауіпті жағдайлармен бетпе-бет келеді. Бұл көрсеткіш 2023 жылы қабылданған Қауіпсіз еңбек тұжырымдамасы мен бейінді ведомстволардың бақылау жүйесін цифрландыру туралы есептеріне қарамастан төмендемей отыр. Кәсіпорындардың зиянды еңбек жағдайлары үшін жұмсайтын шығыны 518 миллиард теңгеден асты. Алайда бұл қаражат өндірісті жаңғыртуға емес, негізінен жұмысшылардың денсаулығына төнетін қауіп үшін төленетін өтемақыларды индекстеуге бағытталып отыр. Әлемдік деңгейде адам факторын қажет етпейтін технологияларға көшу үрдісі байқалса, отандық өнеркәсіп саласы әлі де денсаулыққа келетін зиянды қосымша демалыс күндері мен жеңілдіктер арқылы өтеу тәжірибесінен арыла алмай келеді.

Астанада салық түсімдерінің өсуі және бизнес-ортаның «табиғи жаңаруы» туралы серпінді есептер жариялануда. Осы кезеңде Қазақстандағы шағын және орта бизнес (ШОБ) соңғы онжылдықтағы ең күрделі кезеңдердің бірін бастан өткеріп отыр. 2026 жылдың бірінші тоқсанында жеке кәсіпкерлердің жаппай жабылуына қатысты пікір білдірген Премьер-Министрдің орынбасары Серік Жұманғарин бұл үдерісті «құрылымдық өзгерістер» және өзін-өзі жұмыспен қамтығандарды заңдастырумен байланыстырады. Алайда мұндай оптимистік риториканың астарында алаңдатарлық үрдістер байқалады: ел экономикасының өсімі барған сайын мұнай секторына тәуелді бола түсуде, ал нақты (шикізаттық емес) сектор жаңа салықтық әкімшілендірудің қысымы мен «голланд дерті» салдарынан елеулі қиындықтарға тап болып отыр.

Депутаттық корпус аграрлық саясаттағы жүйелі кемшіліктерге байланысты Үкімет жұмысын кезекті рет сынға алды. Бір топ сенатор Премьер-министрдің алдына қордаланған мәселелер тізімін жайып салды. Олардың қатарында несие беру кезіндегі бюрократиялық кедергілер мен мемлекеттің фермерлер алдындағы субсидиялар бойынша миллиардтаған қарызы бар. Өз кезегінде Олжас Бектенов атқарылып жатқан жұмыстарға «цифрлық оптимизм» тұрғысынан баға берді. Алайда, егер мемлекет қабылдаған шаралар іс жүзінде тиімді жұмыс істегенде, агроөнеркәсіп кешені созылмалы масылдықтан арылып, әлдеқашан қарқынды даму жолына түсер еді. Осы орайда, «20 жылдық мемлекеттік қолдауға қарамастан, ауыл шаруашылығы неге әлі күнге дейін өз аяғына нық тұра алмай келеді?» деген заңды сауал туындайды.