Мәжілістің әрбір отырысы шақырылған тараптарды қатаң сынға алумен ерекшеленуде. Мәселен, бұған дейін депутат Мұрат Әбенов Мәжіліс қабырғасында жалған ақпарат бергені үшін Энергетика вице-министрін жауапқа тартуды ұсынған болатын. Бұл жолы депутат Еділ Жаңбыршин «Матен Петролеум» қытай компаниясының бас директоры Лю Цзиньчэннің жұмысына көңілі толмайтынын білдірді. Сынның негізгі себебі — басшының қазақстандық өндірушілермен жасалған алты ірі келісімшарттың егжей-тегжейін жете білмеуі.
Мәжілісте орын алған бұл сөз таласын құрғақ баяндаудан гөрі, оның түпнұсқасын тыңдаған анағұрлым тиімді. Дегенмен, бұл жағдайда отандық депутаттың ұстанымы басым болғаны анық. Шетелдік компанияның топ-менеджерін «білімі төмен оқушымен» салыстыруы тек спикердің ғана емес, көпшіліктің назарын аударды.
Әлеуметтік желі қолданушыларының, соның ішінде синофобиялық көңіл-күйге бейім топтардың бұл оқиғаны қызу талқылап, қытайлық кәсіпкерге қатысты сынды онлайн кеңістікте жалғастыруы заңдылық іспетті. Төменде Мәжілістегі осы бір ерекше пікірталасқа қатысты жарияланған кейбір пікірлер берілген.
«Білімі төмен болса да, біздің табиғи ресурстарымызға иелік етіп отыр».
«Мұндай «үлгерімі төмендердің» өмірде үздіктерден озып кететін кездері жиі кездеседі».
«Депутат шетелдік инвесторды емес, өз шенеуніктерімізді осылай жауапқа тартса игі еді. Ол бас директор болғанымен, бұл мәселе оның құзыретіне кірмеуі мүмкін, ал министрлерден сұрау салу — тікелей міндет».
«Депутаттық этика деген ұғым бар ма? Бұл жерде біреулер популизмге тым бой алдырып, шетелдік инвесторларды үркітіп жатқан сияқты».
«Біріншіден, кез келген адаммен бұлай сөйлесу әдепсіздік болса, екіншіден, лауазымды тұлға ретінде бұл оның кәсіби деңгейінің төмендігін көрсетеді. Үшіншіден, оның өзі де бәрін біліп тұрған жоқ».
Бұл пікірлердің барлығы да орынды. Орыс тілін білмейтін шетелдік қонақтың қысылып қалуы, оны Қазақстанда салық төлеп отырған компанияның біліксіз басшысы ретінде сипаттауға жеткілікті негіз болмаса керек. Әдетте, ірі кәсіпорындардың бірінші басшылары сатып алу сияқты жедел қызметтерге тікелей қатыса бермейді. Сондықтан ол жиынға жалғыз келмей, қажетті ақпаратты меңгерген әрі орыс тілінде еркін сөйлейтін орынбасарына сөз беруді ұсынды. Алайда, отандық депутаттың қатаң ұстанымы бұл диалогты нәтижесі күмәнді арнаға бұрып жіберді.
Егер депутаттың бастапқы ұстанымы қытайлық жер қойнауын пайдаланушыны қалайда сынға алу болса, онда келісімшарттар саны туралы нақты жауап берілгеннің өзінде, «Неліктен мұншалық аз?» деген қосымша сауал қойылуы мүмкін еді. Яғни талқылау барысы шақырылған тарап үшін тең дәрежелі пікір алмасудан гөрі алдын ала қалыптасқан сын айту форматына құрылғандай әсер қалдырады. Мұндай сөз талас алдағы уақытта шетелдік серіктестердің қазақстандық өндірушілермен ынтымақтастық орнатуға деген ынтасына қалай әсер етпек?
