Редакция бағаны

Жуырда референдум өтеді. Ал Ирандағы соғыс Парсы шығанағы елдерінің ғана емес, тұтастай Таяу Шығыс өңірінің тіршілік жүйесіне ауыр салмақ түсіріп отырған жағдайда, өз еліміздегі халықтың тұрмыс деңгейі қандай күйде? Бұл мәселе әсіресе маңызды. Өйткені Үкімет пен Ұлттық банкке шұғыл түрде шешу жүктелетін нақты міндетті Президенттің өзі айқындап берді: экономикалық өсімді халық табысының артуымен және азаматтардың өмір сапасының жақсаруымен ұштастыру. Осы мақсатқа жету үшін кезең-кезеңімен іске асатын нақты іс-қимыл алгоритмі әзірленуге тиіс. Референдумның ұйымдасқан түрде өтіп, қажетті нәтижемен аяқталатыны қазірдің өзінде түсінікті. Ал одан кейін жаңа Құрылтайға сайлау әлдеқайда «қызықты» өтеді деген болжам бар – өйткені азаматтардың өмір сапасына қатысты сұрақтар жиналып қалды. Бұдан кейін Құрылтай вице-президент қызметіне ұсынылатын кандидатураны келісуі тиіс. Мұндай маңызды лауазымның енгізілуі саяси үдерістерге жаңа серпін беруі мүмкін. Соның аясында келесі президенттік сайлаудың өтуі де ықтимал.

Украинадағы соғыс операциясы бесінші жылға созылып барады. Бұл — тіпті Екінші дүниежүзілік соғысқа қарағанда ұзақ мерзім. Мұндай жағдай болып жатқан оқиғаның мәнін және оның қандай салдары болуы мүмкін екенін, соның ішінде Қазақстанға ықпалын талқылауға негіз береді. Қазақстанның бұл тақырыпқа қандай қатысы бар екенін төменде түсіндіреміз. 2023 жылдың күзімен аяқталған қарсы шабуылдың сәтсіздігінен соң арнайы әскери операцияның тоздыру сипатындағы соғысқа айналғаны бәрімізге мәлім. Соғыс мұндай сипат алғанда басты мәселе – фронтта қысым жасап отырған Ресей қанша аумақты басып алады немесе баяу шегініп жатқан Украина қанша жерді ұстап қала алатынында емес. Әскери қимылдар – маңызды фактор, бірақ гибридтік текетіресте шешуші рөл атқармайды. Негізгі мақсат – қарсыласу мүмкіндігін тұтастай әлсіретуге бағытталған: мобилизациялық адам ресурсын, экономикалық, қаржылық және технологиялық әлеуетті сарқуға тырысу. Және ең бастысы қарсылықты жалғастыруға деген ерікті жою.

Президент Қ. Тоқаев Референдум қарсаңында Үкімет пен Ұлттық банкке экономикалық өсімді халықтың табысын арттыру және өмір сүру сапасын жақсарту шараларымен үйлестіруді тапсырды. Біріншіден, инфляцияны күрт ауытқусыз, тиімді әрі негізді деңгейге дейін төмендету қажет. Инфляция деңгейінің жоғары болу себептері бізге мәлім. Енді бұл мәселені елдің дамуына нұқсан келтірмей шешуіміз керек. Дегенмен, бұл мәселеге қатысты пікірлер әртүрлі. Мемлекет нарықтық экономиканың стратегиялық даму бағытын нақты айқындайтын, сондай-ақ қолданыстағы қаржы ресурстарын экономиканың сапалы өсімін қамтамасыз ететін негізгі салаларға бағыттайтын орнықты даму моделі қажет. Экономикалық және қаржылық саясатты қайта жаңғырту бағытында ауқымды жұмыстар атқарылуы тиіс.

2025 жылдың қорытындысына арналған кеңейтілген отырыс барысында Мемлекет басшысы Үкіметтің қызметін сынға алды. Атап айтқанда, энергетика саласының айтарлықтай дамымауы, инвестициялардың жетіспеушілігі, сондай-ақ халықтың әл-ауқатының төмендеуі мен бағаның өсуі жағдайындағы банктердің шектен тыс табысы негізгі мәселелер ретінде көрсетілді. Үкіметтен экономикалық және әлеуметтік саясатты түбегейлі «қайта жаңғырту» талап етіледі. Алайда, барлық қордаланған мәселелерді шешуге мүмкіндік беретін негізгі тетік қайсы? «Евразия-24» мәліметінше, жағдайды оңалту жолы әлеуметтік-экономикалық жүйедегі ең күрделі мәселе – БЖЗҚ-ны жоюдан басталуы тиіс. Ресми есептілікке сүйене отырып, аталған мәселеге талдау жасап көрейік

Мұнымен мақтану керек пе, жоқ па — белгісіз, алайда Эпштейнге қатысты материалдарда Қазақстан посткеңестік кеңістіктегі көршілерінің бәрінен алға шыққаны байқалады. Тіпті Ресейден де жоғары тұр: ол елден аталған құжаттарда тек «Наши» қозғалысына қатысқан Мария Дрокова есімі ғана кездеседі. Ал Қазақстан тарапынан сол кезеңде премьер-министр қызметін атқарған Карим Масимов және экономикалық даму министрі болған, «Самұрық-Қазына» қоры мен Президент Әкімшілігін басқарған, Ұлттық банк төрағасы, «Астана» халықаралық қаржы орталығының басқарушысы қызметтерін атқарған Кайрат Келімбетов көрсетілген. Бұл — оның атқарған лауазымдарының толық тізімі емес. АҚШ Әділет министрлігі жариялаған құжаттар бүкіл әлемде үлкен таңданыс пен наразылық тудырып жатқан тұста, Қазақстанның аталған файлдарда 400-ден астам рет аталуы елдің халықаралық деңгейде танылуына себеп болды. Бұл жайтқа мақтанышпен немесе өкінішпен қарауға болғанымен, ең алдымен, бұл — Қазақстан тәуелсіздіктің алғашқы күндерінен бастап мүше болуға ұмтылған «дамыған елдердің» назарына ілігуінің көрінісі.