Евразия24Редакция бағаны

Редакция бағаны

Сөз бостандығы және жауапкершілік: Конституция төңірегіндегі дау

Премьер-министр Олжас Бектенов Үкіметте жалған ақпарат пен дезинформацияға қарсы күрес мәселелері бойынша арнайы кеңес өткізді. Жиынның басты тақырыбы жаңа Конституцияның жарияланған жобасына қатысты болды. «Мемлекеттік органдар мен жергілікті билік өкілдеріне бұл бағыттағы жұмысты жандандыру міндеті жүктелді. Ішкі істер министрлігіне жалған мәлімет таратқаны үшін қатаң құқықтық шаралар қолдану және жауапкершілікке тартуды қамтамасыз ету тапсырылды. Ал бұл жұмыстарды үйлестіру Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаеваға сеніп тапсырылды», — делінген хабарламада.

Деректер орталықтары және энергетикадағы басқару дағдарысы

Біз алдыңғы редакциялық бағанымызды «жасырын банкетке»  – Премьер-министр Бектеновтің энергетика саласының басшыларымен өткізген кеңесіне арнаған болатынбыз. Сол жиында сала майталмандары ауыз толтырып айтарлық ауқымды жоспарларын жайып салса, Үкімет басшысы оған жауап ретінде сөзден іске көшуді талап етті. Олай етпеске амал да жоқ: кеңеске қатысушылардың айтуынша, 2035 жылға қарай қолданыстағы 26,7 ГВт белгіленген қуатқа тағы 26 ГВт қосылуы тиіс. Бұл дегеніміз – іс жүзінде тағы бір ұлттық энергия жүйесін нөлден бастап құрумен тең. Бұл ойды Мемлекет басшысының Ұлттық құрылтайда айтқан  стратегиялық пікірімен ұштастырып көрейік. Онда энергетика мәселесіне тұтас бір тарау арналып, ол цифрландыру мен жасанды интеллектіні дамыту аспектілерімен тығыз байланыстырылды

Құпия банкет

Премьер-Министр Бектенов энергия тапшылығы мәселесін шешуге арналған кеңес өткізді. Оның қорытындылары айтарлықтай маңызды: 2029 жылға қарай Қазақстан энергия тапшылығынан арылып, профицитке көшеді, яғни импорттаушы елден экспорттаушы елге айналады. Міне, негізгі дәйексөздер: «Энергетика министрлігі ауқымды инвестициялық жоспарды іске асырудың практикалық кезеңіне көшіп жатыр. Бүгінгі таңда жалпы қуаттылығы 15,3 ГВт болатын, инвестиция көлемі 13 трлн теңгеден асатын 81 жоба бойынша жұмыс жүргізілуде. Жобалардың басым бөлігі электр қуаты нарығы тетігі арқылы тікелей жеке инвестицияларды тарту есебінен жүзеге асырылуда. Қазіргі уақытта жұмыс істеп жатқан нысандарды іске қосу 2027 жылдың бірінші тоқсанының соңына қарай экономиканың электр энергиясына деген қажеттілігін толық өтеуге және Қазақстанды энергия тапшылығы бар елдер қатарынан шығаруға мүмкіндік береді.

Ұлттық қорға тәуелділік

«Трансферттерге тәуелділік» – редакция іріктеп алған жаңалықтардың бірі осылай аталды. Бұл материал Қаржы министрлігінің Ұлттық қор бойынша есебіне арналды. Оған назар аудартқан басты жайт – тақырыпта берілген мына мәлімет: «2025 жылы мемлекеттен түскен түсімдер алынған қаражат көлемімен теңеспеді».  Атап айтқанда, 2026 жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша Ұлттық қорға түскен қаражат көлемі 10,21 трлн теңгені құрады, ал алынған қаражат 5,3 трлн теңге болды. Ұлттық қордың «болашақ ұрпақ қоры» ретінде енді қаражат жұмсаудан гөрі толыға бастауы – әрине, оң жаңалық. Алайда Қаржы министрлігі ұсынған есептің құрылымына назар аударған жөн.

Қазақстан және ЭЫДҰ стандарттары

«Еуразия-24» өз 2025 жылын мынадай мақаламен аяқтады: «ЭЫДҰ бағалауы: Қазақстанда мемлекеттік ықпал бәсекелестікті тежеп отыр» Айта кету керек, бұл – редакция көзқарасы емес, Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының (ЭЫДҰ) Қазақстандағы бәсекелестік ахуалына жасаған жаңа шолуынан үзінді. Құжатта тура мынадай тұжырым келтіріледі: «Экономикадағы мемлекеттің жоғары үлесі – Қазақстан он жыл бұрын іске асыруға дайын екенін мәлімдеген реформалардың жүзеге асуын тежеп отыр».Бір қарағанда, Қазақстанның 2026 жылға қадам басқан сәтіндегі басты жаңалық ретінде ел мүше де емес халықаралық ұйымның есебі қалайша қарастырылады деген сұрақ тууы мүмкін.Алайда бұл ұйым — Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (ЭЫДҰ) — Қазақстанның ұзақ жылдар бойғы институционалдық реформалары мен әлеуметтік-экономикалық даму стратегияларының негізгі бағдарларына айналған.