«Сарапшылар биліктің қазіргі экономикалық саясатын жиі сынға алады. Дегенмен, экономикада шынымен де дағдарыс бар ма? Егер бар болса, оның мәні неде? Ал егер жоқ болса, ол қашан басталуы мүмкін және оның негізгі белгілері қандай? Ең бастысы – инфляция, базалық мөлшерлеме және теңге бағамына қатысты мәселелерді қалай шешуге болады? Exclusive.kz либерал-экономистер Мұрат Темірханов пен Рахымбек Әбдірахмановтың арасында да бұл тақырыпта біртұтас пікір жоқ екеніне көз жеткізді».
Еуразия24 пікірі:
«Қазақстанда жоқ дағдарыс қашан аяқталады?» — аталған бейнематериалдың тақырыбынан-ақ автордың өзіндік ізденісі байқалады. Жалпы, Қарлығаш Еженованың бұл бастамасы айтарлықтай қызығушылық тудырады: ол либералды бағыттағы екі танымал экономисті Қазақстанда экономикалық дағдарыстың бар-жоғын талқылау үшін ортақ пікірталас алаңына жинады. Негізінде, бұл дискуссияда либералды экономикалық мектептің екі емес, үш бірдей белді өкілі бас қосты. Олардың қатарында 90-жылдардың соңынан — дәл осы либералды экономикалық модельдің қалыптасу кезеңінен бастап нарықтық ұстанымдарды берік ұстанып келе жатқан «Эксклюзив» басылымының негізін қалаушы әрі жүргізушісі Қарлығаш Еженованың өзі де бар.
«Менің байқауымша…», — деп бастады жүргізуші пікірталасты, «… сіздердің берген бағаларыңызда да белгілі бір алшақтықтар бар». Содан кейін ол «мәселеге жалпылама тұрғыдан қарап, егжей-тегжейге тереңдемей, Қазақстанның экономикалық саясатында не болып жатқанын және ол іс жүзінде қандай болуы керектігін айқындайтын негізгі сәттерді белгілеуді» ұсынды.
Дегенмен, Қазақстанда экономикалық саясаттың бар-жоғына қатысты пікірталас қатысушылары ортақ мәмілеге келе алмады. Тіпті, елде нақты экономикалық бағыттың бар екендігі немесе оның мүлдем жоқтығы туралы сұраққа жауап беруге де талпыныс жасалмады. Сондай-ақ, тараптар Қазақстандағы экономикалық дағдарыстың бар-жоғына қатысты мәселеде де бірыңғай ұстаным қалыптастыра алмады.
Шын мәнінде, тек пікірталасқа қатысушылар ғана емес, сонымен қатар толықтай либералды бағыт өкілдерінен тұратын Қазақстан Үкіметі де бұл сұрақтарға нақты жауап бере алмай отырғанда, тараптардың өзара келісімге келуі екіталай.
Бұған Үкіметтің бір мезетте екі түрлі экономикалық бағытты ұстануы себеп болып отыр. Оның біріншісі — Мемлекет басшысы тарапынан қойылған талап. Ол тек экономикалық өсімді ғана емес, халықтың өмір сүру сапасын қарқынды арттыруды көздейді. Осы саясат тұрғысынан алғанда, Қазақстанда дағдарыстың тереңдеп бара жатқаны байқалады. Бұл үрдіс нарықтағы бағаның өсуі мен халықтың төлем қабілеттілігі арасындағы алшақтықтың ұлғаюынан көрініс тауып отыр.
Ал Үкімет үшін басымдыққа ие екінші бағыт — қазақстандық кен орындарының шетелдік иелерінің, сондай-ақ шетелдік инвесторлар мен кредиторлардың мүдделерін қамтамасыз ету. Осы саясат тұрғысынан қарағанда, кейбір қиындықтардың бар екеніне қарамастан, жағдайды дағдарыс деп бағалауға негіз жоқ.
Сонымен қатар, «Еуразия24» басылымының «арғы бетте» айдарына неліктен дәл осы бейнематериалды таңдап алғанына тоқталсақ. Себебі, тіпті ұстанымдары айқын либералды бағыттағы экономистердің өзі де алаңдаушылық білдіре бастады. Олар Қазақстанның «шикізат экспортына негізделген» экономикасының қазіргі жай-күйі қаншалықты тұрақты және біз нақты жүйелі дағдарысқа бет алып бара жатқан жоқпыз ба деген сұрақтарды жиі қоюда. Осыған байланысты біз «Эксклюзив» басылымы бастаған пікірталасты құптаймыз және оның барысын қызығушылықпен бақылайтын боламыз.
