Қазақстанда қазіргі уақытта 44 мың долларлық миллионер бар, ал халықтың 0,2 пайызы ел байлығының үштен екісін иемденіп отыр. Біздің экономикамыз терең құрылымдық теңгерімсіздікке тап болды. Мұның негізгі себебі – кезінде саяси элитаның табыстарды қоғам мүддесіне емес, өз пайдасына қарай бөлу туралы қабылдаған шешімі. Қазақстанда жүйелі өнеркәсіп саясаты жоқ. Ресей рублінің ел ішіндегі айналымы 2021 жылменсалыстырғанда он есе артты. Біз қазір рубль аймағында болмасақ та, соған өте жақын тұрмыз.
Бұл – экономист Рахымбек Әбдірахмановтың сұхбатында айтылған негізгі тұжырымдар.
Евразия24 пікірі:
Көңіл көтерерлік болмаса да, ерекше маңызды әрі ақпаратқа қанық сұхбат. Бұл сұхбат Қазақстан мен әлем бастан өткеріп жатқан тарихи бетбұрыстың күрделілігі мен ауқымын көрсетеді. Алайда еліміз үшін Кеңес Одағының ыдырауынан кейінгі келесі тағдыршешті кезеңнің кейбір маңызды тұстары сұхбатта мүлде қозғалмаған. Мүмкін, оны екі тарап та байқаған жоқ.Талқылауға қатысушылардың көзқарастары ұқсас: журналист – сын тұрғысынан Батысты қолдайтын, ресейлік энергетика мен инфрақұрылымға қарсы, ал экономист – әзірге тәжірибесі аз болса да, жоғары кәсіби дайындықпен ерекшеленетін маман. Екеуі де батысшыл бағыттағы ұстанымдарымен сипатталады. Шынында да, сынға ұшыраған экономикалық модель өз шегіне жетіп отыр. Сонымен бірге елдегі ресейлік рубльдің, ресейлік инвестиция мен импорттың үлесі артып келеді. Мәселе мынада: қазіргі «экспортқа бағытталған» экономикалық модельді бұрыңғы ғасырдыңсаяси элитасы өз бетімен таңдаған жоқ. Бұл жүйе Қазақстан билігіне сырттан ұсынылды – табиғи ресурстар мен шетелдік инвестициялардан түсетін табысты сыртқа шығаруға рұқсат берілгенімен, жергілікті элитаның үлес алуына мүмкіндік жасалды. Осылайша елде компрадорлық (сыртқы күштерге тәуелді) басқару жүйесі қалыптасты. Сондықтан Қазақстандағы 44 мың долларлық миллионер – тек жемқорлықтың жемісі емес. Иә, жемқорлықдеңгейі жоғары, кейбір дәулетті азаматтардың байлығы сонымен байланыстыболуы мүмкін. Бірақ жалпы алғанда, бұл санат – экспорттық экономикағакіріктірілген басқару, бизнес және гуманитарлық элитаның бір бөлігі. Жемқорлық – мұндай модельдің тікелей көзі емес, оның ілеспе құбылысы.Сұхбатта айтылған тұжырымдарды нақты талдау және себеп-салдарбайланысын дұрыс бағамдау – еліміздің алдағы дамуына қажетті қадам. Неоколониалдық тәуелділіктен арылу үшін Қазақстан ішкі және сыртқыжағдайларды жан-жақты саралап, жаңа тұжырымдарға келуі тиіс.
