Халықаралық журналистика орталығы MediaNet хабарлағандай: «2026 жылғы 5–15 ақпан аралығында Халықаралық журналистика орталығы MediaNet жанындағы DEMOSCOPE қоғамдық пікірді жедел мониторингтеу бюросы қазақстандықтар арасында «Салық реформасының жұмысына баға беру» тақырыбында сауалнама жүргізді. DEMOSCOPE зерттеуінің нәтижесі бойынша, 2026 жылдың қаңтарынан бастап қазақстандықтардың басым бөлігінің (77,6%) шығындары артқан. Олардың 54,4%-ы шығындарының айтарлықтай өскенін, ал 23,2%-ы аздап артқанын атап өткен. Тағы 16% респонденттің шығындары өзгермеген, ал 6,3%-ы жауап беруге қиналған. Шығындардың өсуі қазақстандықтарды бірқатар бағытта үнемдеуге мәжбүр еткен. Ең алдымен азық-түлікке (44,5%), киім мен аяқ киімге (36,1%), сондай-ақ жеке көлікпен жүру мен такси қызметіне (28,3%) жұмсалатын шығындар қысқартылған. Бұдан кейін қазақстандықтар үнемдеуге мәжбүр болған шығын түрлері былайша бөлінген: кафе, мейрамхана және жеткізу қызметтері – 25,8%, ойын-сауық пен демалыс – 23,2%, коммуналдық қызметтер – 20,4%, дәрі-дәрмек пен медициналық қызметтер – 20,2%. Тағы 24,2% респондент еш нәрседен үнемдеуге мәжбүр емес екенін айтқан. (Бұл сұрақта бес жауап нұсқасына дейін таңдауға мүмкіндік болған). Жаңа Салық кодексі күшіне енгеннен кейін азаматтар басқа да қиындықтарға тап болған. Атап айтқанда: тауарлар мен қызметтердің қымбаттауы – 53,8%, қаржылық тұрақтылыққа алаңдаушылық – 26,3%, жаңа салық ережелерінің күрделілігі – 16,2%, нақты табыстардың төмендеуі – 15%, жұмыстан айырылып қалу қаупі – 5,1%. Ал 16,6% респондент ешқандай қиындық көрмегенін айтса, 11,4%-ы жаңа Салық кодексі туралы мүлде естімеген. (Бұл сұрақта үш жауап нұсқасына дейін таңдауға мүмкіндік берілген)».
Еуразия24 пікірі:
2025 жылы қазақстандықтардың ірі сатып алулар мен ойын-сауықты былай қойғанда, тамақ пен киім-кешек сияқты базалық қажеттіліктерін қанағаттандыру мүмкіндігі төмендегенін көрсететін сауалнама нәтижелері өте өзекті болып отыр. Алайда, ең қызықтысы — респонденттердің жартысынан астамы өз қиындықтарын, ең алдымен, тауарлар мен қызметтер бағасының өсуімен байланыстырады, ал табыстың тікелей азаюын атап өткендер саны әлдеқайда аз. Бұл салық реформасы туралы қоғамдық пікірдің инфляциялық күтулер арқылы қалыптасатынын көрсетеді. Тіпті, ұзақ мерзімді перспективада салықтық өзгерістер бюджетті тұрақтандырып, елдегі экономикалық ахуалды жақсартса да, қазақстандықтар үшін ағымдағы тұтыну шығындарына түсетін қысым анағұрлым маңыздырақ. Сауалнамаға қатысқан әрбір оныншы адам жаңа Салық кодексі туралы мүлдем естімеген. Бұл не түсіндіру жұмыстарындағы коммуникациялық қателік, не халықтың жеке өміріне еш әсер етпейтін шексіз реформалардан моральдық тұрғыдан қажуының салдары. Біздің ойымызша, бұл жағдайды қоғамның экономикалық саясатты қабылдауындағы «неғұрлым аз білсек, соғұрлым тыныш ұйықтаймыз» деген қағидасы ретінде түсінуге болады.
