«Елмедианың» кезекті шығарылымы бұл ақпараттық жобаға (сондай-ақ Гүлжан Ерғалиеваның бұған дейінгі барлық медиа бастамаларына) тән журналистік зерттеу үлгісін қайталағанымен, бұл жолы өзінің ерекше өткірлігімен көзге түсті. Ақпарат майданында жағдайдың шынымен де ушығып тұрғаны байқалады.
Бұл реттегі шығарылымдарды жүйелі журналистік зерттеуден қарағанда, көбіне «әшкерелеу» сипатындағы дүние деуге болады. Мұнда «ескі» Қазақстанның танымал тұлғаларының — Әлия, Байбек, Нұрәлі және тағы басқаларының — бизнес пен қоғамдық өмірге араласуға, тіпті елге қайта оралуға жасаған кез келген әрекетіне аяусыз тосқауыл қойылады. Олардың әрбір қадамы мен мәлімдемесі алдын ала теріс сипатта бағаланып, «бұл жерде сіздерге орын жоқ» деген қатаң ұстаныммен беріледі.
Сонымен қатар дәл осы «әшкерелеуші» тәсілмен «жаңа» Қазақстандағы кадрлық және ұйымдастырушылық шешімдер де сынға алынады. Яғни сын нысанасына барлығы бірдей ілігіп отыр.
Материалда қиындыққа тап болған БАҚ пен журналистердің тағдырына арналған бөлімдер де шиеленісті ахуал әсерін күшейте түседі. «Еуразия-24» оқырмандарына «Орда» басылымы мен қазіргі таңда белгілі бір «банкпен» және «банкирмен» дауласып, тіпті сот алдында жауап беріп жатқан Гүлнәр Бажкенованың хикаясы жақсы таныс. Біз кезінде «Айран» арнасының да жабылуына дәл осы «банктің» ықпалы болғанын қадағалап, жазған едік. Сондай-ақ, бүгінде сот шешімімен негізін қалаушы-жүргізушісінің банк шоттары бұғатталған «Гиперборей» жобасын да назардан тыс қалдырған жоқпыз.
Бұл ретте белгілі бір заңдылықтың бар екені анық: аталған басылымдардың барлығы дерлік ұлттық-патриоттық және батысшыл бағытты ұстанады, сондай-ақ олардың материалдарында астарлы немесе ашық түрдегі антиресейлік риторика байқалады. Әрине, олар бұқаралық ақпарат құралдары саналғанымен, сонымен бірге Қазақстанның мүддесіне еш сай келмейтін сыртқы ықпал ету құралы болып табылады. Мұндай ақпарат құралдарымен сот және репрессиялық әдістермен күресу қажет пе деген сұрақ туындайды. Алайда, олардың қызметіне қатысты қандай да бір шара қолдану керек екені сөзсіз.
Осы орайда, «тәуелсіз» БАҚ-тың басына түскен қиындықтар қатарында «Азаттық» басылымының аккредитациясына қатысты жағдай ерекше назар аудартады. Мұнда мынадай қызықты жайт бар: шетелден тікелей қаржыландырылатынын еш жасырмайтын ақпараттық порталдың журналистері басқа емес, дәл Сыртқы істер министрлігі жанынан аккредитациядан өте алмай-ақ қойды. Тіпті оларға Қазақстанның сот жүйесіне жүгінуге тура келді. Осыдан кейін ««Елмедианың» өзінде тиісті аккредитация бар ма?» деген сұрақ туындайды.
Мәселенің мәні мынада: журналистік зерттеу ешқашан өздігінен өмір сүрмейді. Зерттеуші журналист көпшілікке қолжетімді емес ақпаратты қалайда алуы керек қой, оны ақпарат иелерінен ұрлап алмайтыны анық. Екінші жағынан, мемлекеттік органдарда да, бизнесте де жарияланбауы тиіс кейбір мәліметтердің ақпараттық кеңістікке шығуына мүдделі топтар болады. Осылайша екі тарап бір-бірін тауып жатады. Қазақстан журналистикасының тарихында дәл осындай «зерттеулерге» маманданған бірнеше басылым мен журналист болған. Олардың кейбірі жоғары тиражға шығып, кең танымалдыққа ие болды. Алайда мұндай оқиғалардың қайсыбірі сәтті әрі тыныш аяқталды деген мысал еске түсе қоймайды.
«Елмедианың» өз «дереккөздері» бар екенін жасырмайтыны анық, ал бағдарламада оқылатын мәтіндерге қарағанда шындыққа жанасады. Бұл да, былайша айтқанда, билік пен қоғам арасындағы байланыс орнатудың бір тәсілі. Бірақ бұл жерде де мұндай үрдістің қаншалықты дұрыс немесе бұрыс екені үлкен сұрақ тудырады. Мұны жақсы немесе жаман деп бағалаудың қажеті шамалы, қазіргі заманауи әлем мен біздің қоғамның болмысы осылай қалыптасқан.
Сондықтан журналистер қауымының белгілі бір өкілдері қандай да бір арнайы қызмет құрылымымен байланысы бар ма деген мәселені өз бетінше «тергеп» жатудың мәні шамалы. Одан да «Елмедиаға» қазіргі таңда ушығып тұрған алаңдардан аулақ болуды тілейік…
