АСТАНА. 3 қаңтар. ИНТЕРФАКС-ҚАЗАҚСТАН – Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Конституциялық Сот шешімдерін орындау және мемлекетке заңсыз алынған активтерді қайтару мәселелері бойынша кейбір заңнамалық актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы заңға қол қойды. Бұл туралы Мемлекет басшысының баспасөз қызметі хабарлады.
Аталған заңға сәйкес, мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдарға теңестірілген тұлғалар үшін кәсіпкерлік және өзге де ақылы қызметпен айналысуға қатысты жалпы тыйым алынып тасталды.
Сонымен қатар, қолданыстағы нормативтік құқықтық актілермен көзделген шектеулер келесі санаттағы тұлғаларға қатысты сақталады: кәсіби негізде тұрақты қызмет атқаратын аумақтық сайлау комиссияларының мүшелері; Ұлттық банк, Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі мен азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйым қызметкерлері; ұлттық холдингтер мен ұлттық компаниялардың басшылары.
Заңда мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілетті адамдарға теңестірілген тұлғалардың кәсіпкерлік қызметіне жол берілмейтін нақты жағдайлар белгіленген. Атап айтқанда, егер мұндай қызмет: қызметтік міндеттерін орындауға кедергі келтірсе; қызметтік мүлікті пайдалануға алып келсе; мүдделер қақтығысына әкелсе.
2024 жылдың ақпанында Мәжілісте заң жобасы қаралған кезде депутат Снежана Имашева Конституциялық Соттың төртінші нормативтік қаулысы мемлекеттік қызмет туралы заңдағы бірқатар нормалардың Конституцияға сәйкес еместігін анықтағанын атап өтті. Атап айтқанда, бұрын тәртіптік теріс қылық үшін қызметтен босатылған мемлекеттік қызметшінің мемлекеттік қызметке қайта оралу құқығы болмайтын.
Қабылданған өзгерістерге сәйкес, енді мұндай шектеу екі жылмен шектеледі, яғни екі жылдан кейін мұндай тұлғалар мемлекеттік қызметке қайта орналасуға үміттене алады.
Имашеваның айтуынша, тағы бір нормативтік қаулы кәсіби жарамсыз деп танылған судьяға қатысты болған. Конституциялық Соттың түсіндіруінше, мұндай судья сот жүйесінде жұмыс істей алмайды, бірақ басқа салаларда, соның ішінде мемлекеттік қызметте еңбек ету құқығы шектелмейді. Осыған байланысты түзетулерде судьяларға өкілеттігі тоқтаған сәттен бастап мемлекеттік қызметке кіру мүмкіндігі ұсынылады, қандай да бір уақытша шектеулерсіз.
Заңда мемлекеттік қызметтен босатылған адамдар үшін мынадай шектеу мерзімдері белгіленген: заңдармен белгіленген шектеулерді немесе қызметтік әдепті бұзғаны үшін — 1 жыл; тәртіптік теріс қылық үшін — 2 жыл; әкімшілік сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық немесе қылмыстық теріс қылық жасағаны үшін — 3 жыл; кіші немесе орташа ауырлықтағы қылмыс жасағаны үшін — 5 жыл.
Сонымен қатар, заңда “Мемлекетке заңсыз алынған активтерді қайтару туралы” заңға бірқатар өзгерістер енгізіледі. Атап айтқанда: мемлекетке қайтарылған активтер бойынша қабылданған шаралар туралы; олардың нәтижелері мен пайдаланылуы; азаматтар мен мемлекеттің мүддесіне жұмсалуы; сондай-ақ заңсыз активтерді алуға және шығаруға ықпал еткен себептер мен жағдайларды болдырмау үшін қабылданған жүйелі шаралар туралы ақпаратты жариялау міндеті белгіленеді.
Бұдан бөлек, ел экономикасына инвестиция тартуға, әлеуметтік-мәдени нысандар салуға және елдің әлеуметтік-экономикалық дамуына өзге де үлес қосуға бағытталған келісімдер мазмұнына қойылатын талаптар нақтыланады.
