«Еуразия-24» порталында «Тру крайм – Айран» материалы жарық көргеннен кейін, көп ұзамай ақпараттық кеңістікте осы бағыттағы тағы бір жарияланым пайда болды.
Бұл жолы Asia Today агенттігі ақпарат көзі ретінде шықты. Редакцияның мәліметінше, олардың кері байланыс арнасына аты-жөнін көрсетпеген оқырманнан мәліметтер келіп түскен. Ақпаратта белгілі қазақстандық журналист әрі жазушы, «Гиперборей» YouTube-арнасының негізін қалаушы Вадим Борейконың қызметіне қатысты деректер келтірілген. Атап айтқанда, ұсынылған құжат көшірмелеріне сәйкес, В. Борейко оппозициялық мазмұндағы материалдарды жариялау үшін Чехия, Нидерланды және АҚШ-тағы тапсырыс берушілерден тұрақты түрде қаржы алып отыратыны хабарланды.
Аталған материалда тиісті келісімшарттар, олардың орындалу мерзімдері мен АҚШ долларымен көрсетілген қаржы көлемі егжей-тегжейлі баяндалған.
Asia Today агенттігі бұл деректерді жарияламас бұрын мәселенің мән-жайын зерттегенін алға тартады. Редакцияның бұл мәлімдемесіндегі тұжырымдардың нақтылығына қарамастан, негізгі мақсат — ақпаратты жан-жақты тексеруден өткеннен кейін барып жариялау болғаны байқалады.
Агенттіктің бұл мәліметтерді өзге де анонимді дереккөздер арқылы растағаны немесе ұсынылған ақпаратқа ғана сүйенгені нақтыланбаған. Дегенмен, бұл жағдайдағы басты мәселе ақпараттың таралу фактісінде болып отыр.
Негізгі мәселе — Вадим Борейконың «Гиперборей» жобасы үшін шетелдік тапсырыс берушілерден қомақты доллары немесе еуро алуында ғана емес. Сондай-ақ, жобаның тек ұлттық валютада және тек отандық дереккөздер есебінен қаржыландырылу мүмкіндігі де жоққа шығарылмайды.
Сыртқы қаржыландыру мәселесіне қатысты «Еуразия-24» редакциясының ұстанымына келетін болсақ, мұндай ықтималдық өте жоғары. Ал ішкі қаржыландыру туралы айтар болсақ, бұл — нақты дерек деуге негіз бар. Сірә, жобаны қолдау осы екі бағыт бойынша қатар жүргізілуі әбден мүмкін.
Сонымен қатар, Asia Today басылымы атап көрсеткен жоғары ақы төленетін тақырыптар тізіміне қатысты редакция пікірі де назар аударуға тұрарлық. Аталған басылымның мәліметінше, шетелдік тапсырыс берушілер тарапынан қазақстандық блогерлерге қаржы төленетін тақырыптар рейтингінде өңірлік билік пен Президент қызметін сынау бірінші орында тұр, бұған ауылдың жолдары мәселесінен бастап АЭС құрылысына дейінгі кез келген тақырып негіз бола алады. Екінші орында мемлекеттік қылмыскерлерді қорғау мәселесі тұр: егер жемқорлықпен ұсталған шенеунік сотталса, бұл оны «саяси қуғын-сүргін құрбаны» етіп көрсетуге қолайлы себеп болып табылады, бұған мысал ретінде жақында сыбайлас жемқорлыққа қатысты тергеу нысанына айналған Санжар Боқаевтың ісі келтіріледі. Үшінші кезекте Ресейге қарсы риториканы қалыптастыру арқылы Қазақстанды жүйелі түрде ұлтаралық алауыздық алаңына айналдыру көзделеді.
Қорыта айтқанда, «Гиперборей» жобасының негізін қалаушы әрі жүргізушісі осы уақытқа дейін кез келген жағдайды өз пайдасына сәтті қолданып келді.
Алайда, соңғы мәліметтерге қарағанда, жағдай түбегейлі өзгеруі мүмкін. Қазіргі таңда «Гиперборей» жобасының ақпараттық кеңістіктегі қызметіне айтарлықтай кедергі келтіріп, оның бұл саладағы орнына қауіп төндіруі ықтимал.
Сондай-ақ, ағылшын тілінен тікелей аударғанда «нағыз қылмыс» деген мағынаны білдіретін «тру крайм» жанры — қазіргі бұқаралық мәдениетте қылмыстарды, олардың себептері, қылмыскерлер мен зардап шегушілердің іс-әрекеттерін зерттеуге бағытталған сала екенін айта кеткен жөн. Бұл тұрғыда «Айран» немесе «Гиперборей» жобаларының әрекетінен қылмыстық немесе әкімшілік құқық бұзушылық құрамы байқалмайды. Соның ішінде, ел ішінен немесе шетелден қомақты қаржы алу мәселесі де қолданыстағы заңнамамен шектелмеген.
Алайда мұндай ақпараттық қызметтің салдарынан бүкіл қоғам зардап шегуші тарапқа айналуы мүмкін екенін ескерсек, кез келген іс-әрекеттің тиісті қоғамдық бағасы болатыны анық.
