«Шұғыл! Ақорда сын кезеңде тұр! Назарбаевтың Путинге құпия сапары! Фархад Қасеновпен сұхбат» — Daily Europe Online арнасындағы кезекті бейнеролик.
Евразия24 пікірі:
Уайымдаудың қажеті жоқ – «Ақорда сын кезеңде тұр» немесе «бұрынғы Елбасының Кремльге құпия сапары» секілді тақырыптар тек назар аударту үшін қойылған. Шын мәнінде, бейнероликтің мазмұны мүлде басқа.
Бейнеролик авторы, көріп отырғанымыздай, өзіндік ерекшелігі бар жүргізуші, Украина аумағынан хабар таратып отыр. Әдеттегі «Ресей – агрессор» деген ұстанымына қарамастан ол мынадай сұрақ қояды: Украина Польша жолымен жүргені дұрыс болды ма, әлде Финляндияның жолын таңдағаны тиімдірек болар ма еді?
Осындай сұрақ аясында бейнеролик мазмұны біршама қызықты шыққан, тыңдауға кеңес береміз.
Польша жолы – бұл тікелей «Анти-Ресей» бағыты емес, бірақ тарихи тұрғыда қалыптасқан айқын қарсы тұру ұстанымы. Бұл жүргізуші сілтеме жасап отырған – кеңестік дәуірдің соңғы кезеңі мен посткеңестік уақытты қамтитын кезең.
Расында да, Лех Валенса мен «Солидарность» кезеңіндегі Польша социалистік лагерьден бірінші болып шығып, тек антикеңестік ұстанымда ғана емес, Ресейге қатысты нақты талаптар қою арқылы да ерекшеленді. Осы позициясы үшін Польша Еуропалық одақтан ең ірі дивидендке ие болды. Тіпті материалдық тұрғыдан алғанда да, бұрынғы социалистік лагерь елдерінің ешқайсысы ЕО бюджетінен мұндай ауқымды қаржылық қолдауға ие болмаған.
Ал Украина болса, Мәскеуге одан бетер қарсы шығып, Еуропалық одаққа барынша ұмтылғанына қарамастан, соның салдарынан соғыс пен ұлттық деңгейдегі апатқа ұшырады.
Сол себепті жүргізуші өзінше ой түйіп «кеңестік кезеңдегі Финляндияның жолын таңдаған дұрыс болар ма еді?» деген суал қояды. Яғни, тіпті аумақтан бас тартуға дайын болып, бірақ қауіпті көршіні тыныштандырып, онымен әріптестік арқылы белгілі бір артықшылықтар алуға тырысу қажет емес пе еді?
Байқасақ, «Украина – Анти-Ресей» ұстанымын жақтайтындардың арасында да белгілі бір ой елегінен өткізу үдерісі басталғандай әсер қалдырады…
Ал Қазақстан атынан қатысқан сарапшы – саясаттанушы Фархад Қасенов жүргізушінің бұл күмән мен ойтолғуға толы сұрақтарына нақты жауап қайтарған жоқ. Ол әңгіме барысында әртүрлі формаларда, бірақ біртұтас әрі сенімді түрде мүлде басқа ойды бірнеше рет қайталады: Ресеймен қарым-қатынасты шиеленістіруге болмайды. Алайда сонымен қатар мұнай экспортын жүзеге асыру үшін балама жолдарды байыппен қарастыру қажет.
Айта кету керек (бұл – біздің тарапымыздан қосылған пікір): ешкіммен ашық жанжалға барудың қажеті жоқ. Бірақ Ресейден айналып өтетін жол іздеу мәселесі…
Осыған байланысты «Еуразия-24» аталған тақырып аясында әрі украиналық жүргізушіге, әрі қазақстандық сарапшыға кейбір жайттарды нақтылауды жөн санайды.
Қазақстан тарапынан қатысқан сарапшы — саясаттанушы Фархад Қасенов жүргізушінің күмәнға толы пайымдарына тікелей жауап қатпады. Ол пікірін түрлі формада білдіргенімен, айтқан ойының өзегі өзгермеді: Ресеймен қарым-қатынасты шиеленістіруге болмайды. Дегенмен, мұнай экспортын жүзеге асыру үшін балама бағыттарды ұқыптылықпен қарастыру қажет.
Жалпы, ешбір елмен қатынасты ушықтырмаған жөн. Алайда Ресейдің айналма жолдарын қарастыру мәселесі өз алдына бөлек тақырып.
Осы орайда, «Еуразия-24» бұл мәселеге қатысты украиналық жүргізуші мен қазақстандық сарапшының назарына бірқатар жайтты жеткізуді жөн деп санайды.
Польша — бұл тарихи тұрғыда Мәскеу патшалығы, Литва ұлы князьдігі және Польша-Литва Республикасы кезеңінен бері Мәскеудің геосаяси бәсекелесі, Еуропа өркениетінің Орда-Еуразиямен шектесетін тұсындағы шептік аймақ.
Финляндия да Еуропа өркениетінің құрамдас бөлігі саналады және бұл мәртебесін Ресей империясының құрамында болған кезеңде де сақтап қалды.
Ал Украина — шекара аймақ, яғни Еуропа мен Еуразия арасындағы түйісу нүктесі. Айырмашылығы сол, ол Еуропаның емес, тарихи Ресейдің шет аймағы ретінде қалыптасқан.
Арнайы әскери операцияның қандай шарттармен аяқталатыны жөнінде жуырда айтылған мәлімдемелер бекер емес. Бұл туралы президент Путин Үндістанға сапары барысында мәлімдеді. Оның айтуынша, мәселе — «Кіші Ресейдің» Ресейге оралуы туралы. Тарихта бұл атау түрлі кезеңде әртүрлі аумақтарға қолданылғанымен, бүгінгі түсінік бойынша оған Украина аумағының сол жағалауы түгел, сондай-ақ оң жағалаудағы бірқатар өңірлер — Киев, Николаев және Одесса да кіреді деуге болады. Басқаша айтқанда, бұл — Ресей империясының тарихи иеліктері. Қазіргі кезде бұл аумақтар «Үлкен Еуразия» тұжырымдамасы аясында қайта бірігу үдерісінің бір бөлшегі ретінде қарастырыла бастағандай.
Саясаттанушы Қасеновке, сол сияқты өзге де отандық сарапшыларға қарапайым бір сұрақ қою жеткілікті: біз, Қазақстан, Еуразиялық өркениетке жатамыз ба?
Егер олардың пікірінше, жатпасақ, онда мынадай сауал туындайды: Польша мен Финляндияның арқа тұтар Еуропасы секілді, біздің де артымызда қандай өркениет тұруы мүмкін және ол біз үшін тірекке, ал біз ол үшін шептік аймаққа айнала аламыз ба?
Сонымен қатар, егер мұндай сарапшылар табылып жатса, мына сұраққа да жауап беріп көрсін: жалпы алғанда, бұл бізге қажет пе?
