Ақмарал Баталова

Amnesty International және Human Rights Watch сынды халықаралық ұйымдар ондаған жылдар бойы өлім жазасын адамның негізгі құқықтарын, ең алдымен өмір сүру құқығын бұзу деп тану бағытында жаһандық науқандар жүргізіп келеді. Құқық қорғаушылар мен халықаралық құрылымдар өлім жазасын қатыгез, адамгершілікке жатпайтын және түзетілмейтін жаза түрі ретінде қарастырып, оны жоюды немесе жеңілдетуді жақтайды. Соған қарамастан, Израиль мемлекеті бұл мәселеде қарама-қайшы бағыт ұстанып отыр. 30-нан 31 наурызға қараған түні Кнессет терроризм үшін, атап айтқанда, Израиль азаматтарын қасақана өлтіргені үшін сотталғандарға өлім жазасын қолдану туралы заң қабылдады. Құжатты 62 депутат қолдап, 48-і қарсы дауыс берді.

Goldman Sachs мәліметтері бойынша, Ормуз бұғазы арқылы тасымалданатын мұнай көлемі күніне 19,5 млн баррельден 0,5 млн баррельге дейін айтарлықтай төмендеген. Жұмыс процесіндегі іркілістердің нақты көлемі тәулігіне 17,2 млн баррельді құрап отыр. Екі тәуелсіз кеме қатынасын қадағалау қызметі 2026 жылғы 12 наурызда бұғаз арқылы өтетін мұнай танкерлерінің болмағанын ресми түрде тіркеді. Әлемдегі ең ірі энергетикалық тораптың қызметі әскери-теңіз күштерінің араласуынсыз, электрондық есептеулер мен деректерді басқару тетіктері арқылы тоқтатылды.

Бұқаралық ақпарат құралдарында АҚШ пен Иран арасындағы алдағы уақытта соғыстың “сөзсіз” болатыны туралы ақпараттық шудың күшеюі аясында жағдайға байыппен қарап, оны салқынқандылықпен бағалап көрейік. Жақында жасалған әскери келісім аясында Ресей Иранға қару-жарақ жеткізіп отыр. Ал Қытай Иранға АҚШ күштерінің қозғалысы туралы жедел ақпарат беруге көмектесіп, өз спутниктік желісіне қолжетімділік ұсынып, басқару және үйлестіру жүйелерінің жұмысын сақтауға жәрдемдесуде. Осы жағдайды ескерсек, Вашингтонның Иранның әскери басшылығы мен басқару орталықтарын жоюға бағытталған әрекеттері күткендей нәтиже бермеуі мүмкін.

Дональд Трамптың 2025 жылғы қазанда ұсынған Газа секторындағы оқ атуды тоқтату жоспары дипломатиялық серпіліс және аймақтағы қирауды тоқтатудың соңғы мүмкіндігі ретінде таныстырылды. Бұл жоспар қақтығысушы тараптардың қолдауына ие болып, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі тарапынан мақұлданды. 2025 жылғы 17 қарашада он үш мемлекет Газа секторында Халықаралық тұрақтандыру күштерін (ХТК) құру туралы американдық резолюцияны жақтап дауыс берді.

Бүгінде Украина аумағында болып жатқан әскери қимылдар ауқымы мен сипаты жағынан өткен кезеңдердегі әскери теоретиктер сипаттаған жалпы сипаттағы соғысқа жақын. Мұндай жағдайда қақтығысқа тартылған тараптар қоғамның барлық әлеуетін жұмылдырады: ақпараттық кеңістікте қарсы әрекет жүргізеді, елеулі ресурстарды іске қосады, нысаналардың кең шеңберін қамтиды, сондай-ақ экономиканы әскери қажеттіліктерге бейімдейді. Кейбір жағдайда әскери мақсаттар мемлекеттің өзге қызмет бағыттарынан басым орын алады.