Бейжіңде Еуропалық одақтың ыдырауына ықпал ету жөнінде саяси шешім қабылданды. Осылайша, қазіргі саяси және тарихи үдерістер кезеңінде Қытайдың мүдделері ЕО-ның әлсіреуіне жұмыс істеп отырған АҚШ-тың ұстанымымен тоғысып отыр. ҚХР да, АҚШ та мұндай қадамдарға баруына өзіндік себептері бар, алайда олардың әрекеттері бір бағытта жүзеге асуда. Қазақстан үшін бұл жағдай ірі геосаяси ойыншының қарама-қарсы күштердің қысымында қалып, мұндай текетірестің ақыры қандай нәтижеге әкелуі мүмкін екенін көрсететін тұрғыдан қызығушылық тудырады.
Қытай мен Еуропа арасындағы өзара түсініспеушіліктің тұлғалық көрінісі Еурокомиссия төрайымы Урсула фон дер Ляйен бейнесінде айқындалды. Бейжің өз наразылығын 2023 жылы сәуірде, Еурокомиссия басшысының Қытайға сапары барысында ашық түрде көрсете бастады. Сол кезде Урсула фон дер Ляйенге салқын әрі менсінбейтін қабылдау ұйымдастырылса, Франция Президенті Эммануэль Макрон барша ресми құрметпен қарсы алынған.
Осы кезеңде Қытай тарапы Париж арқылы әрекет етіп, Еуропалық одақтың АҚШ-тың кіші әріптесіне айналу үдерісін баяулатуға тырысқан болатын. Алайда 2025 жылы 27 шілдеде Шотландияда Еурокомиссия төрайымы Урсула фон дер Ляйен Еуроодақ атынан Дональд Трамппен теңгерімсіз сауда келісіміне қол қойғаннан кейін, Қытай мен Еуропалық одақ арасындағы саяси байланысты түзету іс жүзінде мүмкін болмай қалды.
2025 жылы 3–5 желтоқсанда Франция президенті Қытайға мемлекеттік сапармен барған кезде, бастапқыда онымен бірге Еурокомиссия төрайымы да барады деп жоспарланған еді. Алайда соңғы сәтте Урсула фон дер Ляйенге Қытай тарапынан қабылдаудан бас тартылды.
Қытай басшылығының мұндай ұстанымының қалыптасуына Еурокомиссия төрайымының өзі де едәуір ықпал етті деуге болады. Ол шынайы жағдайды ескере бермейтін ұстанымда болып, осының салдарынан Бейжіңге қиын талаптар қояды. Сондай-ақ Қытай Халық Республикасының саяси басшылығының әрекеттерін Еуропадағы ішкі саяси әрі идеологиялық күн тәртібінің өлшемдерімен бағалап, сынға алады. Ал мұндай талаптар мен ұстанымдар Қытай үшін өзекті емес.
Урсула фон дер Ляйен Еуропаның соңғы 30 жыл ішінде әлемдік өнеркәсіп өндірісіндегі үлесі 25 пайыздан 14 пайызға дейін қысқарғанын елемегендей сыңай танытады. Сондай-ақ Еуропалық одақты демократияның үлгісі ретінде көрсетеді, алайда одаққа мүше бірқатар елдерде сөз бостандығына шектеулер бар, ал Румынияда сайлау нәтижелері заңға қайшы шешіммен жойылғаны белгілі. Мұндай қайшылықтар өзге де салаларда байқалады.
Мұндай сырт көзге қисынсыз көрінетін ұстанымның себебі — жоғары деңгейдегі еуробюрократияның күрделі тәртіппен қалыптасуы және оның іс жүзінде ешкімнің алдында нақты жауапкершілік көтермеуі. Бұған Еурокомиссияны басқарған Урсула фон дер Ляйенге қатысты жағдайды мысал етуге болады. Ол 2020 жылдың соңында Еуроодаққа мүше мемлекеттермен келіспей-ақ, америкалық Pfizer компаниясымен COVID-19-ға қарсы 1,8 млрд доза вакцина сатып алу жөнінде 35 млрд еуроға келісімшарт жасасты. Бұл мәміле бойынша қағаз жүзінде тексеру жүргізілгенімен, оның нәтижесінде ешқандай жауапкершілік жүктелген жоқ.
Еуропалық одақ Киевті қолдауға ірі қаржы бөліп, Украина жеңісіне кепілдік болмаған жағдайда да қосымша 140 млрд еуро көлемінде «репарациялық несиелер» беруді көздеп отыр. Бұл бастама бірқатар еуропалық ұлттық үкіметтердің алаңдаушылығын күшейтті. Еуропа елдерінің президенттері мен премьер-министрлері өз мемлекеттерінің азаматтары алдында тікелей жауапты. Ал еуробюрократия өкілдері мұндай саяси жауапкершіліктен тыс қалып, одаққа мүше елдердің ресурстарына сүйеніп әрекет етеді.
Дональд Трамп Еуропалық одақты әлсіретуге бағытталған саясат ұстанып отыр. Бұл — АҚШ-тың ұлттық үкіметтермен тікелей жұмыс істеуіне кедергі келтіретін құрылымды шектеу ниетімен байланысты. Өйткені бірқатар елдердің басшылары өз саясатын Вашингтонға бағдарлауды қалайды. Сонымен қатар Брюссель неоглобалистік күштердің ықпалында қалып отыр, яғни Демократиялық партиямен байланысты топтардың бақылауында. Осы себепті олар Ақ үйдің қазіргі әкімшілігіне саяси тұрғыдан қарсы тарап ретінде қарастырылады.
Бейжің Еуропалық одақтың әлсіреуін ұлттық үкімет ықпалының артуымен байланыстырады. Қытай тарапының пікірінше, еуропалық елдердің ұлттық билік органдары өз мемлекеттерінің мүддесі мен сайлаушылардың нақты сұраныстарына көбірек назар аударады. Сондықтан олар шешім қабылдауда жалпыеуропалық бюрократияға тән догмалық ұстанымдардан гөрі практикалық мүдделерді басшылыққа алады.
