Мұнай-газ саласының сарапшысы Олег Червинскийдің мәліметінше, «Газпромбанк» экономикалық болжау орталығы дайындаған есепке сәйкес, 2030 жылға қарай Ресейден Орталық Азия елдеріне жеткізілетін табиғи газ көлемі жылына 19–20 млрд текше метрге дейін артуы мүмкін. Бұл 2024 жылғы деңгеймен салыстырғанда 10–11 млрд текше метрге немесе шамамен 2,1–2,2 есе көп. Болжам бойынша газ жеткізу көлемі мынадай бағыттар бойынша өседі: Қазақстанға жеткізілім 2–2,3 есе ұлғайып, жылына 3 млрд текше метрден 6–7 млрд текше метрге дейін жетуі ықтимал; Өзбекстанға жеткізілетін газ көлемі 2,1 есе өсіп, 5,6 млрд текше метрден 12 млрд текше метрге дейін ұлғаяды; Қырғызстанға жеткізілім екі есе артып, 0,5 млрд текше метрден 1 млрд текше метрге дейін жетеді. Осылайша, «Газпром» Орталық Азия елдерінің өсіп келе жатқан экономикалары есебінен Еуропа нарығында жоғалтқан үлесінің бір бөлігін өтеуді көздеп отыр. Алайда жоспарланған көлемдерді іске асырудағы негізгі шектеу – Орталық Азия – Орталық (САЦ) магистральдық газ құбырының өткізу қабілеті болмақ. Құбырды қайта жаңғырту қажеттілігі туындап отыр, өйткені үш мемлекет те бір ғана бағыттағы инфрақұрылым мүмкіндігі үшін өзара бәсекеге түседі. Екінші маңызды мәселе – газдың ішкі бағасы. Ұзақ уақыт бойы Қазақстанда табиғи газ әлеуметтік маңызы бар ресурс ретінде қарастырылып, оның бағасы өндіріс пен тасымалдау шығындарынан төмен деңгейде сақталып келді. Бұл жағдай алдағы кезеңде өзгермек. 2025 жылғы шілде айынан бастап уәкілетті орган газдың шекті көтерме бағасын үш жыл қатарынан жыл сайын 33 пайызға арттыруды жоспарлап отыр.
Евразия24 пікірі:
Қазақстан сияқты газ өндіруші елдің сырттан газ импортын арттыруы парадокс болып көрінуі мүмкін. Алайда бұл жағдайды экономикалық қисын тұрғысынан алғанда қалыпты деп бағалауға болады. Себебі ел ішіндегі газға деген сұраныс оның өндіру қарқынынан жылдамырақ өсіп отыр. Осы тұрғыдан алғанда, ресейлік газ Қазақстан үшін де, өңірдің өзге елдері үшін де маусымдық ресурс, қыс мезгіліндегі қор және ішкі өндірісте уақытша іркілістер болған жағдайда сақтандыру тетігі ретінде қолайлы шешім боп саналады. Халықаралық тәжірибеде де мұндай мысалдар бар. Газды ірі көлемде экспорттайтын АҚШ, Норвегия, Нидерланды және Ұлыбритания сияқты елдер өз ішіндегі өңірлік теңгерімсіздіктерді белгілі бір дәрежеде импорт есебінен реттеп келеді. Бұл – энергетикалық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің кеңінен қолданылатын моделі. Аналитик атап өткен ішкі газ бағасына қатысты мәселе ерекше маңызға ие. Егер тасымал шығындары мен валюталық тәуекелдерді ескере отырып, ресейлік газдың бағасы отандық газдан жоғары болып шықса, әлеуметтік сұранысты қамтамасыз ету үшін мемлекет бюджет есебінен жеткізушіге қосымша өтемақы төлеуге мәжбүр болуы мүмкін. Бұл жағдай энергетикалық саясатта теңгерімді әрі ұзақмерзімді шешімдерді талап етеді.
