Еуразиялық даму банкінің мәліметінше, Қазақстанда жоғары қайта өңдеуге негізделген өнеркәсіпті дамытуға елеулі мүмкіндік бар. ЕАДБ әзірлеген «Еуразиялық өңірде жоғары қайта өңдеу өндірісін дамыту әлеуеті» атты жаңа баяндамада осы бағыттың экономикалық мүмкіндігі жыл сайын өнеркәсіп өнімін шамамен 38,4 млрд долларға ұлғайтуға жеткілікті екені көрсетілген. Экспорттық әлеуеттің өзі жылына 7,75 млрд доллар деңгейінде бағаланған. Өсімнің негізгі бөлігін металлургия, химия және тамақ өнеркәсібі, сондай-ақ машина жасау саласы қамтамасыз етеді. Әсіресе газ турбиналарын, сорғылар мен арматура секілді жабдықтарды өндіру бағыттары атап өтілген. Электротехника өнеркәсібі де маңызды рөл атқарады. Қазақстан үшін өнім өткізудің басты бағыты ретінде Еуразиялық аймақ нарығы сақталып отыр. Жоғары қосылған құнға ие өнім экспортының 70 пайызы дәл осы нарыққа тиесілі. Импортты алмастыру әлеуеті жылына 6,7 млрд доллар шамасында бағаланған. Өсімге серпін беретін негізгі салаларға машина жасау, электротехника, химия өнеркәсібі және металлургия жатады. Перспективалы өнімдердің қатарында сорғылар, бұрғылау техникалары, құбырлар, экскаваторлар және полиэтилен көрсетілген. Зерттеуде жанама макроэкономикалық әсер де есептелген. Ілеспе салалардағы өндірістің ұлғаюы есебінен жыл сайын 23,9 млрд доллар көлемінде қосымша нәтиже беруі мүмкін. Ең үлкен серпінді металлургия, сауда, көлік, ауыл шаруашылығы және ғылыми-техникалық қызмет салалары алады деп күтілуде. Бұл деректер Қазақстан өнеркәсіп кешенінің өзара байланыс деңгейі жоғары екенін және оның экономикаға ықпалы айтарлықтай екенін көрсетеді.
Евразия24 пікірі:
Даму институттарының Қазақстанды болашағы зор, өнеркәсіптік тұрғыдан қуатты мемлекет ретінде танып, инвестициялауға лайық бағыт деп бағалауы құптарлық жайт. Дегенмен, банк ұсынған қорытындылардың толық объективті екеніне күмән келтіретін мәселелер де бар. Атап айтқанда, ЕАДБ баяндамасында еліміз Экономикалық күрделілік индексінде (ECI) 71-орында тұр деп көрсетілген. Бұл көрсеткіш әлемнің 145 экономикасының өнеркәсіптік дамуы мен болашақ өсім әлеуетін бағалайды. Алайда ашық дереккөздерден Қазақстанның бұл рейтингте мұндай позицияға көтерілгенін растайтын мәлімет табылмады. Қайта, 2025 жылы жарияланған ақпараттарға қарағанда, 2021–2023 жылдары Қазақстан бірнеше сатыға төмендегені айтылған. Экономикалық шолушы economy.kz Баян Абдрахманова жуырда, 2025 жылдың маусымында, былай деп жазды: «2023 жылғы мәлімет бойынша Қазақстан ECI рейтингінде −0,44 көрсеткішімен 89-орынға төмендеді. Оған дейін, 2022 жылы – 84-орында (−0,38), ал 2021 жылы – 80-орында тұрған». Осыған ұқсас деректерді «Атамекен» кәсіпкерлер палатасы да жариялаған . Әрине, ЕАДБ-ның 2024 жылға арналған жаңартылған индексі болуы мүмкін, әрі онда Қазақстан бірден 18 сатыға көтерілді деп те болжап көрелік. Алайда 2024 жыл еліміз үшін экономикалық тұрғыда күрделі кезең болды, айтарлықтай өнеркәсіптік серпіліс байқалмады. Сонда да біз өз күмәнімізде қателессек екен деп тілейміз…
