«Азиатский экспресс» хабарлайды: Орталық Азия елдері АҚШ-та өткен минералдар жөніндегі конференцияға қатысты. Іс-шара Вашингтон қаласында АҚШ үкіметінің бастамасымен ұйымдастырылып, оған Қазақстан мен Өзбекстанның министрлері, сондай-ақ 50-ден астам елдің делегация өкілдері қатысты. Конференцияның мақсаты – өнеркәсіп, қорғаныс саласы, энергетикалық көшу және технологиялық даму үшін аса маңызды саналатын стратегиялық минералдар бойынша жаһандық жеткізу тізбектерін нығайту және әртараптандыру. Іс-шара аясында бір ғана жеткізушіге, ең алдымен Қытайға тәуелділікті азайту, сондай-ақ неғұрлым орнықты әрі ашық халықаралық жеткізу жүйелерін қалыптастыру міндеті қойылды. Соңғы жылдары аталған минералдарға әлемдік сұраныстың күрт артқаны, ал олардың өндірілуі мен өңделуіндегі монополиялық жағдай көптеген елдерде алаңдаушылық туғызып отырғаны атап өтілді. Жиын барысында Қазақстанның сыртқы істер министрі Ермек Қошербаев қатысушыларға еліміздің стратегиялық маңызы бар минералдар саласындағы әлеуеті туралы баяндап, Қазақстанның сенімді әрі тұрақты жаһандық жеткізу тізбектерін қалыптастыруға белсенді түрде үлес қосуға дайын екенін жеткізді. Оның айтуынша, Қазақстан АҚШ Геологиялық қызметі жасаған тізімге енген 60 стратегиялық минералдың 20 түрін әлемдік экономиканың негізгі салаларында сұранысқа ие дайын өнім ретінде жеткізу мүмкіндігіне ие.
Еуразия24 пікірі:
АҚШ «жұмсақ күш» тетіктерін пайдалана отырып, әртараптандыруға мұқтаж Орталық Азия елдерін Қытаймен стратегиялық әріптестік сақталғанына қарамастан, стратегиялық маңызы бар минералдық шикізат саласындағы белгілі бір «артықшылықты сауда қауымдастығына» тартып отыр. Бұл туралы Вашингтонда өткен конференцияда АҚШ вице-президенті Джей Ди Вэнс мәлімдеді. Reuters агенттігінің жазуынша, Қытай көптеген минералдарды өңдеудегі үстем жағдайын геоэкономикалық қысым құралы ретінде пайдаланып келеді: экспортты мезгіл-мезгіл шектеу, бағаларды әдейі төмендету және басқа елдердің жартылай өткізгіштер, электр көліктері мен заманауи қару-жарақ өндірісінде қолданылатын шикізат көздерін әртараптандыру мүмкіндіктерін әлсірету осының көрінісі ретінде аталды. Аталған конференцияға Қытайдың шақырылмағаны да назар аудартты. Қалай болғанда да, ресми хабарламаларда ҚХР-дың қатысқаны туралы мәлімет болған жоқ. Әрине, Орталық Азия мемлекеттері мұндай шешімдерді қабылдауда ең алдымен өз ұлттық мүдделерін басшылыққа алады. Дегенмен, АҚШ пен Қытай арасындағы геосаяси бәсекенің күшейе түсуі дәл осы өңір арқылы, яғни жаһандық маңызы бар ресурстарға қол жеткізу жолында өрбіп отырғаны анық. Қысқасы, мұнда жеке эмоциядан гөрі прагматикалық есеп басым — бұл тек мүдде мен экономикалық ықпал үшін жүріп жатқан тартыс.
