«Paryz NEF 2026» қауымдастығының форумында бұрынғы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрі, ал қазіргі уақытта «Қазақтелеком» басшысы Бағдат Мусин көпшілікті таңғалдырған бірқатар мәлімдемелер жасады.
Оның айтқандарынан кейін, бүгінде бәріміздің — қарапайым халықтың да, үкіметтің де, жалпы экономиканың да тығырыққа тіреліп, өзекті мәселелердің шегіне жеткені анық байқалатындай әсер қалды.
Оның айтуынша, кеңседегі жұмыс беделді саналатын заман артта қалып барады. Спикер өз ойын одан әрі сабақтай түсіп: «Бұрын бізді «жақсы оқымасаң, сантехник немесе жол жөндеуші боласың» деп қорқытатын. Ал қазір жағдай түбегейлі өзгерді, бүгінде қара жұмыспен, өз қолымен еңбек ететіндердің миллионер атануға мүмкіндігі әлдеқайда жоғары», — деп атап өтті.
Бұл ретте «Қазақтелеком» басшысы іскер адам ретінде бүкіл адамзаттың бұлыңғыр болашағы туралы емес, дәл қазіргі нақты шынайылық пен өзіне сеніп тапсырылған ұлттық компанияның жақын арадағы даму бағыты жайында сөз қозғады.
Қазіргі уақытта «Қазақтелекомда» сегіз мың қара жұмысшы және дәл сондай сегіз мың кеңсе қызметкері еңбек етеді екен. Алдағы екі-үш жылда кеңседе отырған сегіз мың маманның бес мыңы қысқартуға ұшырамақ, себебі олардың атқаратын қызметі толық автоматтандырылады.
Есесіне, ұлттық компания басшысы атап өткендей, іс-тәжірибесі мол сегіз мың техникалық маманның барлығы өз орындарында қалады. Бағдат Мусин жақын болашақта олардың атқаратын жұмысын цифрлық алгоритмдермен немесе роботтармен алмастыру мүмкін еместігін айтты. Мәселен, робот әзірге кәріз құдығына түсіп, үзілген жерді тауып, оптикалық талшықты дәнекерлеп, соның бәрін қайта жалғай алмайды.
Сондықтан кабель тартатындар мен дәнекерлеушілер әзірге қуана берсе болады. Ал балаларын заңгер мен бағдарламашы мамандығынан темір ұстасы және сантехник кәсібіне шұғыл түрде қайта бейімдеу туралы ойланатын уақыт келгендей.
Бағдат Мусин өзі атап өткендей, кеңсе қызметкерлерін жаппай қысқартып, олардың қызметін автоматтандыруды алдағы екі-үш жылда болмаса да, бес жыл ішінде толық жүзеге асыра алуы әбден мүмкін. Әрине, бұл егер бұрынғы министр басқа қызметке ауыстырылмаған жағдайда ғана іске аспақ. Ал техникалық мамандық иелерін миллионерлер қатарына қосу идеясы — «Қазақтелеком» үшін де, жалпы отандық нарық үшін де іске асуы екіталай жоба. Сондықтан мінберде қиялшыл футуролог емес, жауапты басшы ретінде отырғандықтан, мұндай негізсіз болжамдар жасау орынсыз көрінеді.
Десе де, жаһандық деңгейде де, елімізде де роботизация мен автоматтандыру үдерісі қарқын алып келеді, соның салдарынан таяу уақытта көптеген кеңсе қызметкерлері мен басқа да жұмыс орындарының қысқаратыны анық. Есесіне, слесарь-сантехниктерге, тәжірибелі электриктер мен ауруханалардағы кіші медициналық қызметкерлерге деген сұраныс тек арта түспек.
Дегенмен Қазақстан экономикасының негізгі түйткілі автоматтандыру деңгейінің төмендігінде емес, оның шикізат экспортына бағытталған біржақты сипатында, сондай-ақ сыртқы инвестициялар мен несиелендіруге тәуелділігінде жатыр.
Үкімет пен ұлттық компаниялардың жетекшілері қысқарту туралы мәлімдемелермен қоғамды дүрліктірмей, керісінше, халықтың әл-ауқатын арттыруды көздейтін нақты әлеуметтік-экономикалық даму жоспарын ұсынуы тиіс. Бұл бағдарлама, соның ішінде, цифрландыру мен роботизация мүмкіндіктеріне де негізделуі қажет.
Әйтпесе, бұл үдерістердің соңы бұқара халық пен билік институттары деңгейіндегі әлеуметтік шиеленістің шынайы түрде ушығуына әкеп соқтыруы әбден мүмкін.
