Мұнай-газ сарапшысы Олжас Байділдінов хабарлайды: «Бәрекелді, PSA! Ал ҚазМұнайГаз — «дизлайк». 2023 жылдың сәуірінде, Bloomberg материалынан кейін, мен Kursiv.kz порталында «Қашаған мен Қарашығанаққа қарсы 16,5 млрд долларлық талап арыз туралы материалды көзім шалды. «Бәрекелді, PSA!» атты мақала туралы былай деп атап өткен едім: «Қасым-Жомарт Тоқаевтың мұнай-газ саласындағы командасы ірі халықаралық жобалардағы Қазақстанның позициясын нығайтуға үлкен дайындықпен келгенін көрсетіп отыр». Кеше Energy Monitor, PetroCouncil секілді салалық телеграм-арналар, кейінірек қазақстандық БАҚ Bloomberg-ке сілтеме жасап, сенсациялық жаңалық таратты: Қазақстан Лондондағы Арбитраж сотында Қарашығанақ жобасының операторына қарсы жалпы сомасы 6 млрд доллар болатын талап арыздың 2-4 млрд доллар көлеміндегі бөлігі бойынша жеңіске жетті. Мұны қысқаша түсіндіріп өтейін: Сіз пәтеріңізге жөндеу жүргізіп жатырсыз делік (дәл қазіргі менің жағдайымдағыдай), ал прораб сізге «Мегастрой» немесе «Эталондағы» бағадан әлдеқайда жоғары шот ұсынады. Сіз тексеру жүргізіп, Арбитражды араластырасыз да, бұл сомалардың негізсіз екенін дәлелдейсіз. Яғни, кейбір тауарлар мен қызметтер іс жүзінде арзан тұрған, ал кейбірін мүлдем істеудің қажеті болмаған. Бекет Ізбастин бастаған PSA командасы міне, осы жұмысты бірнеше жылдан бері атқарып келеді. PSA — бұл Қарашығанақ пен Қашаған (NCOC-қа қойылып отырған талап 13,5 млрд доллардан асады) жобаларында өкілетті орган рөлін атқаратын қазақстандық компания».
Евразия24 пікірі:
Біз Қазақстанның өз экономикалық мүдделерін қорғау жолындағы жоғары сапалы заңгерлік жұмысының куәсі болдық. Бұған қоса, «инвестор әрқашан құқылы» деген ескі модель келмеске кетті. Консорциумдардың шоттарын оның негіздемесі мен сомасына бас ауыртпастан төлей беру логикасы енді іске аспайды. Бұл — Қазақстанның ірі жобаларындағы шетелдік операторлардың «айрықша жағдайдағы» дәуірінің аяқталуы. Лондондағы арбитраж жағдайында сомадан бұрын, «біздің қолымыздан келеді» деген әсер маңыздырақ. Мұнай алпауыттары тек «шикізат көзі» ретінде қарап келген мемлекет өзінің заңдық субъектілігін дәлелдеді. Бұл еліміздің болашақ барлық жобалар бойынша келіссөз жүргізу мүмкіндігін айтарлықтай жоғарылатады.
