Мәскеу. 26 қаңтар. ИНТЕРФАКС – Жаңартылған ауа райы болжамдары Еуропада қаңтардың соңына дейін тұрақты суық сақталатынын, ал ақпан айы климаттық нормадан шамамен 4 градусқа салқын болатынын көрсетіп отыр.
Жұма күні еуропалық эталонды TTF хабында «келесі күнге жеткізу» шартымен спот бағасы 1 мың текше метр үшін 495 АҚШ долларында жабылып, бір сауда күні ішінде 5%-ға өсті. Бұл 2025 жылғы ақпаннан бергі ең жоғары көрсеткіш.
Бұған дейін «Газпромда» бағаның күрт өсуінің себептері ретінде ауа райы факторымен қатар АҚШ-та газ бағасының күрт қымбаттауын (Еуропа нарығына СТГ жеткізетін ең ірі жеткізуші), сондай-ақ инвестициялық қорлардың алыпсатарлық биржалық позицияларындағы айтарлықтай ауытқуларды атаған болатын.
Биыл қаңтар айында Еуропада ауа температурасы соңғы он бес жылдағы ең төмен деңгейлерге дейін түсіп отыр. Жалпы алғанда, қаңтар (қыс мезгіліндегі ең суық айдың өзі) климаттық нормадан 3 градусқа, ал өткен жылмен салыстырғанда 4 градусқа салқындау болады деп күтілуде.
Ашық ауа райы желдің әлсіз соғуымен, кейде тіпті мүлде тыныштықпен қатар жүруде. Бұл жел электр станцияларындағы өндірістің төмендеуіне байланысты энергетикалық жүйеге түсетін жүктемені арттырады. Энергетикалық жүйенің сенімділігі ең алдымен тұтыну орындарына жақын әрі икемді ресурс саналатын жерасты газ қоймалары есебінен қамтамасыз етіліп отыр.
Gas Infrastructure Europe деректеріне сәйкес, 24 қаңтардағы газ тәулігінің қорытындысы бойынша Еуропадағы жерасты газ қоймаларындағы орташа толу деңгейі 45,59%-ға дейін төмендеген. Бұл соңғы бес жылдағы орташа көрсеткіштен 15 пайыздық тармаққа аз. Қазіргі кезде Еуропаның ПХГ-лары әдеттегі қор жұмсау қарқынынан шамамен төрт аптаға алда тұр. Бұдан бөлек, GIE бақылау базасында мұндай деңгейге (тіпті 59% шамасында) қорлар тек іріктеу маусымы аяқталып, қайта айдау басталар сәтте ғана жеткен жағдайлар да болған.
Киевтің ұстанымына байланысты 2025 жылдың басынан бастап Ресей газының Украина аумағы арқылы транзиті тоқтатылды. Жағдайды Еуропаның өз тұтынушыларынан бөлек Украинадағы нысандарды да газбен қамтамасыз етуге мәжбүр болуы күрделендіре түсіп отыр.
Еуропа «Газпромның» құбыр арқылы жеткізілетін газының тапшылығын сұйытылған табиғи газ импорты есебінен өтеуге тырысуда. 2025 жылдың қорытындысы бойынша өңір елдері 109 млн тонна СТГ (регазификациядан кейінгі көлемі 142 млрд текше метр) сатып алды, бұл 2024 жылмен салыстырғанда 28%-ға көп.
2026 жылғы қаңтарда СТГ импорты 10 млн тоннаға жетуі мүмкін, бұл өткен жылмен салыстырғанда 24%-ға жоғары. Бұл еуропалық газ саласы үшін жаңа рекорд болуы ықтимал.
Алайда бұл саланың да мүмкіндіктері шексіз емес. Сұраныстың жоғары болуына қарамастан, пайдаланылмай тұрған өндірістік қуат айтарлықтай: 24 қаңтарда терминалдар өткізу қабілетінің небәрі 47%-ымен жұмыс істеген. Сондай-ақ терминалдардағы СТГ қорының азаю үрдісі байқалады.
Биыл Еуропа жылыту маусымына жерасты газ қоймалары толық толмаған күйде кірді (алдыңғы жылдардағы салыстырмалы түрде жұмсақ қыстардағы тұрақты жұмысқа сүйене отырып). Қазіргі аязды кезеңдер өңір энергетиктері үшін ең жоғары тәуекел жағдайында өтпек. Ал ЕО-ның қазір жұмсалып жатқан қорларды толықтыру қажеттілігі алдағы бір жыл бойы әлемдік нарықтағы қосымша сұраныс факторы болмақ.
Сонымен бірге, тек техникалық емес, нақты қолжетімді және экономикалық шектеулерді де ескеру қажет. Олар 2026 жылғы жазда Еуропаның газ айдау науқанын шектеуі мүмкін. Осы жағдайда Еуропаның келесі қысты жерасты газ қоймаларын қаншалықты бос күйде қарсы алатыны және 2026/2027 жылғы жылыту маусымының қаншалықты тәуекелді болатыны өзекті мәселе ретінде алға шығады.
