Орталық Азия жаңалықтары арнасының хабарлауынша: 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстан Еуразиялық экономикалық одақ органдарында төрағалық етуді бастады. Осыған орай, Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев ЕАЭО-ға мүше мемлекеттер басшыларына үндеу жолдап, төрағалықтың негізгі бағыттарына тоқталды. Президент Тоқаевтың айтуынша, Қазақстан ЕАЭО аясында жасанды интеллект, цифрлық реттеу және экономиканы трансформациялау салаларында серіктестерімен білім мен тәжірибе алмасуға дайын. Одаққа мүше елдердің аумақтары арқылы жүк тасымалы мүмкіндігінше жедел әрі кедергісіз және бюрократиялық бөгеттерсіз жүзеге асырылуы тиіс. Сондай-ақ, серпінді инновациялық жобаларға, өнеркәсіп пен агроөнеркәсіптік кешенді цифрландыруға қаржы бағыттау қажет екені айтылды. ЕАЭО шеңберіндегі сауда еркін және кедергісіз жүргізілуі керек, ал шектеулер мен тыйымдар алынып тасталуы тиіс. Одақ сыртқы серіктестермен ынтымақтастықты кеңейтіп, Глобалды Оңтүстік, Араб әлемі, Оңтүстік-Шығыс Азия және Африка елдерімен экономикалық байланыстарды нығайтуға басымдық береді.
Евразия24 пікірі:
Қазақстанның Еуразиялық экономикалық одақтағы 2026 жылғы төрағалығы өз міндетін сәтті атқарды деп бағалануы үшін келесі бағыттар бойынша айтарлықтай ілгерілеу қажет:
- Сауда-экономикалық ынтымақтастықтың жолындағы бұрыннан қалыптасқан кедергілерге айналған инерциялық тетіктерді қайта қарап, жүйенің жұмысын жандандыру;
- Қазіргі кезде күрделі әрі баяу іске асатын әріптестік механизмдерін жеңілдету;
- Әзірге тек декларация түрінде айтылып жүрген цифрлық шешімдерді нақты іске енгізу.
Алайда бұл ретте формалды реформа жасаушының рөлінде қалып қоймай, нақты практикалық нәтижелерге басымдық беру маңызды. Осы тұрғыдан алғанда, жасанды интеллектті дамыту, цифрлық реттеу жүйесін жетілдіру және экономиканы цифрлық трансформациялау – ЕАЭО елдері үшін аса ауқымды және күрделі бағыттар. Себебі одаққа мүше мемлекеттердің цифрлану деңгейі әртүрлі, ал ұлттық цифрлық егемендік мәселесі өзекті күйінде қала береді. Дегенмен Қазақстан – бұл салада біршама дайын ел ретінде – Еуразиялық экономикалық комиссия шеңберінде ортақ қағидалар мен негізге алынатын құжаттарды бекітуді бастай алады. Бұл алдағы практикалық жұмыстар үшін маңызды қадам болмақ.
Жүктердің одақ елдері арасында жылдам әрі кедергісіз тасымалдануы — ЕАЭО құрылғаннан бері толық шешілмей келе жатқан мәселе. Қазақстан өз транзиттік мүмкіндіктерін (соның ішінде Орта дәлізді) тиімді пайдаланып, кедендік рәсімдерді цифрландыруды жеделдете алады. Электронды жүкқұжаттарды енгізу бойынша пилоттық жобаларды бастау да маңызды бастама болар еді. Әрине, бір жылдың ішінде барлық тосқауылдарды түбегейлі жою мүмкін емес. Бірақ жекелеген бағыттар бойынша нақты шешім қабылданып, шынайы нәтиже көрсететін «үлгі ретінде» кедергісіз бағыттар іске қосылса – бұл төрағалықтың үлкен жетістігі болмақ. Бұл басқа да басым бағыттарға қатысты. Ең бастысы – Қазақстанның осындай ауқымды міндеттерді жүзеге асыруға әлеуеті жеткілікті.
