Астана. 31 қаңтар. ИНТЕРФАКС-ҚАЗАҚСТАН – Сенбі күні Қазақстан Республикасының Конституциялық соты елдің жаңа Негізгі заңының жобасын жариялады.
Конституциялық соттың түсіндірмесінде атап өтілгендей, жұмыс барысында Конституциялық реформа жөніндегі комиссия мүшелері Негізгі заңға қатысты ұсыныстарды егжей-тегжейлі қараған. Ұсынылған өзгерістер Конституцияның барлық бөлімдерін және 77 бабын қамтып, құжат мәтінінің 84%-ын құраған. Осыған байланысты комиссия мүшелері Қазақстанның жаңа Конституциясын әзірлеу мәселесін көтеріп, оны қолдаған.
Түсіндірмеде көрсетілгендей, Негізгі заңдағы тұжырымдамалық өзгерістер мемлекеттің адамға бағдарлануын күшейтуге, Қазақстан халқының өзекті құндылықтары мен қағидаттарын көрсетуге, сондай-ақ елдегі саяси институттар құрылымының тиімділігін арттыруға бағытталған.
Конституциялық сот жаңа Конституция жобасындағы негізгі жаңашылдықтар төменде көрсетілген:
• 145 депутаттан тұратын және кеңейтілген жаңа өкілеттіктерге ие бір палаталы парламент – Құрылтайды құру. Парламентті қалыптастыру кезінде пропорционалды сайлау жүйесі қолданылады, депутаттардың өкілеттік мерзімі 5 жылды құрайды.
• Жалпыұлттық диалогтың жаңа алаңы – «Қазақстанның Халық Кеңесін» құру. Ол халықтың мүддесін білдіретін, заң шығару бастамасы құқығына ие жоғары консультативтік орган болады.
• Вице-президент институтын енгізу. Вице-президент Президенттің атынан Қазақстан мен шет мемлекеттердің қоғамдық-саяси, ғылыми және мәдени-ағартушылық ұйымдарымен өзара іс-қимылды жүзеге асырады.
• Адвокатура мен адвокаттық қызметке арналған арнайы бапты алғаш рет бекіту.
• Зияткерлік меншікті қорғау.
• Азаматтардың құқықтарына кепілдіктерді күшейту, оның ішінде азаматтарға жаңа міндеттер жүктейтін немесе олардың жағдайын нашарлататын заңдарға кері күш беруге тыйым салу, кінәсіздік презумпциясы, бір құқық бұзушылық үшін қайта жауапқа тартуға жол бермеу қағидаттарын бекіту.
• «Миранда қағидасын» бекіту.
Сонымен қатар Конституциялық сот жаңа Конституция жобасында ескірген терминологиялық аппарат мәселесі кешенді түрде шешілгенін атап өтті.
Жаңа редакциядағы Конституцияның алғашқы жобасында кіріспе, 11 бөлім және 95 бапты бекіту ұсынылып отыр.
Хабарламада көрсетілгендей, e-Otinish және eGov порталдары арқылы ұсыныстар жинау жалғасуда. Жаңа Конституция бойынша түпкілікті шешімді ел азаматтары жалпыұлттық референдумда қабылдайды.
