Лондон. 16 сәуір. ИНТЕРФАКС — Еуропалық Одақ пен НАТО арасында Еуропадағы әскери өндіріс көлемін арттыру тетіктеріне қатысты келіспеушіліктер туындады. Бұл туралы бейсенбі күні Financial Times (FT) басылымы өз дереккөздеріне сілтеме жасап хабарлады.
«Өнеркәсіптік саясат саласында ықпал ету аймақтары үшін күрес жүріп жатыр. Мәселе өндіріс өсімін кім қамтамасыз ететінінде және мұның болашақта Еуропаның қару-жарақты қолдануына қалай әсер ететінінде болып отыр», — деп мәлімдеді басылымға аты-жөнін көрсетпеген шенеунік.
FT басылымы НАТО-ның ұзақ уақыт бойы ЕО билігінің қорғаныс әлеуетін нығайтуға бағытталған талпыныстарына қарсылық танытып келгенін еске салады. Алайда АҚШ Президенті Дональд Трамптың НАТО-ға мүше елдерді қорғаныс шығындарын арттыруға шақыруы қорғаныс өнеркәсібі саласындағы саясаттың қайта қаралуына түрткі болды. Бұл бағытта ЕО-ның тәжірибесі НАТО-ға қарағанда мол екені атап өтілді.
«НАТО қару-жарақтың қандай түрлері қажет екенін анықтай алады. Бірақ реттеу нормалары мен қаржылық құралдарға келгенде, альянстың ұсынары аз», — дейді басылым сұхбат берушісі.
ЕО-ның екі лауазымды тұлғасы Трамптың Еуропаға деген теріс көзқарасы, соның ішінде Данияның автономиялық бөлігі — Гренландияны АҚШ-қа қосып алу ниеті Еурокомиссияның әскери өндірісте стратегиялық дербестікке қол жеткізу және АҚШ-қа тәуелділікті азайту жоспарларын қайта өзекті еткенін атап өтті. Сондай-ақ Еуроодақта НАТО Бас хатшысы Марк Рюттенің мұндай тәсілді іске асыруға кедергі келтіруіне байланысты наразылық күшейіп келеді.
FT мәліметінше, НАТО ЕО-ның еуропалық Әуе қорғанысы және Зымыранға қарсы қорғаныс жүйелерін, сондай-ақ дрондардан қорғаныс тетіктерін құру жөніндегі бастамаларына да көңілі толмайтынын білдірген. «Тиімді сауда келісімдеріне қол қойыңыздар, бірақ трансатлантикалық қауіпсіздікке кедергі жасамаңыздар», — деді НАТО-ның аты-жөнін жарияламаған қызметкері.
Сонымен қатар, ЕО шенеуніктері Еурокомиссия өзінің бағдарлары мен стандарттарын және әскери жоспарлау ісін НАТО нормаларына сәйкестендіруі қажет екенін алға тартты. Еуропалық өндірістік топтар да НАТО мен ЕО арасындағы «тұрақты текетірестерге» байланысты қынжылыс білдіруде.
Басылымның дерегінше, егер 23-і ЕО-ға мүше болып табылатын НАТО елдері Трамптың талабымен әскери шығындарды жылдық ІЖӨ-нің 5%-ына дейін арттырса, бұл 2024 жылғы көрсеткішпен салыстырғанда жиынтық бюджетті 1 трлн долларға ұлғайтады.
Дегенмен, қайта қарулану барысында АҚШ қару-жарағының үлесі қандай болатыны басты даулы мәселе болып қалып отыр. ЕО өндірісті еуропалық компаниялардан сатып алу басымдығын қорғаса, ГФР ымыралы нұсқаны таңдап отыр. Берлин алдағы төрт жылда қорғанысқа жұмсалатын 550 млрд еуроның басым бөлігін неміс компанияларының иеленгенін және Еуропаның алыс қашықтықтағы қаруларға, спутниктер мен барлау жүйелеріне көбірек инвестиция салғанын қалайды. Сонымен қатар, Еуропаның АҚШ-тың F-35 истребитель-бомбалаушылары мен Patriot зениттік-зымыран кешендерінен бас тартпауын жақтайды.
Дереккөздердің хабарлауынша, Еурокомиссия басшысы Урсула фон дер Ляйен бейсенбі күні Марк Рюттемен өнеркәсіптік саясат мәселесін талқылайды. Сондай-ақ бұл тақырып шілде айында өтетін НАТО саммитінің негізгі мәселелерінің бірі болмақ.
Трамп кешегі мәлімдемесінде Иран төңірегіндегі дағдарыс кезінде НАТО-ның Вашингтонға көмекке келмегенін айтып, АҚШ әкімшілігіне альянсқа қомақты қаржы жұмсаудың қажеті жоқ екенін ескертті.
