Астана. 11 маусым. ИНТЕРФАКС-ҚАЗАҚСТАН — Қазақстан Республикасы Парламентінің Сенаты бейсенбі күні өткен жалпы отырысында екі оқылымда қаралған «Газбен жабдықтау және тауарлық газды үнемді тұтыну мәселелері бойынша кейбір заңнамалық актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң мақұлданды.
Бұған дейін хабарланғандай, заң жобасы Мәжіліс депутаттарының бастамасымен әзірленген. Құжат газды ұқыпты тұтынуды ынталандыруға, газ есебін цифрландыру мен ашықтығын қамтамасыз етуге, газ тарату ұйымдарының қызметін мемлекеттік реттеуді күшейтуге, баға белгілеу тәсілдерін өзгертуге және газдандыру жобаларын іске асыру кезінде ұлттық оператор тарапынан бақылауды күшейтуге бағытталған.
Түзетулер «Мемлекеттік мүлік туралы», «Газ және газбен жабдықтау туралы», «Табиғи монополиялар туралы» және «Мемлекеттік сатып алу туралы» заңдарға енгізіледі.
Биылғы ақпанда Мәжіліс депутаты Еділ Жаңбыршин елдегі газ қоры 3,8 трлн текше метрге бағаланатынын, жылдық өндіріс көлемі шамамен 60 млрд текше метрді құрайтынын, ал ішкі тұтыну көлемі 21,6 млрд текше метрге жеткенін мәлімдеген болатын. Халықты газдандыру деңгейі қазіргі кезде 64,2 пайызды құрайды.
Оның айтуынша, соңғы жылдары газ тұтыну көлемі қарқынды өсіп келеді. Бұл бір жағынан газдандыру саясатының нәтижесі болса, екінші жағынан ресурсты үнемді әрі жауапты пайдалану мәселесін өзекті етіп отыр.
Заң ұлттық газ операторының бюджет қаражаты есебінен салынатын бірыңғай газбен жабдықтау жүйесі нысандарының жобалық және жобалық-сметалық құжаттамасын келісу жөніндегі өкілеттігін кеңейтуді көздейді.
Жергілікті атқарушы органдар бюджет қаражаты есебінен салынған бірыңғай газбен жабдықтау жүйесінің нысандарын, соның ішінде жобалық құжаттаманы ұлттық операторға немесе оған аффилиирленген ұйымға (қатысу үлесі 50 пайыздан асатын) өтеусіз беруге міндетті болады.
Құжатта өңірлік газ тұтыну нормаларын енгізу және белгіленген лимиттерден асып кеткен жағдайда сараланған тарифтік тәсілді қолдану қарастырылған. Мұндай тәжірибе қазірдің өзінде сумен жабдықтау және электр энергетикасы салаларында пайдаланылып келеді.
Түзетулердің жеке блогы есепке алуды цифрландыруға арналған. Қазіргі уақытта 2,8 млн абоненттің 2,1 миллионының есептегіш көрсеткіштері қолмен алынады немесе мессенджерлер арқылы беріледі. Осыған байланысты деректерді қашықтан жіберетін есепке алу құралдарына кезең-кезеңімен көшу және бірыңғай цифрлық есеп жүйесін құру ұсынылады. Есептегіштерді ауыстыру шығынын газбен жабдықтаушы ұйымдар көтереді.
Депутаттың мәліметінше, сұйытылған мұнай газы нарығында тапшылық қалыптасқан. 2025 жылы тұтыну көлемі 2 млн тоннаны құраса, өндіріс көлемі 1,8 млн тонна болған.
Осы жағдайды тұрақтандыру мақсатында Энергетика министрлігіне сұйытылған мұнай газын пайдаланатын нысандарды жобалауға арналған тапсырмаларды келісу және жоспарлы-алдын алу жөндеу жұмыстарының кестелерін бекіту өкілеттігін беру ұсынылады.
Сонымен қатар жергілікті атқарушы органдар автогаз құю станцияларының шекті санын белгілеу құқығына ие болады. Заңда жаңа автогаз құю станцияларындағы резервуарларды жер астына орналастыру міндеті енгізіледі, жұмыс істеп тұрған станцияларды жаңғырту үшін 2031 жылғы 1 қаңтарға дейін өтпелі кезең белгіленеді. Сондай-ақ көлік құралдары мен тұрмыстық газ баллондарын арнайы белгіленбеген орындарда толтыруға тыйым салынады.
Заң Мемлекет басшысының қол қоюына жолданды.
