Қытайдың алтын сатып алу саласындағы экономикалық саясаты алтынның бір унциясы (шамамен 31,1 грамм) 1500 долларға арзандағаннан кейін бұл актив инвесторлар үшін тартымдылығын жоғалтты деген пікірді жоққа шығарып отыр. Іс жүзінде жағдай керісінше: Қытай бағалы металды бұрынғыдан да жоғары қарқынмен сатып алуда. Бұған мемлекеттік қарыздардың жаһандық дағдарысы себеп. Үкіметтер қарыз міндеттемелерін өтеуде барған сайын қиындыққа тап болып, нарық қатысушыларының назары жекелеген елдер мен қаржы институттарының міндеттемелерінен өздігінен құндылыққа ие нақты активтерге ауыса бастады.
Қытайдың алтын сатып алу саясаты бірізді әрі ашық сипатқа ие емес. Осыған байланысты елдің алтын қорының нақты қаншаға толыққаны жөніндегі ресми мәліметтер мен сарапшылардың бағалауы арасында айтарлықтай айырмашылық бар. Мәселен, Goldman Sachs сарапшыларының бағалауынша, 2026 жылы мамырда Қытай Лондонның биржадан тыс нарығында ғана 48 тонна алтын сатып алған. Бұл – соңғы бір жылдан астам уақыттағы ең жоғары айлық көрсеткіш.
Аталған көлем Қытай Халық банкі сол айда ресми түрде мәлімдеген 10 тоннадан шамамен бес есе көп. Маусым айында да ресми статистикада көрсетілмеген алтын сатып алу жалғасты. Сонымен қатар ресми деректер бойынша да сатып алу көлемінің артқаны байқалды. Қытай Халық банкі маусымда алтын қорының тағы 15 тоннаға ұлғайғанын хабарлады. Ресми статистика тұрғысынан алғанда, бұл да айтарлықтай көрсеткіш. Атап айтқанда, 15 тонна – соңғы екі жарым жылдағы алтын қорының бір айда ең көп толыққан көлемі. Жалпы, Қытайдың алтын резерві осымен отыз ай қатарынан ұлғайып отыр.
2026 жылдың басынан шілде айының соңына дейін Бейжің ресми деректер бойынша алтын қорын 40 тоннаға ұлғайтты. Алайда биржадан тыс нарықтағы операцияларды ескеріп, тіпті ең төменгі бағалауды негізге алғанда, нақты көлем шамамен 80 тонна алтынға жетуі мүмкін.
Қандай да бір тараптың қаржылық міндеттемесіне тәуелді емес активті иелену Қытай үшін стратегиялық маңызға ие болып отыр. Сондықтан алтын бағасы төмендеген кезеңде Қытай физикалық алтын қорын сатып алып, оны өз юрисдикциясына шоғырландыруға басымдық беруде.
Сарапшылар Қытайдың алтынды белсенді сатып алуына түрткі болатын баға деңгейін бір унция үшін шамамен 4400 доллар деп бағалайды. Биыл бюджет тапшылығы айтарлықтай ұлғайған Ресей де алтынның едәуір көлемін нарыққа шығарды. Бұл бағалы металл бағасының төмендеу кезеңінің ұзаққа созылуына әсер еткен негізгі факторлардың бірі болды. Ал соңғы уақытта алтын бағасы қайтадан өсе бастады.
Әлемдік қаржы жүйесінде тәуелсіз қаржы құралы ретінде алтынның орнын баса алатын басқа актив жоқ. Бұл ретте тәуелсіздік ұғымы кең мағынада қарастырылады, соның ішінде санкциялардың ықпалына ұшырамау мүмкіндігі де қамтылады.
Ресми деректер бойынша, биылғы жылдың екінші тоқсанында алтын сатып алу көлемі жағынан Польша 51 тонна көрсеткішпен бірінші орында тұр. Одан кейін 33 тоннамен Қытай келеді. Өзбекстан 16 тоннамен үшінші орында, ал Астана 15 тонна көрсеткішпен төртінші орынға жайғасты. Чехия мен Иордания әрқайсысы 6 тоннадан алтын сатып алып, бесінші орынды бөлісті. Бұл – ресми деректерге сүйенетін Дүниежүзілік алтын кеңесінің (WGC) мәліметі. Ұйымның ақпараты бойынша, 2026 жылдың екінші тоқсанында әлем елдерінің орталық банктері жалпы 289 тонна алтын сатып алған.
Қытай алтын сатып алуға қатысты ақпаратты барынша жария етпеуге тырысады. Бейжің бағалы металл сатып алу көлеміне өзге тараптардың назар аударғанын қаламайды. Қаржы саласында құпиялықтың маңызы зор болса, алтын – құнын өздігінен сақтайтын ең сенімді активтердің бірі. Алтынға қатысты статистиканың материктік Қытай мен Гонконг бойынша бөлек жүргізілуі де елдің бағалы металға деген жоғары сұранысының нақты ауқымын аңғаруды қиындатады. Егер 2024 жылы Қытай бойынша тіркелген 1383 тоннаға Гонконг арқылы өткен 887 тоннаны қоссақ, жалпы көлем 2270 тоннаға жетеді. Бұл – өте жоғары көрсеткіш.
Сонымен қатар Қытайда импорттық шикізатқа негізделген алтын өндіру және өңдеу өнеркәсібі кеңінен дамыған. Арнайы кен тасымалдаушы кемелер елге құрамында алтыны бар байытылған кен жеткізеді, ал жергілікті кәсіпорындар оны өңдеп, аффинаждау кезеңіне дейін жеткізеді.
Әлемдегі өнеркәсібі ең дамыған елдердің бірі алтын нарығында осындай белсенді саясат жүргізіп отырған жағдайда, басқа мемлекеттердің де бұл үрдіске назар аударуы заңды. Қазақстанның да алтынға қатысты бағытты дер кезінде айқындап, бағалы металл қорын ұлғайту стратегиясын жүйелі түрде жалғастырып отырғанын оң бағалауға болады.
