«Үкімет қолданыстағы заңға 16 жасқа толмаған азаматтардың онлайн-платформаларға тіркелу тәртібін реттейтін түзетулер әзірледі. Қазір бұл өзгерістер Қазақстан Республикасы Құрылтайы депутаттарының қарауында. Заңнамалық түзетулер қабылданғаннан кейін онлайн-платформа пайдаланушыларының жасын растаудың арнайы тәртібі әзірленеді. Бұл жұмысқа Мәдениет және ақпарат министрлігі мен Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі жауапты болады. Жаңа ережелерді әзірлеу кезінде онлайн-платформаларда қазір қолданылып жүрген тетіктер, жасанды интеллект арқылы сәйкестендіру, пайдаланушы қарайтын контент пен оның платформалардағы белсенділігі ескеріледі. Қазіргі таңда онлайн-платформалардың мұндай технологиялық мүмкіндіктері бар», – делінген Премьер-министр Олжас Бектеновтің Құрылтай депутаттарының сауалына берген жауабында. Бұл туралы ҚазТАГ хабарлады.
Атап айтқанда, Meta компаниясы AgeKey деп аталатын жасты тексерудің жаңа жүйесін енгізуді жоспарлап отыр. Осы жүйе іске қосылғаннан кейін 16 жасқа толмаған пайдаланушылардың қолданыстағы аккаунттары уақытша бұғатталуы мүмкін.
Бұл – өте қатаң шара. Мұндай тәсіл, мәселен, Австралияда қолданылып үлгерді. 2026 жылғы маусымға қарай Meta 16 жасқа толмаған балаларға тиесілі 750 мыңнан астам аккаунтқа қолжетімділікті шектеген .
Компанияның осы тақырыптағы материалында мұндай шара мәселені толық шешпегені де айтылады. Meta қазір жаңадан ашылған аккаунттарды тұрақты түрде анықтап, бұғаттап отыруға мәжбүр. Демек, жасөспірімдер күнделікті өмірінің бір бөлігіне айналған виртуалды ортадан шеттетуді оңай қабылдап отырған жоқ.
Сонымен бірге мұндай қатаң шектеулердің балама жолдары да бар. 2025 жылғы маусымда Цифрлық даму министрі Жаслан Мадиев Meta компаниясының вице-президенті, доктор Саймон Милнермен кездескен. Тараптар стратегиялық әріптестік мәселелерімен қатар, балалардың әлеуметтік желілердегі қауіпсіздігін қамтамасыз ету жолдарын да талқылаған.
«Meta компаниясы Instagram желісінде 16 жасқа толмаған пайдаланушыларға арналған жаңа мүмкіндік – «Жасөспірімдер аккаунтын» ұсынды. Бұл режимде ата-аналар жасөспірімнің аккаунтына кімдердің кіре алатынын шектей алады, қажетсіз немесе сезімтал контентке сүзгі қояды. Сондай-ақ пікірлер мен хабарламалардағы қорлайтын сөздер автоматты түрде бұғатталады, бейтаныс пайдаланушылардан келетін жарияланымдарды жасыруға, түнгі уақытта хабарламаларды өшіруге және қосымшаны пайдалану уақытын шектеуге болады», – делінген осы кездесуге қатысты ресми ақпаратта.
Балаларды қорғау мәселесінде дәл осындай байыпты тәсіл тиімдірек болуы мүмкін. Егер негізгі қауіп кибербуллингтен, бейтаныс адамдармен байланыстан, зиянды контенттен, әлеуметтік желідегі шексіз таспаны тоқтаусыз қараудан немесе смартфонды түнде ұзақ пайдаланудан туындаса, ең алдымен осы тәуекелдерді шектеген жөн.
Мәселен, платформаларға 16 жасқа толмаған пайдаланушылар үшін қорғалған, шартты түрде «балалар режимін» автоматты түрде қосуды міндеттеуге болады. Бұл режимде бейтаныс ересектердің жасөспірімдермен тікелей байланысуына жол берілмей, зиян келтіруі мүмкін контентті ұсынатын алгоритмдер қайта бапталуы тиіс. Сондай-ақ түнгі шектеу мен экран алдында өткізетін уақытқа лимит енгізіп, бұл талаптарды алып тастау үшін ата-ананың келісімін талап етуге болады.
Біздіңше, цифрлық ортадағы күрделі мәселелерді жалаң әкімшілік тыйымдармен шешуге тырысу қисынсыз.
