Фабрицио Вьельмини

Еуропаның Жерорта теңізі жағалауындағы елдерде болып жатқан тәртіпсіздіктерді студенттердің кезекті наразылығы немесе қоғамдағы әлеуметтік көңіл толмаушылықтың көрінісі ретінде ғана қарастыруға болмайды. Бұл – социалистік блок ыдырағаннан бері Еуропада үстемдік етіп келген либералдық-либертариандық модельдің жүйелі дағдарысқа ұшырағанын білдіретін белгі. Кез келген үстем идеология сияқты, либерализмнің де ықпалы идеология мен философия саласында жүргізілген ауқымды зияткерлік жұмыстың нәтижесінде қалыптасты. Бұл жұмыс социалистік идеялардың ғана емес, адамдардың бірлесіп, қауымдастық болып өмір сүруіне негізделген кез келген қоғамдық ұстанымның мәнін жойып, беделін түсіруге бағытталды. Соның нәтижесінде материалистік атеизм қазіргі заманға сай өмір сүрудің бірден-бір үлгісі ретінде орнықтырылды.

Қазақстан оқырмандарына Еуропаның қауіпсіздік саясатының эволюциясы туралы тұшымды әрі жүйелі талдау ұсыну барған сайын қиындап барады. Қарулы шиеленісті бәсеңдету туралы мәлімдемелердің әскери сипаттағы арандатушылық әрекеттермен қатар жүруі және Мәскеумен келіссөз жүргізудің нақты бағытын айқындай алмауы Еуропаны экономикалық өсімі баяулаған әрі ауқымды қақтығыс қаупіне жақындап келе жатқан өңір ретінде көрсетеді. Сарапшылардың бағалауынша, мұндай үдеріске АҚШ пен Израиль сияқты одақтастарына тәуелді саяси күштердің ұстанымы да ықпал етіп отыр. Бұл мемлекеттер халықаралық жүйенің шеткері аймақтарындағы тұрақсыздық ошақтарының сақталуына әсер етіп, Украинадағы соғысты негізгі буындарының бірі ретінде қарастыратын геосаяси текетіреске негізделген стратегияның жалғасуына жағдай жасап келеді.

Израиль мен АҚШ-тың Иранға қарсы әскери әрекеттерінен бір ай өткен соң, Еуропада елеулі саяси өзгерістер айқын байқала бастады. Жалпы жағдай «ұжымдық Батыс» деп аталатын кеңістікте ішкі қайшылықтардың күшейіп, стратегиялық ұстанымдардағы айырмашылықтар мен саяси шиеленістің артып отырғанын көрсетеді. Иран үкіметін құлату жөніндегі алға қойған мақсаттың орындалмауы және Тегеранның өңірдегі батыс мүдделеріне қайтарған жауабы жағдайды күрделілендіре түсті. Қақтығыстың ауқымы кеңейіп, бұрын-соңды болмаған дағдарыс қаупінің туындауы АҚШ пен бірқатар еуропалық елдер арасындағы саяси және стратегиялық алшақтықты тереңдетті. Бұл алауыздық екі тарап арасындағы өзара түсініспеушілік пен басымдықтардың қайшылығы белең алған тұста көрініс тауып отыр.

Украинадағы қақтығысты қолдаудың салдарынан Еуропада қалыптасқан дағдарыс туралы соңғы рет ой қозғағанымызға бірнеше ай өтті. Осы уақыт ішінде жағдай жақсарған жоқ, керісінше одан әрі ушыға түсті. Бұл ең алдымен майдан даласында емес, онда Киев режимінің жеңілісі сөзсіз екені айқын көрініп отыр, ал негізінен — әлемдік тәртіптің жедел өзгеріп жатқан шындығына еуропалық құрылымдардың қасарыса көз жұма қарауынан байқалады.