Экономист Айдархан Құсайыновтың айтуынша: «Ұлттық компанияларда жалақының жоғары болуы кадрлардың жаппай сол секторға ауысуына әкелуі мүмкін, өйткені онда бос жұмыс орындары жеткілікті. Мұндай көші-қон, өз кезегінде, шетелдік компаниялар мен жеке секторда да жалақы деңгейінің өсуіне ықпал етеді. Ұлттық компаниялардың ресурстық мүмкіндігі де айтарлықтай: олар отандық өнімді жоғары бағамен сатып алады, міндеттемелер аясында валютаны сатады, тарифтер мен ішкі бағаларды субсидиялайды, дивидендтер төлейді. Сондықтан олардың нарықтан жоғары жалақы төлеуге әлеуеті бар деп ойлаймын. Дегенмен бұл бағытта батылырақ қадам жасау қажет — бюджет саласында, әсіресе дәрігерлер мен мұғалімдердің жалақысын екі есеге арттыруды қарастыру керек. Бұл жеке секторды да жалақыны көтеруге қосымша ынталандырар еді. Мұндай жағдайда, 2022–2023 жылдардағыдай, экономикада номиналды жалақының тоқырау қаупі айтарлықтай азаяды. Ол үшін бюджеттен берілетін трансферт көлемін ұлғайтуға болады, өйткені бұл қаражат халық табысының және тұтынудың өсуіне бағытталады. Барлығы түсінікті: егер ұлттық компаниялар нарыққа сай лайықты жалақы төлей бастаса, жеке сектор мен шетелдік инвесторлар білікті кадрларды жоғалтпау үшін жалақыны көтеруге мәжбүр болады. Бұл — әкімшілік қысым емес, нарықтық тетік», — деді экономист.
Еуразия24 пікірі:
Сарапшы бұл пікірін inbusiness.kz сайтында Салық альянсының өкілі Жанар Сүлейменованың халықтың әл-ауқатын нақты арттыру жолдары туралы көзқарасы жарияланғаннан кейін білдірді. «Халық табысын арттыру стратегиясы жүйелі болуы тиіс. Біріншіден, тиімділік пен оңтайландыру арқылы ұлттық компанияларды жалақы деңгейі бойынша көшбасшы ету қажет. Екіншіден, жеке сектор үшін еңбекақы қорына түсетін салық жүктемесін азайту маңызды. Үшіншіден, субсидияларды автоматтандыру мен цифрландыру жобаларына қайта бағыттау керек. Мәжбүрлеу шараларына қарағанда жүйелі қадамдар ұзақ уақытты талап етеді, алайда дәл осы тәсіл жалақы өсімінің қағаз жүзінде емес, нақты болуын қамтамасыз етеді», — деп атап өтті ол. Өз тарапымыздан айтар болсақ, 2022–2023 жылдардағыдай номиналды жалақы өсімін қайталау техникалық тұрғыдан аса қиын емес. Алайда екі таңбалы инфляция жағдайында олардың нақты сатып алу қабілеті сақтала ма — бұл ашық сұрақ. Біздіңше, халық табысының табиғи әрі тұрақты өсуі еңбек өнімділігінің артуымен тікелей байланысты: қосылған құн неғұрлым жоғары болса, әрбір қызметкердің тиімділігі де соғұрлым артады. Яғни жұмыс орны қызметкер алатын жалақыдан бірнеше есе көп экономикалық нәтиже әкелуі тиіс.
