Қазақстан Республикасы Үкіметі хабарлайды: жалпы сомасы 2,3 трлн теңгені құрайтын оффтейк-шарттар жасалды. Бұл Мемлекет басшысының тапсырмаларын іске асыру аясында отандық бизнесті қолдауды кеңейтуге бағытталған. Соңғы жылдары мемлекеттік органдар тарапынан басымдықпен сатып алынатын тауарлар тізбесі 2,7 есеге ұлғайып, бүгінде 4,8 мыңнан астам тауарды қамтиды. Бұл отандық өндірушілер үшін тұрақты сұранысты қамтамасыз етіп, олардың өндірістік қуаттылығын жүктеуге мүмкіндік береді. Бизнеске түсетін қаржылық жүктемені азайту мақсатында қосымша шаралар қабылданды: мемлекеттік сатып алу шарттары бойынша өндірушілерге 30 пайыз көлемінде аванс төлеу көзделген, шарттың орындалуын қамтамасыз ету талабы жойылды, ал айыппұл мөлшері 10 пайыздан 3 пайызға дейін төмендетілді. Аталған шаралардың нәтижесінде 2025 жылдың басынан бері жасалған келісімшарттардың жалпы көлемі 418 млрд теңгеден асты, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 51,4 пайызға артық. Өнімді сатып алуға кепілдік беретін оффтейк-шарттар елеулі нәтиже көрсетіп отыр: олардың көлемі 2024 жылы 250 млрд теңгеден асса, 2025 жылдың 10 айында 1 трлн 64 млрд теңгеге жетті. Бұған қоса, жобаларды жылдам іске асыруға және әкімшілік кедергілерді азайтуға мүмкіндік беретін мемлекеттік тапсырыс берушілермен тікелей шарттар тетігі іске қосылған. Жалпы алғанда, жыл басынан бері 1,5 мыңға жуық ұзақ мерзімді келісімшарттар мен оффтейк-шарттар жасалып, олардың жалпы көлемі 2,3 трлн теңгені құрады. Үкімет бұл шаралар импортқа тәуелділікті төмендетуге және ұлттық өндірушілердің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға ықпал ететінін атап өтті.
Евразия24 пікірі:
Кепілдендірілген сұраныс, оффтейк-шарттар, өндірісті жергіліктендіру және квоталар – бұл дамушы өнеркәсіптік елдер жүргізіп отырған саясаттың кең таралған элементтері. Мысалы, Оңтүстік Кореяда ұзақ мерзімді оффтейк-келісімдер мен мемлекеттік тапсырыстар негізінде Samsung, Hyundai және LG сияқты ірі компаниялар қалыптасты. Қытайда да сұранысқа мемлекеттік кепілдіктер, жергіліктендіру талаптары мен субсидиялау механизмдері тиімді жұмыс істейді. АҚШ-та энергетика, қорғаныс және инфрақұрылым салаларында ұқсас қолдау шаралары іске асырылады. Ал Еуроодақ стратегиялық маңызы бар тауарлар (мысалы, микрочиптер) және «жасыл энергетика» бойынша оффтейк-шарттар жасасады. Теориялық тұрғыдан алғанда, кепілдендірілген сұраныс – бұл кәсіпорындар үшін инвестиция салуға берілетін мүмкіндік. Ол нарықтағы сұраныстың құлдырауынан қорғайтын өзіндік «тегін сақтандыру» ретінде қарастырылады. Машина жасау, медициналық техника немесе химиялық өнім өндіру сияқты тар ауқымды салаларда мұндай мемлекеттік қолдау «ашық нарықтан» қорған бола отырып, жаңа бизнес-бастамалардың бастау кезеңінде қауіпсіз өсу алаңын қамтамасыз етеді. Алайда оффтейк тетігі мен субсидиялаудың тиімділігі айқын болғанымен, мемлекеттік сұраныс шынайы нарықтық бәсекені ығыстырып шығару қаупін де туындатады. Егер кәсіпорындар үшін тапсырыстардың 80–90 пайызы тек мемлекет есебінен келсе, онда нарықтағы бәсекеге бейімделу, өнім сапасын арттыру және инновация енгізуге деген ынта төмендейді. Басқаша айтқанда, бизнес ұзақ уақыт бойы тек мемлекеттік қолдауға арқа сүйейтін болса, өндірушілер нарықтық ортаға бейімделмей, бюджетке тәуелді субъектілерге айналуы ықтимал. Бұл – терең талдауды қажет ететін мәселе.
