Forbes.kz Теңіз кен орнын игеру жөніндегі келісімшарттың 2033 жылы аяқталатын мерзімін ұзарту мүмкіндігін талдады: «Келісімшартты ұзартудың тиімділігі туралы пікірталаста сарапшылардың көзқарасы әртүрлі. Energy Monitor қорының директоры Нұрлан Жұмағұловтың пікірінше, Chevron компаниясымен жасалған келісімді ұзарту қажет. Оның айтуынша, Теңіз — әлемдегі ең күрделі кен орындарының бірі, мұндағы күкіртсутегі мөлшері 13%-дан асады. 2033 жылға қарай қабат қысымының төмендеуіне байланысты мұнай өндіру көлемі азаюы мүмкін, сондықтан мұндай кен орнын халықаралық серіктестердің қатысуынсыз «ҚазМұнайГаздың» өз күшімен игеруі қиын болады». Ал «Байдильдинов. Нефть» Telegram-арнасының авторы Олжас Байдильдиновтың пікірі басқа. Ол Теңіз жобасы бойынша келісімшартты ұзартуды орынсыз деп санайды. Оның айтуынша, жобада 75% үлеске ие Chevron мен ExxonMobil келісімшарт мерзімін тағы 20 жылға ұзартуға ұмтылып отыр, себебі олар «Болашақ кеңею жобасына (БКЖ)» салынған инвестициялар әлі өтелмегенін алға тартуда. Алайда Байдильдиновтің пікірінше, бұл инвестициялардың көлемі мен негізділігі күмән тудырады.
Евразия24 пікірі:
Теңіз, Қарашығанақ және Қашаған жобалары бойынша қолданыстағы жер қойнауын пайдалану келісімшарттарының мерзімі әртүрлі: Теңіз бойынша – 2033 жылға дейін, Қарашығанақ бойынша – 2037 жылға дейін, ал Қашаған бойынша – 2041 жылға дейін. Бұл келісімдерді ұзарту туралы түпкілікті шешім Астанада қабылданады. Сарапшылардың пікірінше, бұл процесс қызу пікірталастармен өтуі ықтимал. Себебі 2025 жылы қаңтар айында өткен Үкіметтің кеңейтілген отырысында Қасым-Жомарт Тоқаев тіпті қолданыстағы келісімшарттардың өзін қайта қарау қажеттігін атап өтіп, Үкіметке ірі жобалар бойынша шетелдік серіктестермен келіссөздерді жандандыруды тапсырған еді. Президенттің сөзіне сүйенсек: «Ірі кен орындары бойынша өнімді бөлу туралы келісімдерді іске асыру Қазақстанның жаһандық нарыққа энергия тасымалдаушы ретінде сенімді жеткізуші болуына мүмкіндік берді. Алайда ауқымды инвестициялар ұзақ мерзімді жоспарлауды талап етеді. Сондықтан Үкіметке СРП келісімдерін ел мүддесіне сай жаңартылған, тиімді шарттарда ұзарту жөніндегі келіссөздерді жандандыру қажет», – деп хабарлаған болатын БАҚ. Бұл мәлімдеме Ақордада қазіргі шарттардың Қазақстан үшін әділ емес екені туралы түсінік барын көрсетеді. Сарапшы Олжас Байдильдинов бірнеше жылдан бері мемлекеттің мұнай мен газ өндірудегі үлесі тым төмен екенін, ал негізгі кірістердің шетелдік жер қойнауын пайдаланушыларға тиіп жатқанын атап келеді.
