Мәскеу. 22 мамыр. ИНТЕРФАКС – Еуропада көктемнің соңғы суық күндері аяқталып, жазғы ауа райы орнағанымен, алдағы қысқа арналған жерасты газ қоймаларын (ЖГҚ) толтыру қарқыны әлі де жеткіліксіз деңгейде қалып отыр. Ағымдағы жұмыс аптасының алғашқы үш күнінде газ айдау көлемі қалыпты деңгейден екі-үш есе төмен болды.
Өңірдің отын теңгерімінің негізі болған ресейлік газды сұйытылған табиғи газбен (СТГ) алмастыруға шешім қабылдаған Еуропа үшін Таяу Шығыстағы дағдарыстың басталуы да қолайсыз факторға айналды. Әлемдік нарықта тапшылыққа айналған СТГ үшін бәсекеде Еуропа белгілі бір уақытқа дейін жоғары баға ұсынып, басымдықты сақтап келді. Наурыз және сәуір айларындағы ірі импорттаушы елдердің сыртқы сауда статистикасы көрсеткендей, Азиядағы ең ірі тұтынушылар бағаның күрт өсуі кезеңінде импортты айтарлықтай қысқартқан. Алайда бұл маусымаралық кезеңдегі сұраныс төмен айлар болатын. Қазір солтүстік жарты шарда толыққанды жаз маусымы басталып, кондиционерлеуге қажетті энергияға сұраныс өсіп келеді.
Жедел статистика деректеріне сәйкес, 2026 жылдың мамыр айында Еуропа нарығына СТГ жеткізілімі шамамен 8%-ға қысқаруы мүмкін. Бұл — бір жылдан астам үздіксіз өсімнен кейінгі алғашқы төмендеу болмақ.
Еуропаның жерасты газ қоймаларындағы орташа қор көлемі 20 мамырдағы газ тәулігі қорытындысы бойынша 36,99%-ға дейін өсті. Бұл туралы Gas Infrastructure Europe (GIE) еуропалық газ инфрақұрылымы операторлары қауымдастығының деректерінде айтылған. Аталған көрсеткіш соңғы бес жылдағы орташа деңгейден 14 пайыздық тармаққа төмен. Мамыр айы бойы бұл айырмашылық тұрақты түрде ұлғайып келеді.
«Газпром» компаниясының мәліметінше, 18 және 19 мамыр күндері Еуропадағы жерасты қоймаларына газ айдау көлемі бақылау жүргізіле бастаған 2011 жылдан бергі ең төменгі деңгейге түскен.
Ресейлік газ саласының мамандары Еуропа нарығындағы газ бағасы қорларды толықтыруға қолайлы емес екенін атап өтеді. Атап айтқанда, Нидерландтағы TTF хабында «келесі күнге» және «келесі айға» арналған жеткізілім бағалары алдағы қыс маусымындағы бағалардан айтарлықтай жоғары болып отыр.
Сондай-ақ сарапшылар газ инфрақұрылымы нысандарындағы жөндеу жұмыстары нарықтағы қолжетімді газ көлемін азайтып, еуропалық операторлардың алаңдаушылығын күшейтіп отырғанын айтады.
Киевтің ұстанымына байланысты 2025 жылдың басынан бері Ресей газын Украина аумағы арқылы транзиттеу тоқтатылды. Бұған қоса, Еуропа өз тұтынушыларымен қатар Украинадағы нысандарды да газбен қамтамасыз етуге мәжбүр болып отыр.
«Газпромнан» келетін құбырлы газ көлемінің азаюын Еуропа сұйытылған табиғи газ импортын ұлғайту арқылы өтеуге тырысуда. 2025 жылдың қорытындысы бойынша өңір елдері 109 млн тонна СТГ сатып алған, бұл регазификациядан кейінгі көлеммен есептегенде 142 млрд текше метрге тең. Бұл көрсеткіш 2024 жылмен салыстырғанда 28%-ға жоғары. Алайда 2026 жылдың мамыр айында СТГ импорты 9,1 млн тоннаға дейін төмендеуі мүмкін, бұл өткен жылғы деңгейден шамамен 8%-ға аз. Бұған дейін сәуір айында импорт өсімі нөлдік деңгейде болған. Ал оған дейінгі 14 ай бойы СТГ импорты тұрақты өсім көрсеткен еді.
Бейсенбі күні TTF еуропалық эталондық хабындағы «келесі күнге» арналған спот бағасы сауда жабылған кезде 1 мың текше метр үшін 591 долларға дейін өсті. Сәуір айында газдың орташа сауда бағасы 547 доллар болған.
Еуропадағы табиғи газ қорларының деңгейі әлемдік газ нарығы үшін негізгі индикаторлардың бірі саналады. ЕО-ның газ сақтау жүйесінің жалпы сыйымдылығы 109 млрд текше метр белсенді газды құрайды. Ал СТГ нарығында Еуропа жиынтық көлем бойынша әлемдегі ең ірі импорттаушыға айналған.
Gas Infrastructure Europe ұйымы газ тасымалдау, сақтау және сұйытылған табиғи газ саласында жұмыс істейтін операторларды біріктіреді. Ұйымның статистикалық базасы жерасты газ қоймаларының жұмысын 2011 жылдан, ал СТГ қабылдау және регазификация инфрақұрылымын 2012 жылдан бері қамтиды.
Еуропаның газ саласындағы жаңа газ тәулігі Орталық Еуропа уақыты бойынша (CET) таңғы сағат 06:00-де басталады.
