Искандер Смаилов

Материалы

Үкімет шағын және орта бизнеске салық мөлшерлемесін өзгертуден бас тартты

«Ақ жол» фракциясы вице-премьер Серік Жұманғаринге оңайлатылған декларация бойынша салық мөлшерлемесінің өңірге қарай әртүрлі белгіленуі кәсіпкерлерге тең жағдай жасамайтынын мәлімдеді. Депутаттар мөлшерлемені белгілеуді өңірлік мәслихаттарға қалдырмай, бүкіл ел бойынша бірыңғай 2–3% деңгейінде бекітуді ұсынды. Алайда үкімет бұл ұсынысты тағы да қабылдамады. Жаңа Салық кодексі қабылданғалы көп уақыт өтпегенін айтып, оның нәтижесін әлі де бақылау қажет деп есептейді. Вице-премьер депутаттардың сынымен келіспей, кейбір өңірлерде кәсіпкерлер декларацияда көрсеткен табыстың өскенін дәлел ретінде ұсынды. Бірақ депутаттардың көтерген мәселесі мүлде басқа еді. Осыдан үкімет салық реформасын табысты деп көрсетуге жанама болса да негіз болатын көрсеткіштерді әдейі іріктеп отырған жоқ па деген күдік туады.

Триллиондаған қаржы бөлінсе де, жол сапасы неге түзелмейді?

Президент 28 қазандағы Жолдауында жол құрылысы саласын қатаң сынаған еді. Арада көп уақыт өтпей, жол саласына жауапты мекемелер асфальттың мерзімінен бұрын бүлінуіне ауыр жүк көліктері кінәлі екенін алға тартты. «ҚазАвтоЖол» басқарма төрағасы Дархан Иманашев аса ауыр техниканың жалпы пайдаланымдағы жолдарға шығуын шектеуді ұсынды. Бұл ұсыныс Мемлекет басшысының құрылыс сапасына қатысты жауапкершілікті өзгелерге ысыруды тоқтату жөніндегі талабынан кейін бірден айтылды. Ал 2 қарашада Бас прокуратура алдын ала есеп бойынша 8 млрд теңгеден астам шығын келтірілген 33 іс бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеру жүргізіліп жатқанын хабарлады. Тексеру барысында мемлекеттік тапсырыс берушілердің мердігерлер кепілдік берген жолдарды жөндеуге қайтадан тендер жариялағаны анықталды. Ендеше Қазақстандағы жолдардың мерзімінен бұрын бүлінуіне шын мәнінде не себеп болып отырғанын және оған кім жауапты екенін қарастырайық.

Әскери реформа: сарбаздарға қандай жағдай жасалады?

Қазақстанда әскери реформаның негізгі бағыттары айқындала бастады. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 27 қыркүйекте оны әзірлеуге 10 күн мерзім берген еді. 2026 жылғы 21 қазанда реформа Қауіпсіздік кеңесінің мақұлдауынан өтті. Дайындық жұмыстары белгіленген мерзімнен ұзағырақ жүргізілгенімен, құжаттың толық нұсқасы әлі жарияланған жоқ. Алайда Қорғаныс министрлігі алдағы өзгерістер туралы бірқатар мәлімет ұсынды. Атап айтқанда, армияның ұтқырлығы мен технологиялық мүмкіндіктерін арттыру, мерзімді әскери қызметті екі кезеңге бөлу, сондай-ақ әскери қызметшілерді командирлер тарапынан болатын заңсыз әрекеттерден қорғауды күшейту жоспарланып отыр. «Евразия24» басылымы 30 қыркүйекте ашық дереккөздердегі мәліметтер негізінде әскери реформаның ықтимал нәтижелеріне талдау жасаған болатын. Сол талдауда армияның жай-күйіне, әскери басшылыққа немесе стратегиялық құжаттарға қатысты мәселелерден гөрі, бұрын қабылданған бастамалардың тиісті деңгейде орындалмауы басты түйткіл екені айтылған еді.

Қарызды өндіріп алу кезінде азаматтардың заңмен қорғалған қаражаты неге бұғатталады?

Қазақстанда борышкерлердің банк шотында ең төменгі қажетті соманы сақтап, оны еш кедергісіз пайдалануына мүмкіндік беретін бірыңғай тетік жоқ. Бұл Ұлттық банктің Құрылтайдағы үш фракция депутаттарының сауалына берген жауабынан белгілі болды. Негізінде, 2016 жылы «Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы» заңда борышкердің жалақысынан немесе өзге де табысынан берешек өндірілген кезде оның табысының кемінде 50 пайызы сақталуға тиіс екені бекітілген. Оның үстіне борышкердің қолында қалатын қаражат ең төменгі күнкөріс деңгейінен кем болмауы керек. Алайда іс жүзінде сот орындаушылары борышкердің бірнеше банк шотына бір мезгілде тыйым салып, бұғатталған қаражаттың жалпы көлемі қарыз сомасынан бірнеше есе асып кететін жағдайлар кездеседі. Біздің ойымызша, бұл жағдайды назардан тыс қалдыруға болмайды.Сондықтан «Ауыл», Respublica және «Әділет» фракциялары Ұлттық банкке тікелей жүгініп, қалыптасқан жағдайды реттеу үшін нақты шаралар қабылдауды сұрады. Ал Ұлттық банк жауабы қандай болды?

Экспорттың қарқынды өсуі ішкі нарыққа қалай әсер етеді?

Сауда және интеграция министрлігі  ерекше жаңалық жариялады. Ведомствоның мәліметінше, 2026 жылдың алғашқы сегіз айында Қазақстан экспорты рекордтық қарқынмен өсіп, өсім көрсеткіші импорттан төрт еседен астам жоғары болған. Бұл өсімге негізінен агроөнеркәсіп кешені серпін берген. Күнбағыс майы, астық, ұн және зығыр экспорты бұрын-соңды болмаған деңгейге жеткен. Алайда дүкен сөрелеріне көз салсақ, аталған өнімдердің шетелден әкелінген түрлері де аз емес. Алайда отандық азық-түліктің шетелге көптеп шығарылуы ішкі нарықта тапшылық тудырып, бағаның негізсіз қымбаттауына және импорттық өнімдердің көбеюіне әкеліп соқпай ма? Оның үстіне, мемлекет соңғы екі жылдан бері азық-түлік инфляциясын тежеу шараларын белсенді түрде жүргізіп келеді. Ұлттық статистика бюросы,

Еще от автора

Триллиондаған қаржы бөлінсе де, жол сапасы неге түзелмейді?

Президент 28 қазандағы Жолдауында жол құрылысы саласын қатаң сынаған еді. Арада көп уақыт өтпей, жол саласына жауапты мекемелер асфальттың мерзімінен бұрын бүлінуіне ауыр жүк көліктері кінәлі екенін алға тартты. «ҚазАвтоЖол» басқарма төрағасы Дархан Иманашев аса ауыр техниканың жалпы пайдаланымдағы жолдарға шығуын шектеуді ұсынды. Бұл ұсыныс Мемлекет басшысының құрылыс сапасына қатысты жауапкершілікті өзгелерге ысыруды тоқтату жөніндегі талабынан кейін бірден айтылды. Ал 2 қарашада Бас прокуратура алдын ала есеп бойынша 8 млрд теңгеден астам шығын келтірілген 33 іс бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеру жүргізіліп жатқанын хабарлады. Тексеру барысында мемлекеттік тапсырыс берушілердің мердігерлер кепілдік берген жолдарды жөндеуге қайтадан тендер жариялағаны анықталды. Ендеше Қазақстандағы жолдардың мерзімінен бұрын бүлінуіне шын мәнінде не себеп болып отырғанын және оған кім жауапты екенін қарастырайық.

Әскери реформа: сарбаздарға қандай жағдай жасалады?

Қазақстанда әскери реформаның негізгі бағыттары айқындала бастады. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 27 қыркүйекте оны әзірлеуге 10 күн мерзім берген еді. 2026 жылғы 21 қазанда реформа Қауіпсіздік кеңесінің мақұлдауынан өтті. Дайындық жұмыстары белгіленген мерзімнен ұзағырақ жүргізілгенімен, құжаттың толық нұсқасы әлі жарияланған жоқ. Алайда Қорғаныс министрлігі алдағы өзгерістер туралы бірқатар мәлімет ұсынды. Атап айтқанда, армияның ұтқырлығы мен технологиялық мүмкіндіктерін арттыру, мерзімді әскери қызметті екі кезеңге бөлу, сондай-ақ әскери қызметшілерді командирлер тарапынан болатын заңсыз әрекеттерден қорғауды күшейту жоспарланып отыр. «Евразия24» басылымы 30 қыркүйекте ашық дереккөздердегі мәліметтер негізінде әскери реформаның ықтимал нәтижелеріне талдау жасаған болатын. Сол талдауда армияның жай-күйіне, әскери басшылыққа немесе стратегиялық құжаттарға қатысты мәселелерден гөрі, бұрын қабылданған бастамалардың тиісті деңгейде орындалмауы басты түйткіл екені айтылған еді.

Қарызды өндіріп алу кезінде азаматтардың заңмен қорғалған қаражаты неге бұғатталады?

Қазақстанда борышкерлердің банк шотында ең төменгі қажетті соманы сақтап, оны еш кедергісіз пайдалануына мүмкіндік беретін бірыңғай тетік жоқ. Бұл Ұлттық банктің Құрылтайдағы үш фракция депутаттарының сауалына берген жауабынан белгілі болды. Негізінде, 2016 жылы «Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы» заңда борышкердің жалақысынан немесе өзге де табысынан берешек өндірілген кезде оның табысының кемінде 50 пайызы сақталуға тиіс екені бекітілген. Оның үстіне борышкердің қолында қалатын қаражат ең төменгі күнкөріс деңгейінен кем болмауы керек. Алайда іс жүзінде сот орындаушылары борышкердің бірнеше банк шотына бір мезгілде тыйым салып, бұғатталған қаражаттың жалпы көлемі қарыз сомасынан бірнеше есе асып кететін жағдайлар кездеседі. Біздің ойымызша, бұл жағдайды назардан тыс қалдыруға болмайды.Сондықтан «Ауыл», Respublica және «Әділет» фракциялары Ұлттық банкке тікелей жүгініп, қалыптасқан жағдайды реттеу үшін нақты шаралар қабылдауды сұрады. Ал Ұлттық банк жауабы қандай болды?

Экспорттың қарқынды өсуі ішкі нарыққа қалай әсер етеді?

Сауда және интеграция министрлігі  ерекше жаңалық жариялады. Ведомствоның мәліметінше, 2026 жылдың алғашқы сегіз айында Қазақстан экспорты рекордтық қарқынмен өсіп, өсім көрсеткіші импорттан төрт еседен астам жоғары болған. Бұл өсімге негізінен агроөнеркәсіп кешені серпін берген. Күнбағыс майы, астық, ұн және зығыр экспорты бұрын-соңды болмаған деңгейге жеткен. Алайда дүкен сөрелеріне көз салсақ, аталған өнімдердің шетелден әкелінген түрлері де аз емес. Алайда отандық азық-түліктің шетелге көптеп шығарылуы ішкі нарықта тапшылық тудырып, бағаның негізсіз қымбаттауына және импорттық өнімдердің көбеюіне әкеліп соқпай ма? Оның үстіне, мемлекет соңғы екі жылдан бері азық-түлік инфляциясын тежеу шараларын белсенді түрде жүргізіп келеді. Ұлттық статистика бюросы,