Астана. 5 қараша. – Қазақстан парламентінің Мәжілісі сәрсенбі күні өткен пленарлық отырыста «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» заң жобасын бірінші оқылымда мақұлдады. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрайымы Мәдина Әбілқасымова атап өткендей, заң жобасының негізгі мақсаты – республиканың банк жүйесінің қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету. Заңда банк жүйесінің қызмет етуінің құқықтық негіздерін айқындау, банк қызметіне реттеу, бақылау және қадағалау жүргізу, салымшылардың, өзге кредиторлар мен клиенттердің құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау, сондай-ақ банк қызметтері нарығында адал бәсекелестікті қамтамасыз ету және халықтың қаржылық сауаттылығы мен банк қызметтеріне қолжетімділігін арттыру міндеттері көзделген.
Бәсекелестікті дамыту және нарықтағы шоғырлануды төмендету мақсатында банк лицензияларын екі түрге бөлу ұсынылады: базалық және әмбебап. Базалық лицензиясы бар банктер үшін рұқсат етілетін операциялар көлемі шектеледі және активтердің ең жоғарғы мөлшері мен ең төменгі капиталға қойылатын талаптар төмен болады. Бұл ретте активтер көлемі 500 млрд теңгеден аспауға тиіс, ал ең төменгі меншікті капитал 10 млрд теңгеден кем болмауы керек.
Заң жобасының маңызды жаңалықтарының бірі – Қазақстан аумағында цифрлық қаржы активтерінің айналымына рұқсат беру және оларды реттеу тетіктерін енгізу. Үш түрлі цифрлық қаржы активі айқындалды: базалық активі ақша болып табылатын стейблкоиндер, базалық активі қаржы құралдары, тауар, мүлік немесе мүліктік құқықтар болып табылатын цифрлық активтер, сондай-ақ цифрлық платформаларда электрондық түрде шығарылатын қаржы құралдары. Стейблкоиндерге қатысты талаптар мен айналым шарттарын Ұлттық банк айқындайды, ал басқа цифрлық активтерді реттеу Агенттік құзыретіне беріледі. Цифрлық активтерді шығару цифрлық платформалар операторлары арқылы жүзеге асырылады, олардың қызметін де Ұлттық банк лицензиялайды. Сонымен қатар, криптовалюталарды айырбастау ұйымдарын құру және олардың қызметін лицензиялау қарастырылған.
Заң жобасында банктерге цифрлық технологиялар, электрондық коммерция, киберқауіпсіздік, биометрия, жасанды интеллект және телекоммуникация салаларында еншілес компаниялар құруға рұқсат беру ұсынылған. Әмбебап банктерге жеке ислам банкін құрмай-ақ, исламдық банктік өнімдерді ұсынуға мүмкіндік беріледі. Сондай-ақ банк, сақтандыру және микрокаржы қызметтері бойынша бірыңғай қаржы омбудсмені институтын құру көзделеді.
Банктердің қаржылық жағдайының нашарлауын болдырмау мақсатында банк пен реттеуші тарапынан дағдарысқа қарсы іс-қимылдар жоспарын дайындау міндеттеледі. Банк төлем қабілетсіздігіне ұшыраған жағдайда оның өміршеңдігін бағалау және реттеу тәртібі белгіленеді. Жүйелік маңызы жоқ банктер үшін инвесторға сату, активтер мен міндеттемелерді тұрақтандыру банкіне беру немесе міндеттемелерді капиталға конвертациялау сияқты құралдар қарастырылған.
Сонымен қатар, Мәжіліс осы мәселелерді іске асыруға байланысты «Қаржы нарығын реттеу және дамыту мәселелері бойынша кейбір заң актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» ілеспе заң жобасын да бірінші оқылымда мақұлдады. Заң жобалары Сенаттың қарауына жіберілді.
