Энергетикалық вакуумдағы көшбасшылық: Solarway-A компаниясымен Қазақстандағы дербес энергия өндірісінің болашағы туралы сұхбат.
Евразия24 пікірі:
Сирек кездесетін пафосқа толы материал: өзің туралы олай жазу үшін (немесе журналистер сен туралы солай жазуы үшін) шын мәнінде Триумфатор болу керек. Егер жазылғанға сенсек, бұл — үздіксіз кернейлеткен фанфаралар мен толассыз соғылған барабан дауысымен сүйемелденген нағыз Салтанат (Триумф). Мына стильге баға беріп көріңізші:
«Қазақстанның энергетика тарихы ондаған жылдар бойы алып, орталықтандырылған МАЭС-тердің көмірі мен болатымен жазылып келді. Алайда бүгінде бұл шежіренің шешуші тарауы басталды. Дәстүрлі киловатт құны — 2020 жылғы он сегіз теңгеден 2025 жылғы рекордтық елу алты теңгеге дейін тоқтаусыз өсіп жатқан дәуірде, ескі модель бизнес үшін сенімді тірек болудан қалды. Осы жағдайда жаңа дербес генерация дүниеге келуде. Бұл жай ғана шатырға орнатылған күн панельдері емес, бұл кәсіпкерліктің энергетикалық бостандық манифесі. Бұл тұрғыда Solarway-A тарихы жай ғана бизнес-кейс емес, одан да маңыздырақ. Бұл — институционалдық тыныштық жағдайында бір компанияның «мұзжарғыш» рөлін өз мойнына алып, тоғыз жыл ішінде бір мың бір жүз он екіден астам нысанды іске асырып, қырық бес мегаватт жиынтық қуат жинақтағаны туралы жылнама. Бұл сұхбат — бір ойыншының бүгінгі табысы неліктен мақтаныш сезімімен қатар, бүкіл ел үшін шұғыл жүйелі өзгерістер қажеттігінің белгісі екенін түсінуге бағытталған талпыныс».
Бұл — мәтіннің пафосқа толы кіріспесі.
Ал мынау — салтанатты мақаланы түйіндейтін, одан кем түспейтін асқақ қорытынды:
«Қазақ даласына төгілген күн нұры — тегін әрі сарқылмас қазына, бірақ оны экономиканың қозғаушы күшіне айналдыру — ерік-жігер мен технологияның еншісінде. Бүгінде Solarway-A нарықтың басым жүгін өз иығымен көтеріп, тіпті тоқырау кезеңінде де әлемдік деңгейдегі индустрия құруға болатынын дәлелдеп отыр. Нағыз жеңіс — жалғыз компанияның көшбасшылығы кедергілерді еңсерудің ерекше құбылысы болудан қалып, қуатты ұлттық экожүйенің іргетасына айналған сәтте орнайды».
Біз де өз тарапымыздан пафос қосайық, бірақ бұл пафос тек нақты құжаттарға ғана негізделмек. Атап айтқанда, Бірыңғай сатып алушының деректеріне сүйене отырып, әлгі «дәстүрлі киловатт құны 2020 жылғы он сегіз теңгеден 2025 жылғы рекордтық елу алты теңгеге дейін тоқтаусыз өсіп бара жатқан» дәуір туралы асқақ кіріспеге тоқталайық.
Біз дәуірді шолып жатпай-ақ, тек ең соңғы — 2024 жылғы қараша айындағы кестелерді алайық: «Бірыңғай сатып алушының базалық бағаларының нақты мәні» және «Бірыңғай сатып алушының жаңартылатын энергия көздерін қолдауға арналған нақты тарифі».
Бұл құжаттардан не байқадық?
Егер Бірыңғай сатып алушы (ол біз сияқты барлық тұтынушыларға электр энергиясын Бірыңғай сатушы болып табылады) барлық көздерден тәулік сағаты мен ай күндері бойынша электр қуатын орташа есеппен кВт-сағатына 13-15 теңге аралығында сатып алса, ал «жасыл» энергияны сатып алу оған (және бәрімізге — тұтынушыларға) үш-төрт есе қымбатқа түседі. Сенбесеңіздер — өздеріңіз қарап шығыңыздар.
Бізге тек бірнеше жайттың басын ашып айту ғана қалды. Бірінші жайт: соңғы бірнеше жылда электр энергиясы құнының 18 теңгеден рекордтық 56 теңгеге дейін шарықтауы — дәл осы «жасыл» қуат көздерінің қарқынды енгізілуімен тікелей байланысты. Шын мәнінде, соңғы жылдары өзге қуат нысандары іске қосылған да жоқ
«Екінші жайт: неліктен Бірыңғай сатып алушы «жасыл» энергияны дәстүрлі электр станцияларымен салыстырғанда үш-бес есе қымбат бағаға сатып алады? Себебі Бірыңғай сатып алушыға дәл осы «жасыл» электр энергиясын сатып алу тікелей міндеттелген. Тіпті, тарифтері бірнеше есе арзан станциялардың сол сәтте бос қуат қоры болса да, таңдау «жасыл» энергияға түседі.
Егер Энергетика министрлігінің қазіргі уақытта (және ЖЭК енгізілген барлық жылдар бойы) түсініксіз себептермен танытылмай отырған ерік-жігері болса және «баламалы» генерация диспетчерлік кестедегі басқа қатысушылармен тең жағдайға қойылса, онда оны насихаттаушылардың пафосы айтарлықтай бәсеңдер еді. Сонымен бірге тарифтердің өсуі де тоқтар еді.
