Евразия24Арғы беттеКонституцияны жаңарту: демократиялық реформа ма, әлде билікті нығайту тетігі ме?

Конституцияны жаңарту: демократиялық реформа ма, әлде билікті нығайту тетігі ме?

|

|

«Просто журналистика» YouTube-арнасында жүргізуші Лұқпан Ахмедьяров «Тоқаев Конституцияны не үшін өзгертпек?» деген сауалды күн тәртібіне шығарды.

Автор бұл мәселені кеңірек қоя отырып, Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың билікке келгеннен бері үшінші рет референдум бастамасын көтеруінің себептерін талдайды. Бастапқыда әңгіме парламенттік реформа туралы болғанымен, Құрылтайдан кейін билік күтпеген жерден Конституциялық өзгерістерге ден қойған. Бұл қадамның астарында не жатыр деген сұрақ қойылады. Осы тақырып аясында пікір білдіру үшін медиа-сарапшы Диана Окремова, құқық қорғаушы Татьяна Чернобиль, бұрынғы сенатор Зауреш Баталова және саясаттанушы Димаш Әлжанов шақырылған. Талқылауға алғаш қатысқан спикер ең түйінді мәселені алға тартты: неге демократиялық жетістік ретінде ұсынылып отырған Конституциялық түзетулер азаматтардың еркіндігі мен құқықтарын кеңейтудің орнына, керісінше, оларды шектейтін құралға айналып кетеді? Оның пікірінше, мәселе заңның өзінде емес, оларды қолдану тәжірибесінде. «Бұл жерде қағаз жүзіндегі құқықтан гөрі, әлдеқайда ауқымды саяси ойын жүріп жатқандай әсер қалдырады», — деді ол.

Еуразия24 пікірі:

«Неге?» деген сұраққа жүргізушінің өзі де жауап берді. Оның пікірінше, бұл — «Құлдырауға бет алған автократияның шежіресі». Алайда, еліміздегі билік қандай да бір құлдырауға ұшырап жатыр деуге негіз бар ма? Керісінше, жүргізуші мен сарапшының пайымдауынша, Конституцияны өзгерту әрекеттері биліктің әлсіреуінен емес, өз ұстанымдарын нығайту мақсатында жасалып жатқаны аңғарылады. Құқық қорғаушылар биліктің демократиялық реформалар бағытына емес, кері бағытта әрекет етіп отырғанына алаңдаушылық білдіруде. Сонымен қатар, олар биліктің өзіне бағытталған кең ауқымды және бірлескен сыни пікірлерге назар аудармай, сенімді әрекет етіп отырғанын атап өтті. Өйткені мұндай сын тек Лұқпан Ахмедьяровтың арнасында ғана емес, сонымен қатар сол бағыттағы өзге де бірқатар ақпараттық ресурстарда шамамен бірдей мазмұнда және, сол көзқарас тұрғысынан алғанда, жеткілікті түрде негізделген түрде айтылды — алайда оның салдары байқалмады. Осы тұста «Еуразия-24» де өз ұстанымын білдіргісі келеді. Неліктен батысшыл бағыттағы азаматтық қоғам өкілдері мен медиа қызметкерлері Конституцияны жаңарту бастамасын жаппай және үзілді-кесілді қолдамайды? Бәлкім Олардың алаңдаушылығы авторитаризмнің күшеюінен емес, экономикалық модель ретінде неоколониалды, либералдық кезеңнің аяқталып жатқанын сезінуден туындап отыр шығар. Осы тұста олардың пікірі шындыққа айналса жөн болар еді.

Перепечатка и копирование материалов допускаются только с указанием ссылки на eurasia24.media

Бөлісу:

Читать далее:
Related

Сирек металдар – жаңа геосаяси артықшылықтың кілті

«Азиатский экспресс» хабарлайды: Орталық Азия елдері АҚШ-та өткен минералдар жөніндегі конференцияға қатысты. Іс-шара Вашингтон қаласында АҚШ үкіметінің бастамасымен ұйымдастырылып, оған Қазақстан мен Өзбекстанның министрлері, сондай-ақ 50-ден астам елдің делегация өкілдері қатысты.

Жасырын табысқа тосқауыл: алимент төлеуден жалтаруға қарсы жаңа қадам

Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы хабарлайды: Алматы қаласының прокуратурасы қала прокуроры Серік Қаріпбековтің және Yandex Qazaqstan компаниясының басшысы Тимур Шалекеновтің қатысуымен алимент төлеуден жалтаруға қарсы іс-қимыл және балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды.

Әскерге қайта шақыру

Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігінің мәліметінше, 2026 жылы ел аумағында резервтегі 850-ден астам офицерді әскери қызметке шақыру жоспарланып отыр. Бұл шешім қолданыстағы «Әскери қызмет және әскери қызметшілердің мәртебесі туралы» заң аясында қабылданып, Қарулы Күштердің жауынгерлік қабілетін арттыруға және кәсіби даярланған әскери резервті нығайтуға бағытталған.

Президент Жолдауы және институционалдық жауапкершілік

Қолданыстағы Конституцияға сәйкес, Президент Қазақстан халқына жыл сайынғы Жолдауын арнайды. Бұл тұжырым маңызды символикалық әрі саяси мәнге ие болғанымен, институционалдық жауапкершілік тұрғысынан алғанда белгілі бір шектеулерге ие. Сонымен қатар, конституция бойынша мемлекеттік биліктің бірден-бір бастауы — халық. Бұл халықтың сайлау мен референдумдар арқылы билік органдарына өкілеттік беретінін, сол арқылы бүкіл мемлекеттік басқару жүйесінің заңдылығын қалыптастыратынын білдіреді.