SPIK.kz хабарлауынша, ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігі редакция сауалына берген жауабында келесі деректерді келтірді: 2022-2024 жылдар аралығындағы үш жылдық кезеңде еліміздің жоғары оқу орындарын мемлекеттік тапсырыс аясында барлығы 169,1 мың жас маман бітіріп шыққан. Олардың ішінде тиісті үш жылдық мерзімді жолдама бойынша өтегендері немесе қазіргі уақытта жұмыс істеп жатқандары — 94,7 мың адам, бұл жалпы көрсеткіштің небәрі 56 пайызын құрайды. Тағы 31,6 мың түлек бөлінген жұмыс орындарына мүлдем бармаған, ал қалған 42,8 мың адам заң бойынша жұмыспен өтеу міндетінен босатылған. Заңға сәйкес, бірінші және екінші топтағы мүгедектігі бар жандар, жүкті әйелдер немесе үш жасқа дейінгі баланы жалғыз өзі тәрбиелеп отырған аналар, сондай-ақ мүмкіндігі шектеулі жақын туыстарына күтім жасайтын тұлғалар жұмыспен өтеуден босатылуға құқылы. Сонымен қатар, мерзімді әскери қызметке шақырылғандарға және оқуын магистратура мен аспирантурада жалғастыруға шешім қабылдағандарға кейінге қалдыру мүмкіндігі беріледі. Тек 2022-2024 жылдардың өзінде мемлекеттік грантпен оқып, жұмыспен өтеу міндетін елемеген (ресми босатылғандарды есептемегенде) түлектердің саны 30 мыңнан асты. Оларды оқытуға және стипендия төлеуге жұмсалған жиынтық шығын көлемі кемінде 100 миллиард теңгені құрап отыр.
Еуразия24 пікірі:
Бұл жаңалықтан кейін көңілде жағымсыз әсер қалды — Қазақстанның салық төлеушілері сөреде шаң басып жататын диплом үшін біреулердің университетте 4-5 жыл (кейде одан да көп) тегін оқуын қаржыландырып отыр. Демек, кадр тапшылығын жоюға бағытталған гранттық қолдаудың түпкі мәні тек есеп үшін диплом дайындауға айналып кеткен бе? Мемлекет пен жастар арасындағы келісімшарт тым дәрменсіз көрінеді: егер түлек грантты өтеу барысында төмен жалақы мен міндетті түрде ауылдық жерге көшу қажеттілігін көрсе, ол өз міндеттемелерін жай ғана елеусіз қалдырады. Және ол үшін ешқандай жауапқа тартылмайды. SPIK.kz өз мақаласында заңнама бойынша жұмыспен өтеуден бас тартқандардан оқуға жұмсалған қаражатты өндіріп алу қарастырылғанын көрсетеді. Алайда, 2014 жылдан 2025 жылға дейін мұндай істер бойынша небәрі 6 мың сот шешімі шығып, жалпы сомасы 6,2 миллиард теңге өндірілген. Іс жүзінде грантты өтемеген түлектердің саны бұдан әлдеқайда көп. Өкінішке қарай, ешкімге қажеті жоқ дипломдар шығаратын бұл «конвейерді» тоқтатуға ешқандай алғышарттар байқалмайды.
