Журналист Лилия Игликова мен әзербайжандық «Caspia» талдау орталығының директоры Орхан Йолчуевтің арасындағы болған сұхбат бұл айдарға сұранып-ақ тұр, өйткені бұл мәселе шынымен де өзекті!
Нақтырақ айтқанда, бүгінгі таңда бүкіл геосаяси кеңістіктегі шиеленіс барған сайын күшейіп келеді. АҚШ-қа негізделген жаһандану моделі өзінің географиялық, тарихи және өркениеттік жіктері бойынша ыдырай бастады. Алайда басты мәселе — болашақтағы көпполярлы әлемдік тәртіптің нақты бейнесі әлі қалыптаспағанында.
Түйткіл тек жетекші державалар мен жаһандық қайта бөлініске тартылған орта және шағын мемлекеттердің ортақ болашаққа қатысты бірыңғай көзқарасының жоқтығында емес. Ең күрделі мәселе — ірі, орта және шағын ойыншылардың әрқайсысында бір-біріне мүлде ұқсамайтын, өзара қайшылыққа толы, тіпті кей жағдайда ашық қарсыластық сипатындағы даму модельдерінің болуы.
Қазақстандық журналист пен Әзербайжан өкілі арасындағы әңгіменің тартымдылығы да осында — әлемдегі қазіргі геосаяси қайта бөлініске қатысты әртүрлі мемлекеттердің ұстанымдары арасындағы қайшылықтар мен тіпті ашық қарама-қарсылықтар анық байқалды. Алайда сұхбаттасушылар кәсіби деңгейін сақтай білді. Олар жоғары сарапшылық деңгейде пікір алмасып, бір-біріне қарсы тарап ретінде көрінген жоқ.
Журналист мәртебесі Лилия Игликоваға тек сұрақ қоюмен шектелмей, өз көзқарасы мен ұстанымын білдіретін сарапшы ретінде де сөз сөйлеуге мүмкіндік берді. Бұл — Қазақстан аудиториясы үшін үйреншікті формат. Ал мұндай пікірталас стиліне дайын болмаған әзербайжандық саясаттанушыға әңгіме барысында оңай соқпағаны аңғарылды.
Орхан Йолчуевтің өзі тақырыпты терең меңгерген, ойын сауатты әрі жүйелі жеткізе алатын сарапшы екені анық. Алайда Қазақстан тарапынан қойылған орынды сауалдарға, тіпті кей тұста Әзербайжанның айқын «батысшыл» бағытына қатысты таңданысын білдірген пікірлерге сенімді жауап беру оңайға соқпады.
Ресейді саналы түрде айналып өтуге бағытталған «Орта дәліз» жобасы шынымен де өткінші емес, стратегиялық тұрғыдан ұзақ мерзімді жоба ма? Еуропаға баратын трафиктің басты мүдделі тарапы әрі қозғаушы күші болып табылатын Қытай «Бір белдеу — бір жол» бастамасын әртүрлі бағыттар бойынша, соның ішінде Ресей арқылы өтпейтін жолдармен жүзеге асырғанда, мұны шынымен де Ресеймен келісімсіз және оның мүдделеріне қайшы жасауы мүмкін бе?
Әзербайжан саясатын «Баку-Тбилиси-Жейхан» мұнай құбыры мен Түркия арқылы Еуропаға тартылған дәл сондай газ құбыры шешуші деңгейде айқындап отырған жоқ па? Осы бір бұрынғы кеңестік республиканың қазіргі таңда Израильмен бірге, НАТО мүшесі Түркияның «прокси-мемлекетіне» көбірек ұқсап бара жатқаны сондықтан емес пе?
Бір сөзбен айтқанда, әзербайжандық қонақтың «табадағы балықтай» (немесе «ыстық табада отырғандай») күй кешкенін аңғартқан бұл сұхбатты тыңдап көрген абзал.
Соның арқасында әңгіме тіпті қызықты бола түскен.
