Берлин. 29 тамыз. ИНТЕРФАКС – Исландияда сенбі күні Еуропалық одаққа кіру жөніндегі келіссөздерді қайта бастау мәселесі бойынша референдум басталды.
RUV мемлекеттік қоғамдық телерадиокомпаниясының хабарлауынша, Исландияда жергілікті уақыт бойынша сағат 09:00-де (Мәскеу уақытымен 12:00) жүзден астам дауыс беру учаскесі ашылды. Олар жергілікті уақыт бойынша 22:00-ге дейін (Мәскеу уақытымен жексенбі күнгі 01:00-ге дейін) жұмыс істейді.
Референдум ел тұрғындарының үлкен қызығушылығын тудырды. 60 мыңнан астам адам, яғни сайлаушылардың шамамен 20%-ы, алдын ала дауыс беріп қойған.
Референдум қарсаңында жүргізілген сауалнамалар ЕО-мен келіссөздерді қайта бастауды қолдайтындар мен оған қарсы азаматтардың үлесі шамалас екенін көрсетті. Дегенмен Еуроодақпен жақындасуды қолдайтындар аз ғана басымдықпен жеңуі мүмкін: 51% – қолдайды, 48% – қарсы.
Референдум қорытындысына қарай Исландия Үкіметінің Брюссельмен келіссөздерді қайта бастауға өкілеттік алатын-алмайтыны белгілі болады. Егер келіссөздер сәтті аяқталса, елде тағы бір референдум өткізіледі. Ол кезде исландиялықтар Еуроодаққа қосылудың нақты шарттарына қатысты шешім қабылдайды.
Келіссөздер қайта басталған жағдайда ең күрделі мәселелердің бірі балық шаруашылығы болмақ. Бұл сала Исландия экспортының шамамен 40%-ын қамтамасыз етеді. ЕО-ға мүше болған жағдайда елдің балық шаруашылығы Еуроодақтың Бірыңғай балық шаруашылығы саясатының талаптарына бағынады. Соның нәтижесінде Исландияның су ресурстарын пайдалану тәртібі ЕО ережелерімен реттелетін болады. Ал Исландия билігі бұл саладағы шешімдерді дербес қабылдау құқығын толық сақтап қалуды талап етіп отыр.
Исландия 2009 жылы елдегі қаржы дағдарысы кезінде ЕО-ға мүшелікке өтініш берген. Алайда 2015 жылы келіссөздер тоқтатылды. Ол кезде ел экономикасы тұрақтанып, биліктегі партия Еуроодақпен ықпалдастықты тереңдетуден бас тартқан еді.
2024 жылы билікке Еуропа елдерімен байланысты нығайтуды қолдайтын коалиция келгеннен кейін жағдай өзгерді. Коалициялық келісімде 2027 жылға дейін Исландияның ЕО-ға кіру жөніндегі келіссөздерін қайта бастау мәселесі бойынша референдум өткізу міндеті белгіленген.
