МӘСКЕУ. 3 қазан. ИНТЕРФАКС – Австрия Еуропалық Одақтың (ЕО) Ресейге қарсы жаңа санкциялар пакетіне құрылыс концерні Strabag-тағы шамамен 2 млрд еуро тұратын үлесті «бұғаттан босату» жөніндегі ұсынысты енгізді. Бұл қадам Raiffeisen Bank International (RBI) Ресейдегі сот шешімдерінен келген шығындарын өтеуге мүмкіндік береді, деп хабарлады Financial Times ЕО-дағы аты-жөнін атамаған шенеуніктерге сілтеме жасап.
Басылымның дерегінше, бұл шара санкциялар пакеті жобасына енгізілген, алайда оған қарсы тараптар да бар. FT дереккөздерінің айтуынша, жұма күні өтетін кездесуде бірқатар елдердің өкілдері Австрия ұсынысына қарсылық білдіруі мүмкін.
Strabag-тағы бұл үлес тарихы шамамен жиырма жылға созылады. 2007 жылы Олег Дерипаскаға тиесілі «Базовый элемент» компаниясы Сочидегі Олимпиада нысандарын салуда Strabag-пен ынтымақтаса отырып, австриялық концерннің инвесторы болды. Rasperia Trading Ltd. арқылы «БазЭл» Strabag-та шамамен 25%-ға (үлес көлемі әр кезеңде өзгеріп отырған) иелік етті.
2023 жылдың соңында мәміле келісілді: оған сәйкес, Ресейдегі Райффайзенбанк (RBI құрамына кіреді) Калининградтың арнайы әкімшілік аймағына редомицилирленген Rasperia Trading Ltd. компаниясынан Strabag-тың 27,8% үлесін 1,5 млрд еуроға сатып алуы тиіс еді. Жоспар бойынша банк кейін бұл акцияларды дивиденд ретінде өз холдингтік құрылымы – RBI-ге өткізуі керек болатын. Бірақ мәміле жүзеге аспады: 2024 жылғы мамырда RBI қажетті рұқсаттарды ала алмағанын хабарлады, ал бірнеше күннен соң АҚШ Қаржы министрлігі Rasperia мен оған қатысы бар тұлғаларға санкциялар енгізді. АҚШ қаржы ведомствосы Strabag үлесін қамтыған мәмілені 2018 жылдан бері Дерипаскаға қарсы енгізілген санкцияларды айналып өту әрекеті деп бағалады.
Бұл уақытта Strabag-тағы үлес Ресейдегі сот дауларының нысанына айналды. 2025 жылғы қаңтарда сот Rasperia компаниясының талап-арызы бойынша Strabag және оның негізгі акционерлерінен 2,04 млрд еуро өндіру жөнінде шешім қабылдады. Бұл сома Райффайзенбанктің активтерін мәжбүрлеп алу арқылы өндірілді. Сот банкке тиісті қаражатты төлеуді және орнына эквивалент көлемдегі Strabag акцияларын (28,5 млн акция) балансына қабылдауды міндеттеді.
2025 жылғы көктемде төлемдердің негізгі бөлігі – 1,9 млрд еуро – Ресей Банкі арқылы Райффайзенбанктің шотынан Rasperia компаниясына аударылды. Барлық төлемдер мамыр айында аяқталды. RBI бұл сот шешімін түсіндіріп, Австрия аумағында оның міндетті күші жоқ екенін және сондықтан Strabag акцияларын мәжбүрлі түрде беру орындалмайтынын мәлімдеді. Сондай-ақ, Rasperia-ға тиесілі Strabag акциялары ЕО санкциялары аясында тоқтатылған, бұл да олардың берілуіне кедергі келтіріп отыр деп атап өтті австриялық банк тобы.
Австрияның ұсынысы қабылданған жағдайда, RBI аталған акцияларға меншік құқығын ала алады. FT мәліметінше, бұл іс жүзінде Ресей сотының шешімін ЕО деңгейінде заңдастыруға тең және Ресейде «батыс активтерін тәркілеу» тәжірибесін кеңейтуге түрткі болуы мүмкін.
Кейбір дипломатиялық дереккөздер FT-ке берген пікірінде, бұл қадам Ресейлік тұлғаларға өздерінің бұғатталған активтерін ЕО-да өтеу үшін ЕО компанияларының Ресейдегі еншілес құрылымдарының активтерін тәркілеуге жол ашатын қауіпті прецедент қалыптастыруы мүмкін екенін ескертеді.
