Астана. 25 желтоқсан. ИНТЕРФАКС-ҚАЗАҚСТАН – Қазақстан Парламенті Сенаты бейсенбі күні өткен пленарлық отырыста Мәжіліс бұрын қабылдаған Цифрлық кодексті мақұлдады.
Осылайша, кодекс Парламент тарапынан толық қабылданды және Мемлекет басшысының қол қоюына жіберіледі.
Сенатор Ләззат Рысбекованың айтуынша, Цифрлық кодекстің негізгі мақсаты – Қазақстанда цифрлық саланы құқықтық реттеудің бірыңғай, ашық әрі тиімді жүйесін қалыптастыру.
Кодекс алты бөлімнен, 19 тараудан тұрады және бірқатар негізгі жаңашылдықтарды қамтиды. Атап айтқанда, адамның цифрлық құқықтары заңнамалық деңгейде бекітіледі. Олардың қатарына жеке деректерді жою, дербестендіруден шығару және оларды өңдеуді шектеу құқықтары кіреді. Сонымен қатар цифрлық орта субъектісіне алгоритмдік жүйелерді қолдану арқылы қабылданған шешімдерді қайта қарауды талап ету құқығы беріледі.
Құжатта биометриялық деректерді пайдалану мен биометриялық сәйкестендіруді құқықтық реттеу көзделген. Биометриялық деректерді міндетті түрде өңдеу және биометриялық сәйкестендіру жүргізу Қазақстан Республикасының заңдарында тікелей көзделген жағдайларда ғана рұқсат етіледі.
Сонымен бірге кодекс цифрлық нысандардың құқықтық мәртебесін нақтылап, бекітеді. Олардың қатарына цифрлық жазбалар, цифрлық активтер, цифрлық ресурстар, цифрлық платформалар, бағдарламалық қамтамасыз ету, цифрлық жүйелер, цифрлық инфрақұрылым нысандары және цифрлық деректер өнімдері жатады.
Кодекстің жеке бір тарауы цифрлық үкіметтің цифрлық нысандарының өмірлік циклін реттеуге арналған. Бұл цикл жоспарлау, құру, тәжірибелік пайдалану, киберқауіпсіздік талаптарына сәйкестігін сынақтан өткізу, өндірістік пайдалануға енгізу, дамыту, өзгерту, мұрағаттау және пайдаланудан шығару кезеңдерін қамтиды.
Цифрландыру, көлік және кәсіпкерлік мәселелері жөніндегі ілеспе заң Сенат тарапынан өз түзетулерімен Мәжіліске қайтарылды. Атап айтқанда, «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы» заңда ұжымдық басқару ұйымдарының нақты шығындары бойынша әкімшілік шығыстар үлесін 30 пайыздан 20 пайызға дейін төмендетуге қатысты құқықтық қайшылық жойылды. Бұл норма 2029 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енеді. Түзетулер жүйелі әрі нақтылаушы сипатқа ие және заңнаманы біркелкі қолдануды қамтамасыз етуге бағытталған.
Жалпы ілеспе құжатта мемлекеттік қызметтер көрсету мерзімдерін есептеу және тоқтата тұру институттары енгізіледі. Байланыс операторларына ішкі алаяқтыққа қарсы жүйелерді енгізу, сондай-ақ киберқауіптерді анықтау мен алдын алу және киберқауіпсіздік талаптарын сақтау мақсатында рұқсатсыз трафикті бұғаттау міндеттері жүктеледі.
Сонымен қатар мемлекеттік кәсіпорындар мүліктік кешен ретінде жекешелендіру нысандарынан шығарылады. Бұл сатып алушылар үшін мемлекеттік кәсіпорынды заңды тұлға ретінде таратуға байланысты жүктемені азайтуға мүмкіндік береді.
Бұдан бөлек, Ұлттық әл-ауқат қорының директорлар кеңесінің жұмысына жергілікті жасанды интеллект жүйелеріне жататын жасанды интеллект жүйелерін енгізуге рұқсат беріледі.
Заңда сондай-ақ авиациялық оқиғаларды тергеп-тексеру жөніндегі уәкілетті ұйым құру көзделген.
Сонымен бірге сенаторлар «Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» екінші ілеспе заңды да мақұлдады. Бұл түзетулер арқылы жұмыс берушілердің еңбек шарттарын есепке алудың бірыңғай жүйесіне мәліметтерді енгізбеуі, уақытында енгізбеуі немесе дұрыс емес мәлімет енгізуі үшін жауапкершілік белгіленеді, сондай-ақ құқық бұзушылықтарды автоматты түрде тіркеу тетіктерін қолдану жетілдіріледі.
