Еуразиялық экономикалық комиссия хабарлайды: «ЕЭК Алқасының Төрағасы Бақытжан Сағынтаев «Тұрақты болашақтың ортақ пайымы» тақырыбындағы Өңірлік экологиялық саммитке (RES-2026) қатысты. Аталған саммит 2023 жылғы қыркүйекте Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясының 78-сессиясында Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев көтерген бастама аясында ұйымдастырылып, Орталық Азия елдерін, оның ішінде ЕАЭО-ға мүше мемлекеттерді климаттың өзгеруіне қарсы бірлескен шешімдер әзірлеу үшін біріктірді (…) Саммит барысында өңір экономикасын тұрақты даму қағидаттарына бейімдеуге бағытталған бірқатар шаралар Еуразиялық экономикалық комиссияның жүргізіп отырған жұмысымен өзара үйлесетіні атап өтілді. 2021 жылдан бері ЕЭК алаңында ЕАЭО-ның климаттық күн тәртібі бойынша жоғары деңгейдегі жұмыс тобы қызмет атқарып келеді.
Осы бағыттағы шараларды іске асыру шеңберінде «жасыл» жобаларды айқындау өлшемдері әзірленіп, шамамен 100 жобаны қамтитын климаттық технологиялар мен цифрлық бастамалар банкі қалыптастырылды (…) Іс-шара қорытындысы бойынша Орталық Азия мемлекеттерінің басшылары экология және тұрақты даму саласындағы өңірлік ынтымақтастықты нығайтуға бағытталған Бірлескен декларация қабылдады. Сондай-ақ, Біріккен Ұлттар Ұйымы агенттіктерімен бірлесіп 2030 жылға дейін іске асырылатын жаңа экологиялық жобаларды қамтитын Өңірлік іс-қимыл бағдарламасы бекітілді».
Еуразия24 пікірі:
Жаһандық деңгейде «жасыл» даму бағыты тұрақты трендке айналып отыр. Осы тұрғыдан алғанда, Орталық Азия елдерінің атқарып жатқан жұмыстарын басқа өңірлердің тәжірибесімен салыстыра отырып бағалау орынды. Мәселен, Еуропалық Одақ шеңберінде климаттық саясат көміртек шығарындыларына қатысты қатаң реттеу тетіктеріне, соның ішінде квоталар мен салықтық құралдарға негізделген. Мұндай тәсіл айтарлықтай қаржылық шығындарды талап етеді және көбіне экономикалық тұрғыдан дамыған мемлекеттерге тән. Қытай тәжірибесінде негізгі басымдық жаңартылатын энергия көздерін дамытуға ауқымды инвестициялар тартуға, экономиканы электрлендіруге және қабылданған шешімдердің орындалуын қатаң бақылауға берілген. Ал АҚШ климаттық саясатты іске асыруда ынталандыру тетіктеріне сүйенеді: «жасыл» бағытты таңдаған бизнес субъектілеріне субсидиялар мен салықтық жеңілдіктер ұсынылады. Орталық Азия өңірінде жағдай өзгеше сипатқа ие. Қаржылық және институционалдық мүмкіндіктердің шектеулі болуын ескере отырып, «жасыл» күн тәртібін ілгерілетудің барынша тиімді жолы – мемлекетаралық үйлестіруді күшейту және бірлескен бастамаларды іске асыру. Бұл тәсіл RES-2026 саммиті аясында айқын көрініс тапты. Мұндай ұстанымның өзектілігі Орталық Азия елдерінің табиғи-ресурстық жүйелерінің өзара тығыз байланысымен және экологиялық қатерлердің ортақтығымен байланысты. Атап айтқанда, Арал теңізі дағдарысы мен трансшекаралық өзендерді басқару мәселелері секілді түйткілдерді жеке мемлекет деңгейінде шешу мүмкін еместігі көпжылдық тәжірибемен дәлелденген. Сонымен қатар, Еуразиялық экономикалық одақ аясындағы «жасыл» саясатқа қатысу ортақ қағидаттар мен тәсілдерді қалыптастыруға, сондай-ақ жобаларды Еуразиялық экономикалық комиссия үйлестіруімен «технологиялар банкіне» шоғырландыруға мүмкіндік береді. Бұл мемлекеттер мен инвесторлар үшін «жасыл» жобаларды айқындауда бірыңғай түсінік қалыптастыруға жағдай жасайды. Ал БҰҰ құрылымдарымен ықпалдастық орнату халықаралық сараптама мен қаржыландыру көздеріне қол жеткізуді кеңейтеді. Себебі өңірдегі көптеген экологиялық бастамалардың жүзеге асырылуы идеялардың жетіспеушілігімен емес, ең алдымен қаржы мен технологиялардың тапшылығымен шектеліп отыр.
