AsiaToday агенттігінің хабарлауынша, Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев алдағы 6 қарашаға жоспарланған «Орталық Азия + АҚШ» форматындағы саммитке Әзербайжанның да қатысқанын қалайтынын білдірді. Бұл бастама Америка Құрама Штаттарының Сыртқы саясат жөніндегі кеңесіне қарасты Орталық Азия және Кавказ институтының «C5+1» форматын кеңейтіп, оны «C6+1» деңгейіне жеткізу туралы ұсынысымен де үйлесіп отыр. Ұсыныс бойынша, Әзербайжанды да жаңа форматқа қосу қарастырылған. АҚШ тарапы Орталық Азия мемлекеттерінің транзиттік әлеуетіне, сирек кездесетін металдарға, сондай-ақ мұнай жеткізу маршруттарын қайта бағдарлауға ерекше назар аударып отыр. Бұл ретте «Орта дәлізге» – яғни Ресей мен Қытай аумағынан айналып өтетін көлік бағытына басымдық берілуде. Осы жобада Әзербайжанға маңызды рөл жүктеліп отыр, әсіресе Баку–Ақтау бағыты арқылы транзиттік байланыс күшеймек.
Евразия24 пікірі:
Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Орталық Азия + АҚШ» саммитіне Әзербайжанды қатыстыру жөніндегі ұсынысы расымен де айтылған. Бұл туралы Minval Politika атты беделді әзербайжандық аналитикалық портал хабарлаған болатын. Алайда бұл бастаманың түп негізі бұдан да ертерек – 2025 жылдың сәуір айында жарық көрген, Американың Сыртқы саясат жөніндегі кеңесіне қарасты Орталық Азия мен Кавказ институтының арнайы баяндамасында көрініс тапқан. «Үлкен Орталық Азияға арналған стратегия» деп аталатын сол құжатта былай делінген : «Үлкен Орталық Азияны анықтауда инклюзивті тәсіл қажет. Бұл анықтамаға Әзербайжан мен Ауғанстан енуі тиіс, сондай-ақ Моңғолия, Грузия мен Армения осы өңірдің маңызды жалғасы ретінде қарастырылуы керек. Аталған аймақ – АҚШ инвестициясы мен стратегиялық ресурстарға қол жеткізу үшін зор мүмкіндік. Бұл ресурстардың қатарында уран, сирек кездесетін элементтер мен литий бар – олар АҚШ-тың технологиялық дамуы үшін шешуші маңызға ие бола түсуде. Қазіргі америкалық бюрократиялық құрылым Үлкен Орталық Азияға тұтас аймақ ретінде қарауға кедергі келтіріп отыр, өйткені әртүрлі ведомстволар өңірдің өзара байланысқан бөліктерін жеке-жеке қарайды. Бұл аймақ – бірнеше ядролық держава мүддесі түйісетін нүкте. Сондықтан мұндағы тұрақтылық жаһандық қауіпсіздік үшін аса маңызды. Үлкен Орталық Азия – АҚШ пен Қытай арасындағы геосаяси бәсекенің өзегі. Өйткені Қытайдың Еуропа мен Таяу Шығысқа қарай жолы дәл осы өңір арқылы өтеді». Бұл тұжырымдарға мұқият назар аударған жөн. Өкінішке қарай, қазіргі уақытқа дейін Орталық Азия елдеріндегі сарапшылар тарапынан осы баяндамаға терең талдау жасалғаны туралы ашық ақпарат көздерінен мәлімет табылмады. Бұл – үлкен олқылық.
