Zakon.kz хабарлауынша, Мәжіліс депутаты Ерлан Барлыбаев 2026 жылы 15 сәуірде экономикалық қылмыстарға қатысты бірқатар баптарды қылмыс санатынан алып тастауды ұсынды. Депутат мемлекетке орны толмас нұқсан келмеген немесе азаматтардың өмірі мен денсаулығына қоғамдық қауіп төнбеген жағдайда кәсіпкерлерді қылмыстық жауапқа тартуды құптамайды. «Біз жазалаушы модельден алдын алу моделіне көшуді жақтаймыз. Мұнда ескерту шаралары мен заңбұзушылықтардың орнын толтыру мүмкіндігіне басымдық берілуі тиіс. Кәсіпкерлік қызметтің ерекшелігі сол — кейде бизнес, әсіресе жаңа және технологиялық секторларда, оны реттейтін заңдардан озып кетеді. Мұндай жағдайда қылмыстық нормаларды іс жүзінде қолдану шаруашылық процестерді криминализациялауға әкеліп соғады, инвестицияны тежейді және бәсекелестікті шектейді, тіпті талай тағдырды талқандайды», – деді Барлыбаев. Депутат бұған дейін ҚР Қылмыстық кодексінен «жалған кәсіпкерлік» туралы баптың алынып тасталғанын еске салды. Кезінде сол баптың кесірінен бір ғана қате мәміле үшін тұтас кәсіпорындар жойылып кететін еді. «Жалпы, біздің фракция экономикалық құқық бұзушылықтарды қылмыс санатынан шығару қажет деп санайды. Мұндай бұзушылықтар үшін кәсіпкерді бас бостандығынан айырмай-ақ, келтірілген шығынды бірнеше есе көлемде өтеттіруге болады. Барлық жағдайда экономикалық заңбұзушылықтардың өтемі кәсіпкерді бюджет есебінен түрмеде ұстау емес, экономикалық шаралар арқылы — келтірілген зиянды өтету арқылы жүзеге асырылуы тиіс деп есептейміз», – деп атап өтті депутат.
Еуразия24 пікірі:
Депутат Барлыбаевтың бастамасы бір қарағанда көптен күткен ізгілік актісі сияқты көрінгенімен, Қазақстанда ол өлім жазасының түрін — асу немесе қаржылай буындыру арқылы өлтіруді таңдау ұсынысына көбірек ұқсайды. Отандық сот жүйесіндегі айыптау бағыттылығы жағдайында, қылмыстық құрыққа ілінген кез келген кәсіпкердің алдында жалғыз сұрақ тұрады: «Активтердің қалдығын сақтап қалу үшін түрмеге отырған дұрыс па, әлде мемлекеттің шексіз тәбетіне бәрін беріп құтылған тиімді ме?». Бюджет пайдасына өндірілетін еселенген айыппұлдар — бұл жай ғана шығынды өтеу емес, іс жүзінде бизнес қателіктерінің жалғыз бенефициары ретінде мемлекеттің мүлікті тәркілеуді заңдастырып алуы. Әлеуметтік желідегі «дұрыс емес» жазба немесе «айтқан сөзі» үшін темір торға тоғытатын жазалаушы сот төрелігінің аясында, экономикада «алдын алу моделіне» көшу туралы пайымдаулар — қатаң режимдегі шөл даланың ортасынан либерализм оазисін тұрғызуға тырысқандай әсер қалдырады. Бюджетті толтыру қажет екені даусыз, бірақ қылмыстық құқықты кәсіпкерді сығып алу құралына айналдыру — жақын арада Қазақстанда тартып алатын ештеңесі қалмаған бизнесмендердің ғана қалуына әкеп соғатын жол.
