Астана. 17 желтоқсан. ИНТЕРФАКС-ҚАЗАҚСТАН – Қазақстан Парламенті Мәжілісі сәрсенбі күні өткен пленарлық отырыста «Қазақстан Республикасы Үкіметі мен Білім, ғылым және мәдениет мәселелері жөніндегі Біріккен Ұлттар Ұйымы (ЮНЕСКО) арасындағы Қазақстанда ЮНЕСКО қамқорлығындағы 2-санаттағы Орталық Азия өңірлік гляциологиялық орталығының (ОАӨГО) мәртебесін қалпына келтіру туралы келісімді ратификациялау туралы» заңды қабылдады.
Құжат 2025 жылғы 19 маусымда Астанада қол қойылған.
Келісім таулы мұздықтарды, қар мен мәңгі тоңды зерттеу саласындағы халықаралық ғылыми ынтымақтастықты нығайтуға, сондай-ақ климаттың өзгеруі жағдайында олардың өңірдің су ресурстарына әсерін бағалауға бағытталған.
Құжатқа сәйкес, ОАӨГО сегіз жыл мерзімге 2-санаттағы орталық мәртебесін алады. Орталық ғылыми-зерттеу, білім беру және үйлестіру қызметін жалғастырып, Орталық Азиядағы гляциология мен су ресурстары мәселелеріне басымдық береді.
Келісім аясында Қазақстан Үкіметінің, ЮНЕСКО-ның және өңір елдерінің өкілдері кіретін басқарушылар кеңесі құрылады. Қазақстан орталықтың жұмысын жыл сайын кемінде 414 млн теңге көлемінде қаржыландыруды, сондай-ақ ғимараттар, жабдықтар мен әкімшілік қолдау көрсетуді қамтамасыз етеді.
Сонымен қатар келісім халықаралық сарапшылардың қатысуымен бірлескен жобаларды, семинарлар мен оқыту бағдарламаларын іске асыруға, ғылыми деректермен ашық алмасуға және мұздықтарды мониторингтеу мен сақтаудың заманауи технологияларын ілгерілетуге мүмкіндік береді.
Қазақстан тарапынан орталықты қаржыландыру көлемі бұрынғымен салыстырғанда ұлғайтылған.
«Қаржыландырудың артуы су қауіпсіздігі мәселесінің бүгінде әлем үшін, соның ішінде ЮНЕСКО-ға мүше елдер үшін де аса өзекті болуымен байланысты. Отандық және шетелдік ғалымдарды тарту жоспарланып отыр, штат санын ұлғайту көзделген. Сонымен қатар ғылыми зерттеулер жүргізу үшін ғылыми инфрақұрылымды жаңарту қажет. Бұл ретте тек картографиялау мен есептеулер ғана емес, модельдеу жұмыстарын жүргізуге мүмкіндік беретін математикалық модельдеу бөлімін ашу жоспарлануда», – деді отырыста Қазақстанның Ғылым және жоғары білім вице-министрі Гүлзат Көбенова.
Қабылданған заң Сенаттың қарауына жіберіледі.
Қазақстан Үкіметі мен ЮНЕСКО арасындағы өңірлік гляциологиялық орталық құру туралы келісім алғаш рет 2012 жылғы мамырда Астанада қол қойылған. 2017 жылы Қазақстан оны ратификациялап, 2020 жылы орталық өз жұмысын бастаған. Ал 2024 жылы Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев келісім мерзімін ұзартуды тапсырған болатын.
