Британдық The Independent басылымы хабарлағандай, сарапшылар Z буыны (1997–2012 жылдары туғандар) алдыңғы ұрпақтармен салыстырғанда денсаулық көрсеткіштері бойынша ең әлсіз буынға айналу қаупіне тап болып отыр. Бұл тұжырым алкоголь, есірткі тұтыну және темекі шегу деңгейі салыстырмалы түрде төмен болғанына қарамастан жасалуда. 16–24 жас аралығындағы жастар арасында семіздіктің өсуі алаңдаушылық туғызуда. Аталған көрсеткіш 2002 жылы 31 пайыз болса, 2022 жылы 37 пайызға дейін артқан. Психикалық денсаулық мәселелері де өзекті сипат алып отыр: 17–19 жастағы жасөспірімдер арасында психикалық ауытқулары барлардың үлесі 2017 жылғы 10 пайыздан 2023 жылы 23 пайызға дейін екі еседен астам өскен. The King’s Fund талдау орталығының мәліметінше, Z буыны психикалық сырқаттар мен мүгедектікке байланысты қажетті қолдауға қол жеткізуде елеулі қиындықтарға тап болуда, өйткені көрсетілетін қызметтер сұранысты толық қамти алмай отыр. Сонымен қатар бұл ұрпақтың Ұлыбританияның Ұлттық денсаулық сақтау қызметінен біртіндеп алшақтап бара жатқаны байқалады: медициналық көмектің әртүрлі түрлеріне қолжетімділік төмендеп, салыстырмалы кедейлік деңгейі жоғары күйінде қалып отыр. Бұл жағдай 1,2 миллионнан астам жас азаматты қамтып отыр.
Евразия24 пікірі:
2025 жылғы қыркүйекте Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) жасөспірімдердің психикалық денсаулығына арналған ғылыми материал жариялады. Ұйым дерегіне сәйкес, әлем бойынша 10–19 жас аралығындағы әрбір жетінші жасөспірім (шамамен 15%) психикалық бұзылыстардың шегінде немесе ондай диагнозбен өмір сүріп жүр. Депрессия мен мазасыздық жағдайлары осы жас тобында менталдық диагноздар бойынша еңбекке жарамсыздықтың негізгі себептеріне айналған. Ал суицид 15–29 жас аралығындағы жастар өлімінің себептері ішінде үшінші орында тұр. Бұдан сәл бұрын британдық The Guardian басылымы жаһандық есептерге сүйене отырып, 2030 жылға қарай артық салмағы бар жастар саны күрт өсетінін болжаған болатын. Бұл үрдістерден Қазақстан да тыс қалып отырған жоқ. Қараша айында Eurasia24 бір жылдың ішінде психикалық ауытқулары бар азаматтар санының 20 пайызға артқанын хабарлады. Ал 2022 жылы ДДҰ Қазақстанда балалар мен жасөспірімдер арасындағы семіздіктің кең таралып бара жатқанын атап өткен еді. Мәселенің түйіні — артық салмақ салыстырмалы түрде салауатты өмір салты жағдайында да ерте жастан бастап созылмалы, жұқпалы емес аурулардың даму қаупін арттырады. Дәрігерлер психикалық және физикалық денсаулықтағы жағымсыз өзгерістерді бірқатар факторлардың тоғысуымен байланыстырады: мінез-құлықтағы өзгерістер (зиянды әдеттердің азаюы, бірақ қозғалыстың кемуі мен экран алдында өткізілетін уақыттың артуы), COVID-19 пандемиясының салдары, сондай-ақ халық табысының төмендеуі аясында медициналық қызметтер құнының өсуі.
