Астана. 8 мамыр. ИНТЕРФАКС-ҚАЗАҚСТАН – Қазақстан Парламенті Мәжілісі мен Сенатының жұма күні өткен бірлескен отырысында депутаттар «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» конституциялық заңға өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» конституциялық заң жобасын бірінші оқылымда қарап, мақұлдады.
«Конституциялық заң жобасы өткен сайлау науқандары кезінде анықталған мәселелерді шешу, сондай-ақ сайлау заңнамасын одан әрі жетілдіру мақсатында әзірленді», — деді отырыста Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин.
Оның айтуынша, құжатта әкім сайлауы кезінде қайта дауыс беру мәселелері реттеледі. Егер әкімдікке кандидаттар тең дауыс жинаса, аумақтық сайлау комиссиясы бір ай ішінде қайта дауыс беруді өткізу туралы шешім қабылдайды.
Сондай-ақ құжатта кандидаттарды ұсыну процесі нақтыланған: бір тұлға бір мезгілде мәслихат депутаттығына және әкімдікке кандидат бола алмайды, сондай-ақ бірнеше сайлау округі бойынша әкімдікке түсуге құқығы жоқ.
«Ақпараттық алаңдарда сайлау алдындағы үгіт-насихат жұмыстарын жүргізу мәселелеріне ерекше назар аударылды. Онлайн-платформаларды пайдалану кезінде кандидаттарға үгіт материалдарын орналастыру үшін тең жағдай жасалады. Егер кандидат белгілі бір саяси партиядан ұсынылса, ол қосымша келісімсіз-ақ сол партияның ресми интернет-ресурстары мен әлеуметтік желілердегі аккаунттарын пайдалана алады. Яғни, кандидат үгіт материалдарын партиялық платформаларда жариялай алады», — деді Жұманғарин.
Сонымен қатар, кандидаттар мен саяси партияларға сайлау қорларынан тыс қаржы тартуға тыйым салынды.
Сенім білдірілген тұлғалар институтына қатысты мәселелер де реттелді. Енді 18 жасқа толған Қазақстан азаматы ғана сенім білдірілген тұлға бола алады. Сондай-ақ ол Президенттікке, депутаттыққа, әкімдікке кандидат немесе жергілікті өзін-өзі басқару органының мүшесі болмауы тиіс.
Бұдан бөлек, кандидаттарды қолдау үшін қол жинау тәртібі нақтыланды. Әкім лауазымына кандидатты қолдау үшін жиналатын қолдар сайлау округіндегі елді мекендер санының жартысын және округтегі сайлаушылар жалпы санының 1%-ын қамтуы тиіс.
Заң жобасында сайлау комиссияларының мүшелеріне қойылатын талаптар қатаңдатылды. Жемқорлық қылмыстары, сондай-ақ ауыр немесе аса ауыр қылмыстары үшін сотталған азаматтар сайлау комиссияларының құрамына кіре алмайды.
Мәжіліс депутаты Снежанна Имашева бұл құжатпен «Сайлау туралы», «Республикалық референдум туралы», «Үкімет туралы», «Сот жүйесі мен судьялардың мәртебесі туралы», «Мемлекеттік рәміздер туралы», «Конституциялық Сот туралы», «Адам құқықтары жөніндегі уәкіл туралы» және «Прокуратура туралы» конституциялық заңдарға түзетулер енгізілетінін атап өтті.
«Бұл түзетулер тек қана келесі конституциялық нормаларды іске асыруға бағытталған: бір палаталы парламент — Құрылтай құру; пропорционалды жүйеге көшуге байланысты сайлау заңнамасын реттеу; жекелеген тұлғаларды қызметке тағайындау және босату бойынша Президент пен Құрылтай арасындағы өкілеттіктерді қайта бөлу; Халық Кеңесін құру және Вице-президент институтын енгізу, олардың мәртебесі мен функцияларын айқындау; жалпыхалықтық референдум өткізу; Конституциялық Соттың, Жоғарғы Соттың және өзге де билік органдарының мәртебесі мен қызметін нақтылау», — деді Имашева.
