Астана. 11 маусым. ИНТЕРФАКС-ҚАЗАҚСТАН — Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев «Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкестендіру, Қазақстан Республикасының сайлау және прокуратура туралы заңнамасын жетілдіру мәселелері бойынша Қазақстан Республикасының кейбір конституциялық заңдарына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заңға және оған ілеспе заңдарға қол қойды. Бұл туралы Мемлекет басшысының баспасөз қызметі хабарлады.
Сенаттың конституциялық заңнама, сот жүйесі және құқық қорғау органдары жөніндегі комитетінің қорытындысында айтылғандай, заңмен 77 заңнамалық актіге, оның ішінде 11 кодекске өзгерістер мен толықтырулар енгізілді. Олардың қатарында Азаматтық, Жер, Кәсіпкерлік, Еңбек және Құрылыс кодекстері бар.
Түзетулер жоғары өкілді органның бір палаталы жүйеге көшуіне байланысты енгізілді. Соған сәйкес «парламент», «парламент палаталары», «мәжіліс» және «сенат» ұғымдары «құрылтай» ұғымымен алмастырылды.
Заңда мәслихаттардың аумақтық, округтік және учаскелік сайлау комиссиялары мүшелерін жасырын немесе ашық дауыс беру арқылы сайлау жөніндегі құзыреті нақтыланған. Сондай-ақ бірмандатты аумақтық сайлау округінен сайланған мәслихат депутаты кері шақырылған жағдайда оның өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату тәртібіне қатысты өзгерістер енгізілген.
Бұдан бөлек, инвесторлардың құқықтарын қорғау саласындағы прокуратураның өкілеттіктерін күшейтуге, инвесторлардың құқықтарын қорғау жөніндегі комитет құруға, инвестициялық жобаларды сүйемелдеу бойынша мемлекеттік органдардың қызметін үйлестіруге бағытталған түзетулер қабылданды.
Заңға сәйкес, Бас прокурорға инвесторлардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау функциясын қамтитын инвестициялық омбудсмен өкілеттігі беріледі.
Сонымен қатар активтерді қайтару жөніндегі уәкілетті органның банк құпиясын, сақтандыру құпиясын, микрокредит беру құпиясын және бағалы қағаздар нарығындағы құпия ақпаратты қамтитын мәліметтер мен құжаттарды сұрату туралы сауалдарына қол қоюға құқылы тұлғалар тобы нақтыланды. Активтің сатып алыну көздерінің заңдылығын тексеруді тағайындауға уәкілетті тұлғалар шеңбері де айқындалды.
Президент сондай-ақ «Конституцияға сәйкестендіру, сайлау және прокуратура туралы заңнаманы жетілдіру мәселелері бойынша Қылмыстық, Қылмыстық-процестік, Қылмыстық-атқару кодекстеріне және Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекске өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» және «Конституцияға сәйкестендіру, сайлау, прокуратура және әлеуметтік қамсыздандыру туралы заңнаманы жетілдіру мәселелері бойынша Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заңдарға қол қойды.
Қорытындыға сәйкес, Қылмыстық кодекске бас бостандығынан айыру мерзімін шартты түрде қысқартуға арналған жаңа бап енгізіледі. Оған сәйкес, жазасын өтеп жатқан адамның бір жыл ішінде тәртіптік жазасы болмаса, сот өтелмеген мерзімді бір айға қысқартуға құқылы. Егер мұндай жеңілдік қолданылған сотталған адам кейін қылмыстық құқық бұзушылық жасаса, сот шартты қысқарту туралы шешімді күшін жояды.
Қылмыстық-процестік кодекске енгізілген түзетулер қылмыстық процестің қағидаттары мен сот ісін жүргізу тілін жаңа Конституция нормаларына сәйкестендіруге бағытталған.
Сотталған әйелдердің құқықтарын қорғау мақсатында Қылмыстық-атқару кодексінде алғаш рет орташа және барынша қауіпсіз мекемелердегі әйелдердің құқықтары жалпы сотталғандардың құқықтарынан бөлек айқындалды.
Түзетулердің жеке блогы кәмелетке толмаған баласы бар сотталған әйелдерге, сондай-ақ жас баланы жалғыз тәрбиелеп отырған ер адамдарға қатысты. Заң қабылданғаннан кейін бұл санаттағы адамдарға жылына екі рет ең төменгі қауіпсіздік мекемесінің аумағынан тыс жерге шығып, кәмелетке толмаған балаларымен кездесуге мүмкіндік беріледі. Сонымен қатар олар үшін балаларымен телефон арқылы сөйлесуге қойылған шектеулер алынып тасталады.
